"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych
Å?oÅ› Wincenty
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 1
" "1780". Obraz dramatyczny w pięciu aktach Z faktów dziejowych napisał Feliks z Grodkowa. Kraków. Nakładem księgarni Adolfa Dygasińskiego. 1875. "
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 2
" "1780". Obraz dramatyczny w pięciu aktach Z faktów dziejowych napisał Feliks z Grodkowa. Kraków. Nakładem księgarni Adolfa Dygasińskiego. 1875. "
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 3
" Autor zastrzega sobie prawo własności. Czcionkami dra L. Gumplowicza pod zarz. St. Gralichowskiego. "
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 4
" OSOBY. KRÓL STANISÅ?AW AUGUST PONIATOWSKI. ANDRZEJ ZAMOJSKI, ekskanclerz. ANTONI TYZENHAUZ, podskarbi litewski. HRABIA STACKELBERG, ambasador cesarzowej Katarzyny II-giej. HRABIA PLATER KAZIMIERZ KONSTANTY. FRANCISZEK KSAWERY BRANICKI, hetman polny lit. potem hetman w. kor. KSIĘŻNA..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 5
" AKT I. Scena I. KRÓL, HR. PLATER, BRANICKI. Gabinet króla; na ścianach obrazy, szafki z książkami; przy stoliku — po prawej stronie od widzów siedzi hr. Plater, przy biurku — po lewej król; w głębi na sofie na wpół leży Branicki; — widać główne wejście,..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 6
" PLATER (przerywając). Najjaśniejszy pan zamyślony... może się myli — może... kochany przyjacielu, jak zawsze zwykł najjaśniejszy pan pisać? KRÓL. Nie — ( dyktuje ) "mości panie podskarbi litewski ! (1) Dziękuję ci z wdzięcznością za starania i trudy,..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 7
" KRÓL. Wiesz, ze zawsze wszelkie uwagi chętnie przyjmuję. PLATER. Widzę — że najjaśniejszy pan ma niejaki żal do podskarbiego; nie da się zaprzeczyć, że podskarbi zbyt energicznie postępuje, tak troskliwy o dobro ojczyzny, tak starający się o polepszenie bytu Litwy...."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 8
" Nie mogę jednak nadużywać mojego wpływu. Pomimo różnych dochodzących mię wieści, nie przypuszczam, abyś i pani za nadchodzącym sejmem w szeregi nieprzyjaciół zaciągnąć się miała. " (odkłada pióro i bierze je znowu) Trzeba ją zaspokoić ( pisze ) P. S. "Dołączam..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 9
" PLATER (wstaje, składa papiery). Piękną cnotą jest przebaczać, lecz jakże niewdzięczną. Ileż to osób w nadziei, że prośbą i udaną pokorą jutro najjaśniejszego Pana przebłaga, dziś przeciw niemu knuje! KRÓL. Wielebym sobie zmartwień oszczędził, gdybym się..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 10
" PANI KRAKOWSKA. Zbyt surowy najjaśniejszy pan, na złą trafiłam chwilę. ( uśmiechając się ) Tyle najjaśniejszy pan powiedział pani hetmanowej, a cóż siostrze? KRÓL (wychodząc) Niestety! to samo... Scena IV. PANI KRAKOWSKA. Trafiłam na chwilę..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 11
" wdzieranie się w swoje prawa, zresztą i tak mię ma w podejrzeniu. Księżnej wojewodziny już — można powiedzieć — nie mamy, strata okropna, — trzy najważniejsze figury: księżna, zdetronizowana kochanka, hetman potentat sejmowy, książę młody Cycero polski; trzy osoby, trzech..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 12
" PLATER. Owszem, już się skończył, właśnie z obiadu wracam, król gdzieś zniknął w tłumie; myślałem, że się oddalił do gabinetu, zaraz więc przybiegłem, (na boku) Nie myśli odejść a król mi kazał natychmiast listy wyekspedyować. (z oburzeniem) Nic mi się..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 13
" tnich czasach, mawia: "kochana moja siostra, Pani Krakowska, to wielki polityk;" a wczoraj oto powiedział, gdy mu radziłem wstąpić w układy z opozycyą: "Nie masz rady, siostra moja jest jej głową". PANI KRAKOWSKA. Ja też to uważam, co mi bardzo przykro, że król mnie o..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 14
