www.xcrzeszow2008.pl - $a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1

Mochnacki Maurycy

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 1
" POWSTANIE NARODU POLSKIEGO W R. 1830 I 1831. "

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 2
" POWSTANIE NARODU POLSKIEGO W R. 1830 I 1831. przez Maurycego Mochnackiego. Tom I. W Paryżu. W Drukarni P. Baudouin przy ulicy Mignon N. 2. 1834. "

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 3
" TREŚĆ TOMU PIERWSZEGO. [w oryginale] Przedmowa.... str. 1. O historyi powstań polskich. Charakter dziejów ostatniego powstania narodowego. Teatr wojny. — Ogólne widoki strategiczne.... str. 15. Przy neutralności Pruss i Austryi, właściwym teatrem wojny o niepodległość,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 4
" Stan rzeczy przed 29 listopada w ziemiach zabranych. — Administracya tych krajów.... str. 58. Od stanu rzeczy w ziemiach zabranych zależała możność wywalczenia niepodległości (61); tam więc należało przenieść teatr wojny, potrzecie, przez wzgląd na oburzenie sprawione przez ucisk..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 5
" Koalicya przeciw Francyi polipcowej była niepodobna (144)- Stan Europy zapewniał neutralność Prusa i Austryi (149); szczególniej Austrya sprzyjała zaczepnemu działaniu z naszej strony (152), raz przez politykę rozbioru Polski (153), a powtóre przez politykę objawioną na kongressie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 6
" warzystwo patiyotrczne (369), które się rozgałężą na Litwę, Wołyń i Padole (377) — Odrębne związki: Templariuszów (383) i młodzieży Uniwersytetu wileńskiego (387). — Stan moralny tego instytutu (387). — Towarzystwo Szubrawców (404) — Zan zakłada Tow. Promienistych (408)...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 7
" Zamknięcie księgi pierwszej rzutem oka na jej treść.... str. 595. NOTY OBJAŚNIAJĄCE. I. O niektórych nadużyciach Xcia Lubeckiego. str. 603. — II. Głos Obywatela z Poznańskiego, do senatu królestwa polskiego, z okazyi sądu sejmowego. 611. — III. Zdanie sprawy Cesarzowi..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 8
" Po rozbiorach Polski nic innego nie widzimy w tym kraju tylko same klęski, jedne z drugich wypływającej nic innego niepostrzegamy tylko ustawiczność nieszczęść publicznych, które zaledwo na chwilę przerywały zwodne połyski fortuny. Dla czegóż tedy naród polski, który miał tyle..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 9
" Ta moc wewnętrzna, plemienna, którą przez lat przeszło sześćdziesiąt odpieramy od siebie ostateczną zagładę, była jednak źle kierowana, źle przez nas samych użyta. W prawdzie zawsze mogliśmy zginąć, lecz także zawsze i odrodzić się w tej walce z zagładą. Zostaliśmy, i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 10
" przyczyny upadku sprawy zawsze pomyślnie zaczętej, zawsze potem niedołężnie kierowanej, ginącej zazwyczaj nieładem. Nigdy u nas nie korzystano z poprzednich doświadczeń; stąd tez w każdem powstaniu jednakie prawie błędy wojskowe i polityczne; najbardziej zaś to w każdem podobnem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 11
" to dopuścić się ciężkiej obrazy przeciwko temu wyższemu porządkowi w dziejach, albo raczej, ze się jaśniej wytłumaczę, przeciwko zrządzeniom tego niewidomego, niezbadanego losu, ktory nas dotąd, po utracie tego wszystkiego na czem zależy byt innych narodów, utrzymuje w rodzinnej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 12
" zgodny kształt Europy, a zatem ledwo nie całego świata. Taki widok, rzeczy nie prowadzi do rozpaczy. Lud polski, który ciągle śpiewa " Jeszcze Polska niezginęła ", wyraża temi krótkiemi słowy najgłębszą maxymę swego jestestwa. Wić że jest, i tą wiedzą skruszy obce jarzmo. Jest..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 13
" jest zdanie, żeśmy zawsze ulegali przemocy. To zdanie błądzi, — kłamie. Niemasz przemocy dla kilkunastu milionów, śród najniepomyślniejszych nawet okoliczności; nie było jej w ostatniej wojnie; nie było jej za Kościuszki i za Napoleona. Dla czegóż tedy, skoro jesteśmy tym..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 14
" Dotąd historya powstań naszych, ta najbardziej zajmująca część dziejów ogólnych narodu polskiego, z powodów naturalnych prawie zupełnie była zaniedbana. Po każdem powstaniu następował nowy ucisk, jeszcze uciążliwszy od poprzedniego. Coraz nowa niewola zacierała przede wszystkiem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 15
" Jest rzeczą oczywistą, ze tylko wykład historyczny, bezstronny, rozważny, tak powstań jako epok które między niemi środkują, wywieść nas może z zaklętego koła tych samych zawsze nieszczęść i ułomności. Tylko rozszerzenie w narodzie wiadomościjego własnych dziejów po..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 16
" panuje jedno ważne zdumiewające faktum jestto owe niezaprzeczone, stopniowe rozwijanie się siły narodowej w powstaniach, tak dalece, izby sądzić można, ie Polszcze z każdego upadku w usiłowaniach odzyskania straconej niepodległości, coraz nowej przybywało mocy. J w istocie: od..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 17
" na świecie, i odniósł pamiętne zwycięstwo nad nieprzyjacielem liczniejszym, bitnym i uorganizowanym. Początków powstania w 94m roku z niczem w dziejach porównać niemożna. Była to konfederacya włościan daleko potęzniejsza od szlacheckiej, barskiej. Wojny francuzkie, zwycięztwa i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 18
" kich częściach kraju do takiego stopnia niedochodziła. Tę przeto rewolucyą uważać trzeba jako summę wszystkich poprzednich powstań w kraju naszym. Jestto najwyższe i najdzielniejsze objawienie ducha narodowego, ducha Polski. Mimo nieszczęść które nas w tem powstaniu dotknęły,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 19
" nikną przywary systematów rządowych i występki pojedyńczych ludzi. Pod temi względami historya ostatniego powstania naszego, jako zebranie w jedną treść poprzednich powstań, gdzie się najdobitniej wybiły charakter, duch, patryotyzm narodu; gdzie się w tym samym czasie powtórzyły..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 20
" z całem pokoleniem aktorów tej sceny! Co ludzie mówią na końcu swego życia, to zazwyczaj, bywa ciche i powabne jak natura w wypogodzonym schyłku dnia, którego ranek był mglisty a południe groźne dokoła burze zasępiły. Jako naoczny świadek tego co się siało, niemogę obiecywać..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 21
" Księga I. TEATR WOJNY. — OGÓLNE WIDOKI STRATEGICZNE. Póki teatrem naszych wojen z Moskwą będzie kraj który Wisła dzieli prawie na dwie równe połowy, ktory od r. 1815 zowiemy Polską kongressową; a zatem póki Moskwa w powstaniach polskich będzie miała zabrane gubernije w tyle..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 22
