Ktg

Odpowiedź cesarza Aleksandra uznaje to dziwne wyznanie za sprawiedliwe.
"Przeczytałem, mówi on, list twój z wszelką uwagą, jakiej wymagał; umiejąc zawsze cenić wzniosłe uczucia twego serca, nic nie znalazłem w tym liście, coby mnie zadziwić mogło. Jest on dla mnie nowym dowodem szczerego przywiązania twego do kraju i troskliwości o nienaruszoną jego spokojność"; i dalej dodaje:
"Nie pozostaje nam teraz, po rozważeniu powodów, które przytaczasz, jak udzielić ci zupełną wolność postępowania".
Nie można było uroczystszego patentu cesarskiego otrzymać na brak sił, zdolności i ducha do rządzenia, jak kiedy się uzyskało takową odpowiedź. A przecież temu człowiekowi bez ducha, sił i zdolności do rządzenia rządy nieszczęśliwej Polski oddane zostały!
Tu będzie właściwe miejsce na przedstawienie postaci tego księcia, którego przeznaczeniem było panować nad najobszerniejszem państwem w świecie a który jako okup za to panowanie otrzymał władzę nieograniczoną nad konstytucyjną Polską. Postać ta jest może nie godną powagi historyi i rylca Tacyta. Jako potworna i wyjątkowa zajmie kiedyś zapewne jakiego powieściopisarza historycznego. Kreśląc rysy tej postaci, nie zdołamy odmalować charakteru. Ten bowiem zbiór dziwny i niesforny niektórych przymiotów a liczniejszych wad i występków, które się w nim objawiały, nie stanowił tej całości, którą u ludzi charakterem nazywamy. Charakter jest, że się tak wyrażę, ciało stałe, którego i powierzchnią i wszelkie wła-