" PLATER. I to ostatnie słowo? PANI KRAKOWSKA (siedząc naprzeciw otwartych drzwi po lewej stronie). Słyszę kroki, król z... Zamojskim. O! nudny dyalog, ja wychodzę. Au révoir!... (u drzwi, obracając się) Nie udało się panu Platerowi, pierwszy szturm odparłam, na..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 15
" ZAMOJSKI. Poczyń ludowi ustępstwa, — niech lud za broń chwyci, mieszczaństwo !... kiedy szlachta już nawet bronią władać nie umie. KRÓL. Wszak to kodeks twój ma uczynić (po chwili milczenia). Lecz czy nie lepiej byłoby przedstawienie kodeksu odłożyć? czy..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 16
" ta nieugięta buta i chęć pokazania królowi, że i oni do tronu zrodzeni. — Kobiety nawet dziś już przeciw mnie knują; widzę niezwykłą oziębłość, tajemniczość mojej siostry hetmanowej; — wojewodzina mścisławska także zjeżdża do Warszawy, naturalnie nie bez przyczyny, i..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 17
" znasz dobrze polskiej szlachty, przepędziłeś młodość za granica, dziś tron ci przeszkadza do bliższego jej poznania. Nie pojmujesz, nie możesz zrozumieć, jak nieraz nasi najpoważniejsi obywatele, mężowie stanu nawet, przy najzgubniejszych zdaniach uporczywie obstają. — Szlachcic..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 18
" podskarbiego osobiście obrażona; inne kobiety — jak księżna Sapieżyna, ks. marszałkowa, ks. podkomorzyca na sarnę osobę jego król. mości — z powodu pani Grabowskiej. Teraz przynajmniej przed sejmem królu, zbliżaniem się do jenerałowej, nie draźń dość już rozdąsanych a..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 19
" wyrzucać, że po kilka tysięcy dukatów wydaje na sztuki piękne, to jedyna moja pociecha. Zresztą wierzaj mi — ja — wierzaj mi, żadnych niepotrzebnych wydatków nie robię (chodzi prędzej). ZAMOJSKI (który czytał tymczasem adresy listów na biurku). A kobiety..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 20
" PAŹ. Z pań tylko księżna Kurlandzka, pani Ożarowska i pani Julia Potocką. KRÓL. Skoro tylko która dama na pokoje wejdzie, to mi donoś za każdą razą — rozumiesz? (do Zamojskiego) Sądzę, że cię na dziś zaspokoiłem? (patrzy na zegarek) Już dziewiąta..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 21
" PAŹ. Księżna marszałkowa Lubomirską. KRÓL. Dobrze. ZAMOJSKI. Tak - dopóki ja tu jestem! słyszałem żeś już wydał rozkazy, dotyczące podróży do Nieświeża, Grodna. Jutro ma jechać Pokutyński po nowe powozy, ostrygi, — 700 (1) koni w dworskich stajniach..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 22
" ZAMOJSKI (spostrzegłszy wahanie) Królu! marszałek dworu już czeka. KRÓL (dumnie) Do jutra odkładam (szybko wychodzi, podaje rękę pani Grabowskiej i razem znikają w głębi kurytarza). ZAMOJSKI. Kobiety! kobiety! KONIEC AKTU PIERWSZEGO. "
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 23
" AKT II. Scena VII. Pokój księżnej, po prawej stronie stół nakryty srebrnym serwisem do kawy, przy którym siedzi księżna, na stole nadto szkatułki z kosztownościami i inne drobiazgi, po lewej ręce stoliczek mniejszy, drzwi główne i dwoje drzwi bocznych po prawej i..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 24
" KSIĘŻNA. Ach! jakże w sam czas przychodzi. Prosić! prosić! (wstaje). KASZTELANOWA (lornetując). Chére princesse! chére princesse! umieram z niepokoju, comment ça va? Takaś była smutna wczoraj na balu, ale zawsze si belle, charmante, — blada, ça donne un air..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 25
" KSIĘŻNA. Co on zrobił? co zrobił? — nie mógł więcej zrobić. — Obrzydliwy! KASZTELANOWA. Ale, no powiedz! powiedz! zaradzimy, pomówimy. KSIĘŻNA. Więc nie widziałaś? — Boże! oby tak wszyscy, mający oczy, comme vous, wczoraj nie byli widzieli. Więc nie..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 26