" popełnił, (zpewnego względu musiał popełnić) ten sam błąd, którego samochcąc dopuścili się wodzowie polscy w r. 1831: kiedy mu się szczęściło, nie starał się przenieść natychmiast teatru wojny za Bug, i do Litwy. Wyprawy jego w te okolice, opóźnione, poruczane..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 23
" idzie narodowi o utrzymanie murów stołecznych, ale o uwolnienie całego kraju. Potrzeba bronienia stolicy, jako magazynu, jako centralnego punktu, wypływa zazwyczaj z pierwszych, źle obrachowanych poruszeń wojskowych, z przesądów, tak zwanych doświadczonych żołnierzy. Pytali się oni..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 24
" co wojnę niejako unieśmiertelnia, co ją czyni ziemiańską, chłopską. U nas przedewszystkiem trzeba się starać o to, ażeby z wrogiem ojczyzny miał więcej do czynienia lud niżeli wyćwiczony żołnierz. Tego łatwiej dokazać, jak mniemamy. Nic bardziej w ostatniej kampanii Polszcze..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 25
" Kto mieć może jak Napoleon parękroćstotysięcy wyćwiczonego wojska, temu wolno czynić podobne kombinacye. Być systematycznym w powstaniach naszych, jestto być tylko funtastykiem, ideologiem wojskowym. Dla przestrogi na przyszłość, dla odniesienia jakiejś korzyści z tylu smutnych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 26
" schronienia; dla środkowego położenia Warszawy, która je ciągnie ku sobie z każdego pobojowiska, z każdej wyprawy, siłą centralną, siłą stołecznego miasta, a tem samem całe powstanie zamienia w obronę i oblężenie jednej twierdzy: kraj kongressowy, jak wypada z tego wszystkiego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 27
" żywiołu j w Litwie i na Rusi szlachta. Odwieczna Polska w odwiecznych swych granicach stoi dzisiaj na massach w koronie, na szlachectwie w tak zwanych zabranych guberniach. Otoż, miejscowe stosunki i charaktery, których żaden wojskowy, żaden polityk z uwagi spuszczać niepowinien...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 28
" tu w indiwiduach. Tam się zaczyna rewolucya: ale tu tylko nieprzyjaciela pokonać zdoła. Tu tylko staje się nomadyczną, bujną i swobodną jak powietrze, zabójczą dla Moskwy. Wszędzie w Polszcze łatwiej się organizuje kawalerją jak piechota. Pochodzi to częścią z położenia..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 29
" bitew Dwernickiego, zaledwo do kilku podrzędnych ruchów, do kilku szarż, i służby na forpocztach miała sposobność w głównej armii na prawym brzegu Wisły. Zniszczyliśmy ją prawie bez boju ; w porównaniu z dziełami piechoty była nieczynną. Prawdziwy stosunek jaki zachodzić..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 30
" i bodaj czy nie w tych samych okolicach, wojowali dzicy Partowie z legionami Cezarów. Pod Warszawą jak powiedziałem, tylko bronić się do czasu i ginąć możemy. "

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 31
" LITWA I RUŚ CZERWONA, POD WZGLĄDEM POLITYKI WSCHODNIO-PO�?UDNIOWEJ GABINETU PETERSBURSKIEGO. Lecz prócz tych względów, zachodzą inne, zarazem wojskowe i polityczne, które silniej jeszcze przemawiają za tem zdaniem: iż lepiej nie porywać się do broni w Polszcze przeciwko Moskwie,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 32
" Wcielona naszemi prowincyami w tę część świata, od ktorej ją zawsze naród nasz oddzielał, zaczęła w jednym czasie wywierać wpływ swój na wschód i na zachód, tam opanowanie Turcyi europejskiej, tu całej po Odrę Sławiańszczyzny zamierzając. Polska nadwiślańska w związku z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 33
" dążność gabinetu Petersburskiego! Obiedwie razem łączą interes niepodległości narodu polskiego ze wszystkiemi zagadnieniami europejskiem!, i sprawę naszą czynią powszechną. Będę się starał oznaczyć tu bliżej ostatni kierunek zewnętrznej polityki moskiewskiej, naprzód..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 34
" z wyższemi politycznemi i moralnemu Wystawmy sobie Rossyą od brzegów lodowatego morza do Tauryki, bez Litwy, Wołynia, Podola, i Ukrainy, to jest taką Rossyą jaką powstanie 29 st.listopada dla szczęścia Europy i dla własnego zbawienia przedsięwzięło zostawić carowi. Obok takiej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 35
" od Irtysza do Tereku i Kubania obecnie jednemu panu hołduje, to tylko nieodżałowanym błędom przypisać trzeba, któremi rzecz nasza zginęła. Między Polską a innemi, choćby najodleglejszemi częściami Rossyi, zachodzą stosunki godne uważania, co do składu państwa, szczególniej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 36
" nakształt serca pod względem obiegu krwi. Jestto tętno, puls nowej północy. Dzisiejsze granice rossyjskie tak daleko w głąb południa pomknie te, porty i osiadłości nad morzami Czarnem, Kaspijskiem, Azowskiem, niestanowią jeszcze doskonale rozwinionego systematu zaborów w tych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 37
" uczynić nie można. Są rzeczy istotnie potrzebne wielkim mocarstwom. Wielkie massy lądu bez wielkiej massy wody, równie jak ludzie i zwierzęta bez powietrza obejść się niemogą. Albo Moskwa zniknie z rzędu pierwszych mocarstw, albo dosięgnie tego celu. Niemasz środka w tej mierze...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 38
" lądu aż do Anapy, gdzie Kaukaz niknie nad samym nieledwie brzegiem, tak, że tu linija obronna w jednym punkcie się koncentruje. Dzisiaj działa tureckie nie grzmią nad Kubaniem. Pókiężyc zastąpiły moskiewskie orły. Nadto pasma gór łączące Georgją z tym. nowym nabytkiem, stały..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 39
" wencya!" — odpowiadają ministrowie francuzcy i angielscy. A jeżeli, co z natury rzeczy wyniknąć musi prędzej lub później, który z carów uważać zacznie, nie zawojowanie, lecz po prostu wzięcie krajów europejskich sułtana za środek wyłamania się z pod przymusu wszelakiej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 40
" wyprawy, ogromne przedsięwzięcia wojskowe i polityczne, zostają w odwrotnym stosunku z kolosalnemi dziełami architektury. Te z wielkiej odległości zaledwie dostrzeżone, w miarę zbliżania się coraz większego nabywają ogromu; tamte maleją w miarę blizkości: to jest, w skutku są..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 41
" Pytam się tedy: gdyby była ożyła owa sławna, wielka i rycerska rzeczpospolita ziem koronnych, litewskich i ruskich, owa Polska Jagiellonów i Batorego, ktorą wskrze- ----------------------- drogi lądowej do Indyj, Gardanne pisywał z Teheranu do Cesarza Francuzów; korrespondencye szły..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 42
" sić postanowiliśmy, dla której tyle krwi polskiej nad Wisłą i Narwią się rozlało, czyżby kiedykolwiek car moskiewski, następca owych carów którzy lianom tatar- ---------------------- wrzeć z nim pokój. Plon kampanii wyrachowany był dla armii 70 tysięcznej; wojsko to w części..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 43
" skim, namiestnikom Batego służyli, śmia kartować tak rozległe plany, i o tak dalekich rozmyślać podbojach? Teraz powody zawojowania europejskiej Turcyi z ważnych ------------------------------ dla wielkich nawet przewozowych statków. Ta droga i tę jeszcze korzyść nastręcza, ie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 44
" względów, które rząd moskiewski doskonale ocenia, którym zadosyć uczynić ma wszelką moc i wolą, wynikają. Nasamprzód: ciężenie, pressya tego ogromnego mocarstwa, według praw natury musi się odbywać w kierunku z północy ku południowi z biegiem rzek spławnych. Najpiękniejsze..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 45
" korzystniej (bo to wynika z naturalnego stanu komunikacyj), zbywać można handlem na morzu Śródziemnem niżeli na Bałtyckiem. Powtóre, że tak się nie dzieje w Rossyi przyczyną tego jest nienaturalne, zbyt excentryczne położenie stolicy. Petersburg jest pijawką, która ssie bez użytku..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 46
" polityka Carskiego-Sioła nigdy z uwagi niespuszcza, nadać popęd zgodniejszy z naturą, musi, powinien ten rząd stolicę na południe przenieść. Wdzięki wschodnio-południowego nieba dla wytwornego dworu, klima pieściwe i rozkoszne, są to najmniej ważne pobudki w porównaniu z wyższemi..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 47
" nieczynne przez sześć, siedm, a czasem dziewięć miesięcy, są teraz próżnym dla kraju ciężarem. Nigdy wolnego na Ocean niemają wychodu. Na Bałtyku niekształcą się majtkowie, i służba niedoskonali się okrętowa. Żeby tedy zjścić co przekazał polityczny testament Piotra I,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 48
" Tak łatwo kupieckie rozwinąć zakłady w Trebizondzie, Erzerum, w Mussol, Bassorze, Bagdadzie, w Chiwie, Balku, Bocharze, w Samarkandzie! Anglicy prowadzili korzystny handel nad morzem Kaspijskiem z miastami Bochara i Samarkand, aż do połowy zeszłego wieku. Lecz Moskwa zmusiła angielską..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 49
" stałby w krótkim czasie największą na świecie morską zbrojownią? Lasy Azyi Mniejszej, których dęby lepsze niżeli angielskie, żelazo Kaukazu, konopie z Synopy i Trebizondy, sławne długością i mocą, wnetby zasiliły warsztaty okrętowe dziedziców Piotra I. Robotnik nad morzem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 50
" to dalej od owej Moskwy do dzisiejszej, niżeli od dzisiejszej de tej jaką być może, jaka być musi w krótszym jeszcze czasie, albo pod własnym uledz ciężarem. Wielkie massy ziemi zdają się mieć poetycką imaginacyą. Coś fantastyckiego widzimy we wzroście wszystkich politycznych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 51
" nacyi północnego absolutyzmu nieroznieca. " Cet empire, mówi Bonald o Moskwie, placé sur les confins de l'Europe et de l'Asie , pèse à la fois sur toutes les deux, et depuis les Romains aucune puissance n'a montré une plus grande force d'expension. Il en est ainsi dans tout..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 52
" Zbudować język prawie nowy przez wprowadzenie nawet liter ukazowych, przenieść stolicę o paręset mil z jednego punktu na drugi, poobcinać brody majętniejszym Moskalom i po europejsku ich przebrać, wszczepić w ród jeszcze nieugłaskany powierzchowną ogładę społeczeństw..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 53
" szerzeniem się, stopniowem wykraczaniem z pierwiastkowego zakładu, leniwem przełamywaniem obwodowych granic. Duch i lice pokoleń, charakter mieszkańców, dzieje ludu, natura rządów, sprawy królów wybijały się w każdem niemal wielkiem mieście europejskiem odmiennemi budownictwa..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 54
" Osuszono błota, wypełniono padoły piaskiem i kamieniem. Granitowym murem kazano Newie, żeby z łożyska swego niewystępowała, i odtądto płynie spokojnie nosząc do fińskiej zatoki kształtnych pałaców obrazy, wspaniałych cerkwi, i pięknych giełd, które się w jej śklanej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 55
" bojarów. Każdy majętniejszy Moskal musiał postawić pałac w miejscu oznaczonem podług modły i linii, jak wynikało z planu ogólnego; bo jeden architekt stawiając całe miasto myśl, gust wszystkich następnych pokoleń jednemu gustowi posłusznemi uczynił. Z kądże lud, zkąd massą?..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 56
" gdzieindziej kilkuset lat czasu, tu w jednym roku sprawuje zamierzone skutki. Rząd moskiewski niezna innego środka poruszania własnej machiny tylko par des coups d'état; a jego dzieje są nieprzerwanym pasmem wyskoków władzy, któremi gdzieindziej sztuka stanu w najtrudniejszych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 57
" iednę stolicę pod kartaczami dział szwedzkich nie na swoim postawić gruncie, a drugą spalić w obliczu Napoleona, ten trzecią bez trudności mieć będzie w miejscu nierównie pięknieszem i wygodniejszem. Lecz po odcięciu tych względów, zachód Europy równie silną pobudką ciągnie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 58
" lekie; jakożkolwiek bądź, wtem co tu powiedziałem wybija się potajemna myśl gabinetu, który od stu lat nierównie trudniejszych rzeczy dokazał. Lecz zawsze pamiętać trzeba, że ten tylko kto samowładnie w Polszcze rządzi posiąść zdoła miasto Solimanów. Pod tym względem cała..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 59
" wili poselstwo prosząc króla polskiego, aby porty nad morzem czarnem, tak jak było za Kazimierza Jagieł, przywrócił, i Cypr zbożem z Podola i Ukrainy zasilał. Graniczyła rzeczpospolita polska Ukrainą od południa w polach dzikich końską wodą zwanych z Tartaryą mniejszą aż..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 60
" kraju powyżej porohów, których Stefan Batory w rządną milicyą zamienił, byłato dzielna i wierna w swoim czasie straż rzeczypospolitej od Tatara, Turka i Moskala. Z tej przyczyny powiedziałem, że Moskwa przez Polskę prze Turcyą. Polską rządzi w Multanach i Wołoszczyznie tylko..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 61
" carstwa, podstawę ogromu przeciwko niemu samemu. Gdybyśmy się byli rzucili do Litwy i za Bug po 29 listopada, Moskwa mussiałaby wejść w zapasy z tem wszystkiem ca ją dotąd europejską i wschodnią, mianowicie zaś wewnątrz zgodną z samą sobą a zewnątrz groźną czyniło. Niebyłoby..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 62
" znaczeniu tego słowa, nasuwa myśl pustyni fizycznej i politycznej. Wielka pustynia wewnątrz jest niedostępna. Punkta niebezpieczne, miejsca dotkliwe, które trudno obronić znajdują się na obwodzie takiego kraju. Polska jest główną ścianą, obwodem Moskwy ze strony europejskiej. Gdyby..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 63
" miał Alexander i wyrzec te pamiętne słowa: "Przewiduję los Rossyi; nadchodzi czas pożegnania Europy i zawitania do stepów Azyi. " Tem co miał Napoleon, co już jego wojska rzeczywiście zajmowały, to jest Polską Jagiellonów, przywiódł Moskwę bez stanowczych bitew do nicestwa...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 64
" STAN RZECZY PRZED 29 LISTOPADA W ZIEMIACH ZABRANYCH. — ADMINISTRACYA TYCH KRAJÓW. Karliści we Francyi nazywają rozbiory Polski rewolucjami zrządzonemi przez monarchów przeciwko narodowi polskiemu; a powstania nasze kontrarewolucjami, to jest ciągłem dążeniem do..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 65
" gwałtowne wstrząśnienie, które burzy porządek rzeczy dotychczasowy, prawny. Czyż taka rewolucya w Polszcze ujarzmionej przez obce mocarstwa, kiedykolwiek miejsce mieć może? Kiedyż Polacy po rozbiorach kraju targnęli się u siebie na porządek rzeczy prawy? Z tej strony uważane..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 66
" wichrzeń, czegoby wiek dzisiejszy nie zniósł, to niechaj na zawsze pozostanie umarłe! Szczątki nawet tego, tu i owdzie w Polszcze zacierać należy. Jednem słowem, Polska spółeczna taka jaka była w średnich wiekach, jaka była na chwilę przed swoim upadkiem, (bo ją nawet;..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 67
" pisują, zmieniać, polepszać jej stan we względzie obywatelstwa i własności: ta jest część rewolucyjna, społeczna w powstaniach polskich. Za część ich restauracyjną poczytywać powinniśmy tylko przywrócenie dawnych granic, tylko połączenie w jedną całość..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 68
" szego, niżeli był przed rewolucyą, możemyż teraz w czystości sumienia naszego powiedzieć samym sobie, i tysiącom rodzin polskich i całemu pokoleniu dzieci pokutujących za to dzieło na Syberyi: żeśmy dobrze, żeśmy rozważnie postąpili sobie podnosząc oręż przeciwko..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 69
" mnażać sławę naszą kiedy mówią: "Że Polacy, naród żywego temperamentu, nigdy pierwej niewykalkulują co czynić przedsiębiorą, i nieobliczywszy ani swych sił, ani nieprzyjacielskich, idąc jedynie za głosem honoru, sumienia i powinności, biorą się do oręża. " Podług..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 70
" Rzucając krwawą rękawicę pod stopy cara, czyż tego nieczyniliśmy w imie tej prawdy: ie razem z ośmią województwami nadwiślańskiemi powstanie i Litwa i Ruś cała? A skoro nie cztery miliony Polaków, ale czternaście milionów jednaki interes, jednaka potrzeba, jednakie wyobrażenia..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 71
" skreślę najpierwej obraz administracyi moskiewskiej w zabranych guberniach (o ileśmy ją znać mogli przed 29 listopada), rozważę pokrótce ówczesne stosunki mieszkańców lej rozległej ziemi z rządem ; krótko mówiąc będę się starał ocenić ich usposobienie rewolucyjne, to..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 72
" aż pod koniec panowania Alexandra, szczególnej do zjazdu w Oppawie i Lajbach, zdawało się, że gabinet petersburski przyjął za zasadę polityki swojej wypolszczać ten nabytek bardzo powoli, środkami łagodnemi. Paweł, matce we wszystkiem przeciwny, natychmiast po jej zejściu uchylił..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 73
" przez wysełanie zdatniejszych Polaków zagranicę, żeby się sposobili w umiejętnościach, w sztuce, na biegłych nauczycieli Miejscowe zachował prawa, pamiątki, obyczaje; osobliwie zaś wzbudził nawet pewną miłość ku osobie swojej, nadzieją (o czem nigdy szczerze nie myślił)..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 74
" Z tem wszystkiem, odciąwszy to co podejście jedwabnemi umilało słówkami, przyznać potrzeba: że rząd moskiewski w polskich guberniach nie był fiskalny prawie od rozbioru Polski do zgonu Alexandra. Przywileje szlachty ocalały. Z wielu względów lepiej nawet działo się tej klassie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 75
" wał pod rządem moskiewskim swobód; które mu mniej więcej, o Polszcze całej i niepodległej, szczególniej zaś o Polszcze wolnej zbyt często myślić wzbraniały. Czegoż się mógł dalej spodziewać? Czyż nie był królem, i więcej jak królem konstytucyjnym we wsi swojej? Lecz..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 76
" mi, stanowiąca niejako stan trzeci polski, liczna w całej Polszcze, lecz najliczniejsza w Litwie od unii, a na Rusi rozmnożona przez częste od najdawniejszych czasów migracye z ziem koronnych, zajęta w tych okolicach spekulacyą, służbą dworską, wolna po rozbiorze kraju, mogąca się..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 77
" dały. Mikołaj dalej' sięgnął. Dzisiejsze przesiedlenia, dzisiejsze prześladowanie drobnej szlachty są tylko dalszym, nieprzerwanym ciągiem systematu przezeń zaczętego w r. 1828. Ukaz jego z marca r. 1828 odsądza od prawa wybierania urzędników ziemskich, obywatelskich, i od prawa..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 78
" widoczne: zamierzała Moskwa prędzej jak dozwalały przepisy zdrowej polityki, odmienić stan najliczniejszej klassy ludzi wolnych, mówiących i czujących po polsku w zabranych guberniach. Żeby drobnego szlachcica uczynić chłopem, rozkazał car nowym ukazem legitytnować]się całej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 79
" chcic tradycyjny mógł sobie kupić sankcyą tytułu, który go czynił panem samego siebie. Wreszcie od heroldyi; zależało i najprawdziwsze dowody podać w wątpliwość, odsądzającą wolnego dotąd człowieka od -praw obywatelskich, przemieniającą go w chłopa, to jest w cudzą..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 80
" sowali: małyżto był żywioł powstania w samem wojsku moskiewskiem? Rewolucya 29go rachowała na to oburzenie. Psie trudno było przewidzieć, ze pół miliona Polaków bez namysłu porwie oręż w sprawie, która ich wyrwać mogła z osobistej niewoli. Pół miliona najbitniejszego ludu na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 81
" zawsze Palacy słynęli, ale także przywarą w kraju naszym, o ile z miary pod tym względem wykraczają. Nigdzie słonność do zbytków, zamiłowanie przepychu, szkodliwszych skutków za sobą nie ciągnęły dla ogólnego interessu polskiego, zwłaszcza w owej porze, jak na Wołyniu, Podolu,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 82
" tego wierzyciela zaciągając nowy dług ze skarbu, do czego jak naywiększą znajdywał łatwość. Na każdą duszę męzką swobodną, to jest żadnemi długami nie obarczoną, dostaje się w Guberniach litewskich, jako w 3 klassie umieszczonych, 150 Rubli assygn. czyli 40 Rubli..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 83
" ale rządzenie swoje uważając za czasowe, a pobyt nieprawnym, zaniedbuje gospodarstwa, gwałtownemi środkami wyciąga dochody, a widząc zbliżającą się chwilę w której Rządowi ustąpić musi, sprzedaje Inwentarz, bydło, ruchomości, i najczęściej ogołoconą zostawia ziemię. Gdy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 84
" zgubą własnych poddanych uzyskany nabytek, nic nie kosztuie cara, gdyż daje tylko papiery; jeżeli mu jednak przyjdzie fantazya kurs papierów podwoić, podwoi się w mgnieniu oka ciężar na wszystkich majątkach ; jeżeli zaś zechce assygnaty doprowadzić ukazem do wartości srebra,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 85
" To piekielne wyrachowanie ruiny obywateli, miało jeszcze i ten powab, ze w Li- ------------------------------- gorzej administrowane, nie wystarczyły na zaspokojenie wewnątrz naglących potrzeb, a zewnątrz gasnącego kredytu. Nie brakło jednak cesarzowi IMC assygnat, bo mógł ich tyle..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 86
" twie Statut przepisał 7 od sta w długach prywatnych, a tu Skarb 6 tylko pobierał i jeszcze kapitał pożyczony znikał po zakreślonym czasie. Wszyscy się więc starali spłacać długi prywatne i zostać dłużnikami Cara. Wie masz prawie Obywatela któryby nie był winien..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 87
" i konfiskaty dóbr za polityczne przestępstwa ułatwiały. Cóż naturalniejszego, co zgodniejszego z duchem administracyi moskiewskiej jak ta myśl cara? Chciał się pozbyć wątpliwych poddanych, żywioł niebezpieczny, żywioł powstania wyrzucić za granicę państwa i władzę..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 88
" Niepolityka dzisiejszego cara, inne jeszcze, równie dzielne wsparcie sprawie 29go przygotowała. Nigdy przedtem żyd w wojsku moskiewskiem niesłużył. Mikołaj pierwiastki panowania piętnując arbitralnością, daleko przechodzącą wszelkie dawniejsze nadużycia władzy nieograniczonej,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 89
" może, być niepowinien. I zacóżby miał krew swoją w boju przelewać, co go wojna obchodzi w szeregach ciemięzców, których nienawidzi, którzy nim gardzą, i wzgardą jego nienawiść zasilają, gdzie nieochrzciwszy się nigdy oficerem zostać niemoże? i jakąż ze zwycięstwa korzyść..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 90
" i skaziło ich charkter. Dotąd utrzymują się reakcyą, mają niejako byt ujemny, bo to co ich gnębi zginąć im niedopuszcza. Gdyby chrześcijańska towarzyskość przez tak długi czas tego ułamku europejskiej ludności nieutrzymywała za swem obrębem, czyżby niebył już uległ..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 91
" rą u siebie nie bez racyi poczytują za wielkie dobrodziejstwo, przez bitwy, pochody i trudy obozowe; a powtóre z ujęcia małżeństwu rzeźkiej młodzi. Żyd w obozie moskiewskim żony mieć niemoże. Toć nawet szkodziło Jzraelowi pod względem handlowym i zarobkowym. Żyd żołnierz..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 92
" się osobliwszą w postępowaniu swojem niekonsekwencyą, na wszystko co przedtem rostropna tolerancya zapewniała Jzraelowi. Zachwiał dwa filary jego rodu: i ludność i zarobek w ogromnej cara dziedzinie. Żydów w guberniach polskich jest więcej niżeli w całej Europie, chociaż dotąd..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 93
" bogactwa krajowego. W wojsku moskiewskiem obozującem na ziemi polskiej, a za granicą w całej czynnej armii, są liwerantami i ogólnemi i szczególnemi tego wszystkiego co wojsko potrzebuje. Cała niższa medycyna rządowa od Petersburga, Rygi, Wilna, do Mińska, Witepska, Mohylowa, Grodna,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 94
" tysięcy żydów polskich było częścią w wojsku moskiewskiem, częścią w zakładach przed 29 listopada. (1) Żydzi chrzczą się w Moskwie zawsze dla interessu; pod pewnym względem nawet z pobudek stanu. Lecz żyd chrzczony dla jakiejkolwiek przyczyny, nie przestaje życzyć lepszego losu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 95
" jak sądzę, najpiękniejszą cnotą Neofitów! Co ród Jakóba obchodzi, co go boli, uciska, co go uszczęśliwić może, to nie jest i nigdy nie powinno być obojętne dla nowego wyznawcy wiary Chrystusowej. Jakoż rzeczywiście, i tysiące przykładów stwierdzą co mówię, nieumiera to..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 96
" niejszych neofitów niesprawiedliwa odraża tej samej społeczności która pierwej gardziła nimi za to że do niej nienależeli. Pomiędzy Moskalami biedny Jzrael w nieochędożnej gnębiony szacie, dotrzymuje samemu sobie jakby zaprzysiężonej wiary, na najwyższych szczeblach, częstokroć..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 97
" �?atwo zrozumieć, jak rządom naszego powstania postępować sobie wtej mierze nakazywała zdrowa polityka. Zainteressowae ten ród, obrócić jego wpływ, przebiegłość i kapitał przeciwko carowi, niebyłożto jednym z najpierwszych i najważniejszych obowiązków rewolucyi 29go? Polska..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 98
" broni: czyżby jej niebył dostarczył Jzrael chrzczony i niechrzczony, widząc ie interess jego łączymy z własną sprawą? Myśmy potrzebowali pieniędzy: Jszrael włada berłem Mammona. Czegóż byłby niedał Polszcze w nadziei, za obietnicę ze tu znajdzie Ojczyznę. Myśmy potrzebowali..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 99
" korzystne propozycye w tym względzie (1), któż nas baczniej i zręczniej obserwował w tej wojnie, naprzód za Dybicza, a potem Paskiewicza? Spiegostwo wzbudziło z naszej strony reakcya! Wieszaliśmy, musieliśmy wieszać żydów. Nakoniec, naród polski potrzebował zęby go uznały obce..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 100
" gabinety, wszyscy ministrowie, wszystkie izby prawodawcze, wszystkie giełdy, mają w Jzraelu swoich faktorów. Krótko mówiąc (i bogdajby przyszłość korzystała z tego doświadczenia), każde powstanie w Polszcze znajduje się w takiem położeniu, w takich stosunkach z żydami, że ten..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 101
" po zawczasu spisywane punkta oskarżenia przeciwko rządom powstania, które potomność z tych tylko datt wychodząc, sprawiedliwie oceni. Jakby ze zrządzenia opatrzności czuwającej nad Polską, cała tedy ludność w gubernijach zabranych znajdowała się, przed podwstaniem nad Wisłą,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 102
" nocą 29go! Nowosilcow, że wszystko tem złowróżbem imieniem ogarnę, kurator uniwersytetu wileńskiego, objąwszy ten urząd po Xięciu Adamie Czartoryskim, najlepszych i kochanych od młodzieży professorów, Lelewela, Gołuchowskiego i wielu innych oddalił z Wilna...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 103
" pijerem w tej roli kuratora, niemałe nakładał podatki na patryotyzm Litwinów. Rodzice oskarżonych lub uwięzionych za Bóg wie jakie związki, zapomniane oddawna, a staraniem szpiegów wydobyte z niepamięci, dawali znaczne summy agentom Nowosilcowa, dla wyrwania synów z przepaści. Była..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 104
" w Petesburgu gorliwość kuratora, który chciał się okazać niezbędnym. Takie postępki poruszyły i najospalszych patryotów. Nowosilcow dopiął swego i wzmógł ducha rewolucyjnego w Wilnie, który się stąd rozszerzył po całej Litwie. Zarówno, jeżeli nie bardziej jeszcze, oburzało..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 105
" gi elementarne, w części niedostateczne, w części niedostępne młodocianemu pojęciu, pisane po większej części przez faworytów Hektora lub Nowosilcowa; a co gorsza, że co dwa, trzy miesiące, zmiana tych ksiąg, wedługktórych professorowie dawali lekcye, następowała, lak, że..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 106
" w Warszawie na piwie, gorzałce i tabace. Ostra cenzura tłumiła myśl wsamym zarodku. Nic narodowego, nic coby Polskę w Wilnie przypominało! Ponawiane zakazy sprowadzania dział z zagranicy, i oświeceńszą klassę ludności i uniwersytety odcięły od całej myślącej i piszącej Europy...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 107
" jakby już jutro niemiał panować. Niebędę się zapuszczał we wszystkie szczegóły; wspomnę tylko o tem co ogólne wyobrażenie, dać może kształtu administracyi u naszych współziemian. Nieprawość legalna, uorganizowana bezczelność, hierarchiczne zdzierstwo, patentowana..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 108
" ju. Na czemże wreszcie ten kraj stoi, czem stałsię europejskim, jeżeli nie tem czego ani niezdobył, ani spadkiem nienabył? W polityce wszystko jest kradzieżą, czego temi dwoma środkami nienabywamy. Jakiż skarb wystarczyłby na opłatę tak ogromnej liczby urzędników odOdessy i Krymu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 109
" płacą rządowi. Co muszą wnosić do skarbu podług ukazów, niemałą jest rzeczą, ale przynajmniej udeterminowaną; zaś dwa, trzy, cztery razy tyle płacą agentom władzy. "Gdzie wszyscy kradną, nikt nie jest zło dziejem mówią Moskale." Bezstronnemu, obojętnemu widzowi dziwny obraz..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 110
" ba ogłosić się w katechizmie czwartą osobą Trójcy, ibyć szatanem swych poddanych: nikt mu tego we wszech Rossyi za złe nic-weźmie. Lecz biada jemu, potrzykroć biada, jeźliby spróbował niechcieć być głową, patronem uprzywilejowanych złodziejów swego państwa. Wolno mu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 111
" publikanckiej szlachty, mającej razem z koroną udział w reprezentacji narodowej, po-dzielone zostały na gubernije, a gubernije na powiaty (ujezdy). Gubernator jest naczelnikiem administracji gubernijalnej. Jest to ognisko gdzie spływają rozlicznemi kanałami wszelkie prokurorów,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 112
" dy musi się opłacaćgubernatorowi miesięcznie lub rocznie ze swego miejsca. Naprzykład assessor sądu niższego płaci rocznie tysiąc rubli assygnacyjnych; kapitan sprawnik trzy tysiące. Prócz tego każdy przy installacyi według urzędu, w miarę większych lub mniejszych zysków, które..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 113
" mość z podrzędnemidworakami, co niemało kosztuje. Ci go z tą lub ową zaznajomią osobą, bardzo wiele mogącą. Jestto pospolicie szczególnemi względami hosudarja zaszczycony bojar, który straciwszy całą fortunę w młodszych leciech, dostał dla zrobienia majątku, np . departament..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 114
" ludzi bogatych i przebiegłych. Któż ostatecznie płacić musi ogromne summy, które z rąk do rąk, z dołu do góry, i z góry na dół krążą ciągłą koleją w machinie tego rządu? Że car to wszystko tolerować musi, najlepiej pokazuje administracya wojskowa. Kradną urzędnicy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 115
" wie, pułkownicy, kadry przed lustracyą gwałtownemi i w tym tylko kraju podobnemi środkami dopełniają, z największym uciskiem obywatela. Toż samo dzieje się z wymiarem sprawiedliwości; toż z urządzeniem komór i cełł. Pod ten wzgląd nawet administracyą zdrowia podciągnąć..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 116
" lekarskiej. Powiatowy doktór bierze pensyą z miasta poruczonego swemu dozorowi, częścią gotówką, częścią w zapasach żywności. Każdy kupiec, każdy kramarz, każdy rzeźnik, każdy piekarz powinien się dobrze znać z tym policyantem Eskulapa; albowiem w przeciwnym razie od jego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 117
" zarobku, jak się zostaje sędzią bez wiadomości prawa. Nikt go tez do pomocy niewzywa, choć mu się wszyscy opłacają, żeby chorych leczyć niewzbraniał prywatnym doktorom. Każda apteka powinna być od uniwersytetu opatrzona przywilejem i upoważniona od wraczebnoj uprawy, za co..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 118
" za pewną opłatą, iż kwarantanna jest niepotrzebna, i zarazie w całej okolicy szerzyć się dozwala. Otoż niektóre główne rysy administracyi największego państwa na kuli ziemskiej! Jednak przez szacunek należny prawdzie, tego przemilczyć niemogę, że tylko gubernije polskie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 119
" wojsko regularne nad Wisłą, ale zniechęcenie, ale oburzenie przeciwko Moskwie były jeszcze większe jak nad Wisłą. Pochodziło to z nagłej odmiany systematu po zgonie Alexandra, z zamiaru gwałtownego wypolszczenia tych prowincyj. Zubow, Bezborodko, Potemkin i inni ulubieńcy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 120
" pieniu wszystkiego co było polskie, narodowe w gubernijach, przekonaćby o tem powinny tych nawet, którzy wierzyć niechcieli w Polskę między Dźwiną i Dnieprem. "

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 121
" OBLICZENIE SI�? MOSKIEWSKICH PRZED 29 LISTOPADA. Obaczmy teraz, czem Moskwa przeszkodzić mogła nagłemu rozwinieniu tego rewolucyjnego usposobienia w guberniach polskich? Jaki opór stawić mogła ogólnemu, i szybko rozszerzonemu powstaniu przez w targnienie wojsk naszych? Wielkie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 122
" rozleglejszemu mocarstwu na kuli ziemskiej, czemuż to innemu przypisać jeźli nie owej chwili słabości, w której rewolucya 29 listopada Moskwę zastała? Są wreszcie w krajach najobszerniejszych miejsca bolesne, są punkta dotkliwe, gdzie najmniejsze zadraśnienie staje się natychmiast..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 123
" ich natchnął machinę polskiego rządu, i pozapełniał wszystkie więzienia! Dopiero wtedy gdy rzeczywiście miało przyjść do rewolucyi przestał w nią wierzyć. W tej mierze, na kilkanaście dni przed 29ym odrzucał jawne świadectwa stolicy. Od wstąpienia na tron Mikołaja, srogie,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 124
" wił ale stworzył, którą potem przez lat dziesięć, kiedy inni odpoczywali, ćwiczył w obrotach, którą w kwitnącym stanie odumarł, spełzła bez mała w połowie pod kilkoletnim rządem Mikołaja. Wiadomo jakie straty Moskale ponieśli w pierwszej kampanii tureckiej. Smiało rzec..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 125
" Więcej powiem: gabinet petersburski obracając baczny wzgląd ku rewolucyi lipcowej, widząc objawiające się jej skutki w. Europie (które równie jak dni lipcowe obrażały polityczny wpływ cara), potrzebował czasu, przynajmniej jednego roku, przy największej czynności rządu, ażeby..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 126
" do dziś dnia trwa to szczególne mniemanie, że Moskale przeciw Belgii i Francyi na wiosnę 1851 kampaniją rozpocząć mieli; to jest, że chcieli trzeciej restauracyi we Francyi. Tego bez koalicyi Car niemogłby przywieśdź do skutku! Jak zaś dalece Austrya, pomijając Prussy, zawsze gotowe..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 127
" w potrzebie i urojoną. Dzisiaj niepodpada zaprzeczeniu, że po rewolucyi lipcowej na kredyt, że tak rzekę, straszyli ministrów Ludwika Filipa. Mniemanie powiększone o swej potędze uważają oni za jeden z głównych jej pierwiastków; dotąd nikt tak zręcznie, nikt tak dowcipnie jak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 128
" rzano, nie bez zamiaru wytargowania tego, pogróżką udziału w koalicyi, lub jej zawiązania, czego rzetelną przewagą odrazu dokazać nie było można. Jakto! po owych wojnach, w początkach cholery, miałby Mikołaj ostatnie siły swoje ruszyć ku ukróceniu zaburzenia, które się we..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 129
" materyałów, żeby wywołały lawę uśpioną czarodziejskiemi słówkami Lafayella i Filipa, żeby dalej rozszerzyły trzęsienie ziemi?Choćby też rzeczywiście zamierzał car przed powstaniem w Polszcze narzucić Francuzom Karola X, albo Henryka V, za pomocą koalicyi (co bardzo być..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 130
" Powiedzą, że zmniejszam zasługę Polaków, którzy koniecznie chcą być zbawieielami tronu Ludiwka Filipa! Ja nie dzielę tej , opinji "jakobyśmy walczyli dla Francji." Dalej jeszcze posuwam śmiałość moję! Ia utrzymuję, żeśmy tylko dla samych siebie, i dla zbawienia kraju naszego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 131
" mil 80, a zatem na ogromnej przestrzeni 12, 000 mil kwadratowych. To się nigdy nie przytrafiło od czasu, jak Alexander na tron wstąpił. Liczbę tę stwierdzali jednomyślnie wszyscy powstańcy tamtejsi, których o to badać miałem sposobność, tak podczas kampanii, jak i w Emigracyi...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 132
" powstania. Jeden ze zdolnych officerów wojska polskiego, Chrzanowski , którego Z resztą o exaltacyą patryotyczną, o widzenie rzeczy w świetle urojonem, o uganianie się za niepodobieństwami posądzać nieniożna, Chrzanowski, który odbywał turecką kampaniją z Moskalami, i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 133
" zostały skoncentrowane żeby wyruszyć przeciwko Francyi". Jezierski mógł temu wierzyć; ale ja temu niewierzyłem, i nie wierzę. Moskwa, która pół trzecia miesiąca czasu potrzebowała do uorganizowania i wyprowadzenia w pole tych sił, jakiemi nas zetrzeć niezdołała 19go i 25go..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 134
" kołaj, otrzymawszy wiadomość o wypadkach 29go, które go osobiście obrażały, które mu wyrządziły tak bolesny afront w obliczu całej Europy, przy oklaskach całej Europy, nie posłał wojsk swoich bez zwłoki dla stłumienia rewolucyi, Zawsze słabszej w zarodzie, jak w rozwinieniu?..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 135
" rowego. Pod jego rozkazami zostawał korpus litewski. Nie w Petersburgu ale w Warszawie koncentrowała się pod okiem Konstantego, w biurze jenerała Hintz administracya tych krajów: okoliczność przygodna, lecz bardzo ważna dla sprawy 29go, gdyż za upadkiem rządu Mikołaja w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 136
" stu dostawionych rekrutów urzędnicy zaciągu przyjmą trzech, czterech bez wielkiej Opłaty. To sprawiło, ze w kilku punktach zgromadzono ogromną liczbę chłopów. A żalem, dwie tak ważne operacye, finansową i wojskową, które potem wzmogły i szeregi i kassę cara, traf pomyślny..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 137
" się Bug z Muchawcem łączy, rozciągają się nieprzebyte błota, lasy aż do Dniepru. Cóż powiedzie o bagnach Prypeci, o tylu innych punktach warownej Litwy, tego naturalnego siedliska każdego] powstania w Polszcze, tego naturalnego teatru wojny dla sprawy 29go? Zęby i oczy są potrzebne..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 138
" OBLICZENIE SI�?Y ZBROJNEJ NARODOWEJ W KRAJU KONGRESSOWYM. Kilka tylko słów powiem w tej materyi. Niepodpada zaprzeczeniu, że w pierwszych czterech lub pięciu tygodniach (po rozpoczęciu bezzwłocznem ruchów zaczepnych przeciwko carowi w skutku 29go), mogliśmy w ośmiu tylko..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 139
" nawet, kalecy, wszystko to tłumnie cisnęło się do szeregów. Kilkuset włościan z kosami widziano w pierwszych dniach na ulicach, stolicy. Ruch ten zgorszył dyktaturę. Ta siła, którą, korzystając z tak ogólnego, tak nadzwyczajnego entuzyazmu bardzo łatwo uorganizować było można w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 140
" Wysłużył w nowej organizacyi. Trzecie tedy i czwarte bataliony niepotrzebowały długiego mozołu. W arsenale warszawskim było 56, 000 karabinów, a 11, 000 sztuk pałaszów dla jazdy. Prawda, ze z winy naczelników rewolucyjnego związku lud w nocy 29go tę broń powiększej części..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 141
" którychby takie wojsko kraju dźwignąć niezdołało, niemasz żadnej sprawy, którejby nie zapewniało szczęśliwego końca. Wy! coście to Wszystko zepsuli waszem zaślepieniem, waszym nierozumem, którzyście to wszystko w samych początkach sparaliżowali waszą nieśmiałością,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 142
" był ubogi. Tak pod tym względem, jak i co do innych materyalnych środków, administracya kongressowej Polski, nie myśląc o tem bynajmniej, niechcąc tego, dobrze się jednak zasłużyła Polszcze powstającej. Takie mieliśmy zasoby, takie środki ich rozwinienia przy sprężystem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 143
" skowa, — powolne narzędzie w ręku przewrotnych intrygantów. We wszystkiem, a szczególniej co do organizacyi wojska, tak poczynaliśmy sobie, że do czego zwykle potrzeba dziesięciu dni, to ledwo we dwudziestu do skutku przychodziło śród nadzwyczajnych okoliczności powstającego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 144
" pierwszych bitwach. W dalszym ciągu kampanii, przy najniedołężniejszej administracyi, sród niepowodzeń, śród anarchii konstytucyjnej, w najpotworniejszym składzie rzeczy, jaki tylko wyobrazić sobie możemy, doszła jednak liczba wojska polskiego do ośmiudziesiąt kilku tysięcy. Tych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 145
" mimo środków jakie despotyzm samodzierżcy zawsze ma na swe zawołanie, doznawali jednak tą razą większych trudności w formacyi nowego wojska — rozumie się w stosunku rozległości państwa, zasobów, kredytu, i dzielności absolutyzmu niczem nie hamowanej. Pod Grochowem mieli 100, 000,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 146
" pomknąłem, zebraniem w treść, i wynurzeniem na jaw tego wszystkiego co od lat kilkunastu, kilkudziesiąt warzyło się, doźrzewało w Polszcze gniecionej obcem jarzmem, Z wielkiego przymusu nagle przyszliśmy do wielkiej swobody. Na scenę polityczną Występują ludzie, których..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 147
" rozsławione imie, zmaleć musiało. Nieograniczone zaufanie odwetem powszechnej niechęci odmieniało się w nienawiść; oklask od pogwizdu, sławę od obelg krótkie u nas chwile przegradzały. Była to epoka zbyt ciężkiej próby dla dawnych zasług, nieumiejących zrzec się w cichem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 148
" WZGLĄD NA PRUSSY I AUSTRYĄ. Kościuszko w 94 miał do czynienia i z Moskwą i z Prussami. Król pruski na czele 40, 000 pomagał Moskalom oblegać Warszawę. Jeszcze w tedy opinia publiczna nie była tak groźna w Europie, ażeby monarchowie samowładni potrzebowali obwijać w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 149
" cił się rozdział Europy na dwie części, monarchiczną i rewolucyjną; interes tronów wszedł w osobne, wyraźniejsze od interessu ludów uważanie. Aczkolwiek powstanie nasze nic było skutkiem bezpośrednim wypadków lipcowych, aczkolwiek i bez nich samo z siebie byłoby pierwej lub..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 150
" koalicyą despotów przeciwko Francyi która w tedy była już tylko monarchiją lipcową. (1) ----------------------------- (1) Wyrażę tu opinją, którą może niejeden z czytelników moich weźmie za paradox, z której jednak dla tego wytłumaczyć się powinienem, że opanowała..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 151
" Propaganda przerażała królow: woleli zostawić rzeczy tak jak były we Francyi i ------------------------------------------- rewolucji lipcowej, pokazuje dostatecznie, jak sądzę, co wówczas oddalało od Francyi niebezpieczeństwo trzeciej restauracyi. Lecz przypuśćmy na chwilę,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 152
" Belgii , niżeli przywieśdź Francuzów do ostateczności; woleli uśmierzyć, niżeli roz- ------------------------------------- binacya we Francyi złożona ze strachu, złota, i nikczemności moralnej. Co tylko drżało w tym kraju, w wielkie wbiło się dostatki, i tchnęło..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 153
" jątrząc rewolucyą europejską, zostawując dalszemu czasowi zupełne jej pokonanie. ---------------------------- dokazało po rewolucyi lipcowej; on jeden dokazał tego z parasolem w ręku, swemi gestami, wejrzeniem, układnością mieszczanina. W Paryżu trzeba być koniecznie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 154
" Ten stan polityki powszechnej, ten rewolucyjny temperament całej Europy po ----------------------------- dla starszej linii Burbonów i całej partyi karliatów, do embastiłlement de Paris . Jestto ciągła kabała, snująca się jak nić z jednego kłębka, zarazem i dowcipna komedya, i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 155
" wypadkach lipcowych, zapewniał sprawie 29 st. dwie rzeczy: 1ód przychylność wszystkich ludów (prócz moskiewskiego) pod jakimkolwiek rządem zostawały, i z tego powodu 2re neutralność wiedeńskiego i berlińskiego. — " Jeżeli uwięzimy carewicza, i rozbroimy jego gwardya" —..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 156
" stryacy wtargną do królestwa. A zatem, — mówił dalej ten dyplomatyk — nic nam innego uczynić nie wypada tylko puścić wolno Konstantego z gwardya, i rozpocząć układy z Mikołajem za pośrednictwem Austryi, Francyi, i Anglji. "— Ten co w taki sposób mówił do mnie, był jeden z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 157
" nadania podług niej kierunku sprawie 29go wynaleziona została dyktatura. Człowiek poważany od całego narodu, imieniem swem z czasów Napoleona groźny całej północy, mogący jednem skininiem wzruszyć Polskę od Dźwiny do Dniepru, prawdziwy mocarz olbrzym narodowego powstania,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 158
" te dwa ościenne mocarstwa były przeciwne zaczepnym krokom z naszej strony, to jest przemesieniu bezzwłocznemu teatru wojny do prowincyj polskich, składających część integralną państwa moskiewskiego." — Przedsięwziąwszy wystawić na oko czytelnikowi wszystko co sprzyjało tak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 159
" prawdziwe intencye prawdziwą myśl jaśnie wyraził. Jest tedy polityka rozbioru, i jest polityka kongressu wiedeńskiego. Obaczmy w jakim obiedwie stosunku zostawały względem 29go listopada. Zacznę od pierwszej. Ku końcowi ośmnastego wieku lud kilkunastomilionowy przepadł jakby w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 160
" Są odcienia winy, godne rozwagi; są stopnie złego. Nie wszyscy aktorowie tej sceny jednaką grali rolę. Nie wszyscy mieli do te go jednakie podniety. Jest daleko na pół nocy, ku kończynom wegetacyi główny winowajca; są i tacy, których on pociągnął, uwikłał, których chciwością..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 161
" cze słowo rekonstrukcyi, to jest, powie: "oddam co wziąłem, ale niechaj i drudzy oddadzą." Role się przemieniają; a tak wskrzeszenie Polski byłoby w stosunku odwrotnym spólnictwa tych samych mocarstw co ją rozebrały. Kto najmniej zyskał na rozbiorze, kto owszem ile na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 162
" ski rokuje Austryi przewagę w Niemczech, i zupełne bezpieczeństwo co do posiadłości sławiańskich, — Prussom stopień mocarstwa drugiego tylko rzędu, — Moskwie wygnanie z Europy. Autorstwo naszego upadku pewnie nie do Austryi należy. Austrya anarchii w Polszcze w r. 1772 bagnetami..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 163
" w całym kraju. Machinacye Moskwy na długi czas grabież poprzedzają. Z kimże to wojowali rycerze Baru? Czy z Austryą? Czy owszem w Austryi nie znajdowali przytułku powielekroć przemoc wypierała ich z ojczyzny? Na granicy szląskiej rozmawiał z nimi Józef II ; przyrzekał pomoc...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 164
" obudwu Kabard i wyspy na Archipelagu, tudzież udzielności Krymu, Multan i Wołoszczyzny. Fryderyk pochlebiał Katarzynie; wizerunek jej umieścił w swym gabinecie; utrzymywał z nią prywatną korespondencyą. