Przemysłowe urządzenia czyszczące

tej przyczyny, iż w Holandji, gdzie takowych przedmiotów nie lubią, wyprzedaż ich jest niepodobną. I niech-że jeszcze teraz dowodzą, że za szczęśliwych czasów Rafaela wiara tworzyła arcy-dzieła religijnego malarstwa; to nie wiara, ale sztuka będąca sama wyznaniem; a jeżeli nie zawsze sztuka, to pieniądze. Jeżeli w tym czasie we Francyi malarstwo religijne przemaga na wystawach, to dlatego, że religija poszła w górę i zmusza rząd do płacenia kosztów, obrzędów i sztuki.
Bardzo sumiennie na wystawie zrobiłem trzysta czy czterysta notat o holenderskich artystach, gdyż pomimo złego kierunku całej szkoły, wielu malarzy przypomina, że się rodziło na dobrym gruncie. Wyjeżdżając zostawiłem moje notaty w Londyńskim hotelu. Chciałem się o nie dopomnieć, lecz wrażenie już się zacierało; nawet mając notaty mółgbym się był pomylić; wolałem ich nie mieć niż narazić siebie na powiedzenie niedorzeczności, tembardziej, że i bez notat tyle już o tem wszystkiem mówiono (1).

---------------------------
(1) Zauważałem pomiędzy małemi obrazami stojącemi na sztalugach Erazma Ucznia. Jest to lekkie studium przypominające z blizka arcy-dzieła Meissonnier. Twarz Erazma z natury zamyślona; to czoło istotnie te same, świat ogarniające, też usta pogardliwe właśnie takie, co wydały sąd nieśmiertelny o naszem głupstwie.