" tki chwilowe narażać musimy, — ja jednak twierdzę — ze cię nie widział. KSIĘŻNA. Właśnie, że widział, mówił nawet do mnie. Ale nie! — opowiem ci cały przebieg, całą moję mękę, vous comprenez, co cierpiałam — wszyscy się na mnie patrzeli, wszyscy o powód..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 27
" tycznie się zemścimy. Ty z twym synem, bratem postaraj się o jak najliczniejsze stronnictwo... ja... Mais, chére princesse. Ty płaczesz? KSIĘŻNA. Ja go jeszcze tak kocham. KASZTELANOWA. Jesteś zazdrosną — więc kochasz? — Ale, nie bój się, nie utracisz go...."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 28
" cego. Wiesz, że pół roku jestem prawie bez żadnych dochodów. KASZTELANOWA. To je wykupimy. KSIĘŻNA. Pas moyen. KASZTELANOWA. J'en trouvrai! Dziś jeszcze, ale ne pleurez pas mon bijou. — Dziś jeszcze, namów syna, aby się podjął mowy przeciw..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 29
" KSIĘŻNA. Przypuśćmy, — że wszystkie nasze zabiegi — jak nazywasz — polityczne nie udadzą się, Tyzenhauza nie zgubimy, kodeksu nie odrzucimy — syn mój z mową przeciw tronowi wystąpi, brat izby pomiesza — a ja zostanę w obec Stanisława zupełnie skompromitowaną, na..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 30
" dwie — to za mało "tres faciunt collegium". Przyjmcież i mnie, a dalibóg — do kroć... — przydam się — przydam, jestem dziś strasznie zły — wracam od króla — wściekły, do najwyższego stopnia rozdrażniony. Ale się zemszczę, zemszczę — jakem hetman!! KSIĘŻNA..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 31
" minut piętnaście — we mnie krew kipiała. — już chciałem odpowiedzieć; — a tu król z królewską miną, po królewsku ręką i głową skinął i zaraz jakiś gap wyszlifowany drzwi mi otworzył a król — czmychnął do gabinetu. — Do kroćset dyabłów — to pachnie zniewagą..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 32
" tak na zamek wpuszczę. — Dopiero będzie wrzask — krzyk! — dalibóg plan doskonały — wyśmienity! KSIĘŻNA. Doskonały! — wyborny! tylko trzeba było nad tem wcześniej pomyśleć. — Kazio nie podejmie się mowy przeciw królowi — on jest dotąd zapalonym jego..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 33
" SCENA X. HETMAN, KSIĘŻNA, KS. KAZIMIERZ. HETMAN. Tyś ją pożyczyła — ha! ha! ha (Ks. Kazimierz wchodzi powoli, przeglądając papiery) Otóż Kazio ! Deus ex machina! Dalibóg Kazio niewyspany — możeś tak samo naczczo jak ja — co ? KS. KAZIMIERZ. Daj pokój..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 34
" pujemy. Ty chcesz popierać ten głupi kodeks Zamojskiego, naszę zagładę — obalenie wiekowych przywilejów ? — To kpiny! — porzuć tę myśl niedorzeczną. — szaleństwo! — straciłbyś popularność, w niweczby poszły dotychczasowe twe zasługi dla kraju. — Powiedz mi! skąd ci..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 35
" KSIĄŻĘ. I ty matko chcesz mnie namówić do tego kroku, — ty najprzychylniejsza ?... KSIĘŻNA. Milcz! wyrodny synu. KSIĄŻĘ. Albo ty wuju! co z łaski króla dzierżysz tę buławę, co wichrzysz przeciw niemu — a wszystko ci uchodzi, co przesiadujesz u niego..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 36
" LOKAJ. List do księcia pana od pani wojewodziny — kamerdyner na odpowiedź czeka (odchodzi). KSIĄŻĘ. (czyta, hetman staje za nim cicho i również przez jego ramię czyta). "Przez oddawcę tego listu natychmiast przyślij 500 dukatów. — Na co ?... wieczór, gdy..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 37
" Scena XII. KSIĄŻĘ. O! ja nieszczęśliwy! — w głowie mi się mąci — wypocząć musze — taka zmiana w dziesięciu minutach. — Mam zmienić zasady, pojęcia, których wyznawcą się mienię. To niemożebne, to okropne! Coby król pomyślał? Potocki, Zamojski; wczoraj ich..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 38
" AKT III. Odsłona I. Scena XIII. W zamku królewskim sala posłuchań zwykłych, w głębi widać wspaniały korytarz, drzwi po prawej od widzów, po lewej stół, przy stole fotel dąży i kilka mniejszych na stole dzwonek, po prawej i lewej szereg stołków. KRÓL..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 39
" Scena XIV. PLATER, KRÓL. PLATER. Najjaśniejszy panie! KRÓL. Nim nadejdzie ta godzina audyencyi, tej męki przedsejmowej, którą co rok przechodzę — powiedz, coś słyszał nowego. PLATER. Bardzo wiele najjaśniejszy panie, każdy dzień coś nowego ze..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 40
" KRÓL. Kiedy? PLATER. Wczoraj jeszcze, rano. KRÓL. I u dworu nie był? PLATER. Przynajmniej nic dotąd o tem nie wiem. KRÓL. Zapewne dziś się zjawi. PLATER. Książę kanclerz znacznie się ma gorzej. KRÓL. Wieczór u niego..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 41
" KRÓL (przypominając sobie). A! — nie mogłem sobie wytłomaczyć, dlaczego książe Kazimierz kiedyś już pomimo zaproszenia nie był u Potockiego — a to już pewno było po naradzie. — Co do mnie, niczego dobrego nie spodziewam się — błagam tylko Boga, aby Zamojski i..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 42
" KRÓL. Tyzenhauz dziś naturalnie u mnie będzie, ale czemu wcześniej nie przyjechał? byłby może partyą swą powiększył — może lepiej, że swoją obecnością nie drażnił opozycyi. PLATER (wraca). Poseł w tej chwili przyjechał i o posłuchanie prosi. ..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 43
" że życzy sobie, aby ten sejm po myśli jego królewskiej mości zupełnie poszedł. KRÓL. Bardzo mnie cieszą te ciągłe dowody przychylności dla mnie imperatorowej. — Widzę, że Rosya jest prawdziwą przyjaciółką Polski — imperatorowa mi jednak dawniej jeszcze pisała co..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 44
" Scena XVI. KRÓL, PLATER. PLATER (wchodzi). Teraz pan starosta bełzki (odchodzi). KRÓL. Cóż ten nudziarz znów może chcieć odemnie ? (Plater wraca). KRÓL. Me ma już starosty ? PLATER. Jest, ale pan podskarbi przybył w tej chwili i do n...."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 45
" KRÓL (sam). Jak ja się mam zachować ? — jak tę rolę obojętnego odegrać potrafię ? ja go tak lubię... — smutne mi myśli przychodzą — z osobą podskarbiego wiążą mie przecież wspomnienia szczęśliwej przeszłości. Scena XVII. KRÓL, TYZENHAUZ. ..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 46
" pełnego zapału, niezłamanej woli — stałości serca w obronie ojczyzny lub króla — co ty n. panie butą nazywać raczysz. KRÓL. W dzisiejszych czasach innych nam potrzeba ludzi, nie z dumną ambicya na czole wyrytą, nad słowami panować nie umiejących. — Polacy są..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 47
" TYZENHAUZ. Nie pokwitowałem, bo 100, 000 rs. nie brałem, a dla celów marnotrawstwa nawet posła Rosyi oszukiwać nie miałem sumienia. KRÓL. Zbyt jesteś uczciwym — ciekawym jak wybrniesz? Poseł w tej chwili wyszedł odemnie pokorny, cichy, niby czeka tylko na mój rozkaz,..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 48
" dnie trawić — - a nas w otchłań powoli wtrącać. — I ty tego nie widzisz? ta pokora udana ci się podoba? — Ja uszom nie wierzę — O tempera! o mores! — Jużeś nie ten sam Stanisławie, co czując swą niemoc, prawdę przecie uznawałeś. KRÓL. Mości panie podskarbi!..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 49
" biorstwo litewskie, jak tam z przyjemnością, prawdziwą rozkoszą Twoje listy serdeczne odbierałem i — pamiętam — pamiętam ten list ostatni, w którym mi o despotyzmie piszesz. — Ah ! gdybym te ostatnie chwile był zapomniał. — Chciałbyś królu od tej sprawy się usunąć, wydać..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 50
" Scena XVIII. (Plater wchodzi, równocześnie gdy podskarbi wychodzi, z drzwi po prawej ukazuje się Ryx zdziwiony. ) KRÓL. (do Piątem) Zamykać salę, nie wpuszczać już dzisiaj nikogo (do Ryxa) kareta natychmiast! (do siebie) Ten tron! ten tron!..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 51
" AKT III. Odsłona II. Scena XIX. Salon elegancki w apartamencie Pani Krakowskiej, drzwi w głębi, okno po prawej widzów, po lewej kanapka i kilka krzeseł. PANI KRAKOWSKA, PANI GRABOWSKA. (Pani Krakowska siedzi w krześle, pani Grabowska przy oknie.) ..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 52
" prosiłby cię, abyś mu pozowała na nieszczęśliwą kochankę ! ale by mu nawet myśl nie przyszła, że to serduszko tyle już razy przy królewskiem biło. Dziwne, niezbadane są koleje życia — przed 15-tu laty — jak dziś pamiętam, tak samo u mnie czekałaś na króla, przed 12-tu..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 53
" GRABOWSKA. Ah — któś zajechał — kareta dworska — król — Wady — smutny dzisiaj. PANI KRAKOWSKA (wstając). Bądźże wesołą! serdeczną, czułą! mniej mów o polityce a więcej o miłości, nie bądź tak zazdrosną, nie przedstawiaj w czarnych kolorach zamachów..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 54
" GRABOWSKA. No, ale czemże tak n. pana podskarbi rozgniewał? KRÓL. Potem wam to opowiem, teraz trochę odpocznę, bo prosto po tej burzliwej z podskarbim rozmowie do was przyjechałem — głowa mię nawet boli. GRABOWSKA. Jakiś ty dobry królu. (Król siada na kanapie,..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 55
" KRÓL. Obrażony — bardzo zabawna historya. — Imaginez-vous, onegdaj siedzę w moim gabinecie zajęty korrespondencya — nawałem pracy, a tu powstaje w pokoju okropny dym, — pierwszy raz w piecu tego roku palono; — wołam Bruneta i pytam "Que deviendrai-je dans cette fumée" a Brunet..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 56
" PANI KRAKOWSKA (przymuszając się). Rzeczywiście — księżna wojewodzina, chce zostać l'heros du jour; — odkąd przyjechała z Litwy — same ekscentryczność! — nas iniornje, u mnie dotąd raz tylko była — nabiera tonu jakiejś księżnej udzielnej; — wczoraj jenerałowa..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 57
" utkwiła. Księżna chce widzieć portret tej szczęśliwej, — Batowski na drugi dzień przynosi puzderko niby z miniaturą — księżna spogląda i widzi siebie — było to bowiem (1) zwierciadełko — Batowski pada na kolana... KRÓL. Wcale dobrze się znalazł — charmant..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 58
" GRABOWSKA. Jakiś ty dobry, królu, myślałeś o mnie. KRÓL. Myślałem zawsze i myślę ciągle. MALARZ (wchodzi z płótnem dużem w rulon zwiniętem). Najjaśniejszy panie! KRÓL. Jak się masz ? udałże ci się ten portret — cóż Bacciarelli o nim..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 59
" MALARZ. Nie moja w tem wina — ja kopiowałem. GRABOWSKA. Co do mnie — bardzo mi się podoba — tak tylko uwagę zrobiłam. KRÓL. A mnie się wcale nie podoba. — nos taki orli (1) przypomina stare monety Hadryana i Trajana — oczy wytrzeszczone i sztywne zupełnie..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 60
" KRÓL. Więc to nie miniatura? proszę ja kogo, — takie złudzenie ! ale za to inne akcessorya powiększone trochę. MALARZ. Żartuje najjaśniejszy pan. KRÓL. Ale bynajmniej nie żartuję — podziwiam arcydzieło — trochę Trajana — trochę Kazimierza Wgo,..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 61
" niewinien — wszystko to na mnie spadnie; — mam już nieprzyjaciela między malarzami. KRÓL. Biedna jenerałowo — ale, bo prawdę powiedziawszy, byłem trochę zirytowany widzisz — nienawidzę braku estetyki i smaku w sztuce — ja, com się artystą urodził — staram się o..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 62
" GRABOWSKA. Nie zmieniły się — ale kobieta gdy widzi, że serce tego, którego kocha, jeszcze ktoś inny zajmuje, nie może być spokojną, coś ją trawi, męczy — nie może tak kochać, jakby kochać chciała! KRÓL. Ale któż ci moja droga na przeszkodzie stoi? ..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 63
" KRÓL. Powiedz mi wszystko. GRABOWSKA. Potwarze, królu, na mnie miotane tutaj po salonach, wierszyki ulotne... zazdroszczą mi ciebie kobiety — chcą mię obelgami, intrygami od ciebie odsunąć. Dostaję listy — jedne pełne impertynencyj — drugie, niby przyjacielskie..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 64
" szych nie miałbym przenieść nad inne — i na wieczne czasy — związkiem małżeńskim (1)... GRABOWSKA (rzuca są w objęcia króla). Królu! to zbytek szczęścia! — Stanisławie ja cię szalenie kocham! PAŹ (wbiega prędko, król się zrywa, Grabowslca zmieszana)...."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 65
" AKT IV. Å?azienki królewskie, ogród, miejsce wolne otoczone drzewami i posagami mitologicznymi, kilka Å‚aweczek kamiennych; — po prawej od widzów miejsce dobre do ukrycia sie, — na ziemi dużo liÅ›ci opadÅ‚ych. Scena XXII. MIESZCZANIN I, MIESZCZANIN II, MIESZCZANIN III i..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 66
" MIESZCZANIN III (ciągle się spieszy). No, ale prędko, mów nam panie Macieju, po co nas tu zawołałeś — czasu nie mam. MIESZCZANIN IV. Ot i czasu nie ma — mówiłem, że niezgodą do niczego nie dojdziemy w sprawie publicznej! wszyscy czas mieć powinniśmy — nie..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 67
" KSIĘŻNA. Szatan nie kobieta! — Wstrzymaj się — już nie rozkazuję, ja cię o to proszę — u dzisiejszej królowej o audyencyą proszę. GRABOWSKA. Dziś pomówić spokojnie zdolną już nie jesteś. KSIĘŻNA. Powiedz mi tak szczerze, ty w Warszawie na..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 68
" KSIĘŻNA. Ja wierzyć nie moge, — aby serce, które tyle razy kochanków już zmieniało, kochać jeszcze mogło!.. GRABOWSKA. Ja wcale nie wierzę, aby serce takie, jakie ty dzisiaj przedemną otworzyłaś, kiedykolwiek kochać było mogło. KSIĘŻNA. Zgody ze..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 69
" GRABOWSKA. Lat 15 temu, gdy król na tron wstąpił, jam wtedy była młodą, zaledwie 18-tą wiosnę liczyłam — nie będę grzeszyć zbyteczną skromnością — wiem o tem, że jaśniejąca wdziękami młodości, pięknością, która wszystkich zachwycała, byłam już młodziutką..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 70
" GRABOWSKA. Nie rozumiem cię księżno! Na pokorę, obelgą odpowiadasz — zdradą nagradzasz zaufanie. Chcesz odemnie prawdę koniecznie dziś usłyszeć — ja się zmuszam, dobrocią, chcę cię ułagodzić, — ty dumna zawsze, zawsze piekielna! — Ty nie kochasz króla — nigdy go nie..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 71
" AKT V. Salon n księżnej Sapieżyny rzÄ™sisto oÅ›wietlony, bez drzwi tylko w gÅ‚Ä™bi szeroki korytarz. Widać ciÄ…gle przechodzÄ…cych panów i damy w toaletach balowych i maskach. SCENA XXVIII. KSIĘŻNA, MARSZAÅ?EK DWORU. KSIĘŻNA. Czy salony już wszystkie..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 72
" SCENA XXIX. Księżna, Kasztelanowa. KASZTELANOWA (wchodząc). Me voila, chere princesse a vos ordres — pierwsza jak widzę — - nic dziwnego, zawsze pierwsza pierwsza pour vous admirer. Widzę salony prześlicznie oświecone, kwiaty wspaniałe, splendide, chere princesse,..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 73
" — tak z Trembeckim — on ciągle przy królu, król mu się zwierza... ale nie mów o tem szambelanowi, bo mi to pod wielkim powiedział sekretem — je vous en supplie. KSIĘŻNA. Dobrze, dobrze — wszystko to jednak niejasne — ja to czuję, a grać komedyą muszę —..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 74
" Scena XXX. MASKA, WĘGIERSKI. (Równocześnie gdy księżna z kasztelanową wychodzą, wpada dama zamaskowana w jasnym kostyumie, a za nią Węgierski, oboje z zwierciadełkami od menueta.) MASKA. A to niegodziwie, panie Węgierski tak mnie prześladować !..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 75
" MASKA. Pst!.. — dobrze, będę tańczyć, ale pod warunkiem. WĘGIERSKI. Wszystko spełnię. — Słowo honoru (chce ją brać pod rękę i odejść). MASKA. A ! ale teraz zaraz, najprzód warunki wypełnisz pan, panie Węgierski — a potem nagrodę odbierzesz...."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 76
" MASKA. Doskonałe, wyborne! No — a teraz — na księżnę marszałkową (1)! Uważałeś, co ona miała wczoraj na tej Ogromnej upudrowanej głowie. — Jakiś okręt? — co to było? WĘGIERSKI. Na głowie miała bałwany, na tych pływają okręty; Śmiało do portu płynie..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 77
" MASKA. Nie kończ! niegodziwy, niewdzięczny, zawsze złośliwy — zawsze! nawet dla mnie. WĘGIERSKI. (całuje ją w ramię, ona wachlarzem w twarz uderza, robią krótką figurę menueta ze zwierciadełkami i znikają w głębi. ) Scena XXXI. ..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 78
" czy zaproszenia wszÄ™dzie byÅ‚y porozdawane ? czy jaka pomyÅ‚ka nie zaszÅ‚a? MARSZAÅ?EK. WszÄ™dzie zaproszenia byÅ‚y dane, a o ile sobie przypominam, to ks. Józefowi — prymasowi, ks. Kazimierzowi, pani Krakowskiej sam zaproszenia wrÄ™czyÅ‚em. — Może z powodu sÅ‚aboÅ›ci..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 79
" HETMAN. Bez ceremonii maseczko — jesteśmy sami. Nie ma niebezpieczeństwa. Pokaż twarzyczkę — jaka rączka! — dalibóg nie żarty, hetmanem nie byłbym, gdybym nie umiał ukrytych twych wdzięków ocenić. No — przecież pokaż się na chwilkę, tylko na pocałunek, słowo honoru,..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 80
" HETMAN. Do kroć diabłów skończ — już się sejm skończył — twojej wymowy dalibóg nikomu nie potrzeba. — Ot lepiej, powiem ci nowinę. — siostrunia się bawi a Kazio ? odkosza od księżniczki dostał. Ale dobrze ci tak dobrze, kara — kara ! (odchodzi parę kroków i wraca)...."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 81
" KSIĘŻNA. Jest powód do bajki. LOKAJ. Ale otóż, książę idzie (usuwa się i odchodzi). Scena XXXV. KSIĘŻNA, KSIĄŻĘ. KSIĄŻĘ. (zmieszany i zmieniony chwiejnym krokiem w głębi). A bal! maskarada! (zbliżając i śmiejąc się szalenie)..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 82
" KSIĄŻĘ. Wszystko dotąd robiłaś dla świata, czas już jest po temu, abyś się i innym z długu wywiązała. Dla świata poświęciłaś mnie, moje wychowanie, lata młodości, światu temu to zawdzięczam, że dziś jestem słaby, jak niemowie w pieluszkach — zdania swego nie mam —..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 83
" GÅ?OS Z DOÅ?U, Z ZA OKNA. A bo ja tam wiem, kiedyÅ› taki ciekawy, to idź i zobacz. KSIĄŻĘ. Powiedzcie, proszÄ™ was. GÅ?OS. KtoÅ› tam umarÅ‚ z familii na senatorskiej, jakiÅ› familiant jego królewskiej moÅ›ci. KSIĄŻĘ (z wyrazem boleÅ›ci)...."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 84
" KSIĄŻĘ. A przeklęta wesołości! Ja tu zostać nie mogę. Grono zabójców, grono całe morderców ojczyzny! na czole każdego z nich wypisany jest jeden czyn haniebny, na czole każdego prawie słowo "zdrajca!" i na mojem to samo, Boże! KSIĘŻNA. Chodź na salę, odpocznij,..."
"1780" : obraz dramatyczny w pięciu aktach z faktów dziejowych - strona 85
" tej miaÅ‚ siÄ™ jeszcze wcale dobrze, nie byÅ‚o żadnej obawy, bo król jegomość incognito... KSIĘŻNA. Co król? MARSZAÅ?EK. WyjechaÅ‚ o czwartej, KSIĘŻNA. Gdzie? — (do siebie) bo skonam. MARSZAÅ?EK. Do Grodna na NieÅ›wież — miaÅ‚ dopiero za parÄ™ tygodni udać siÄ™ w..."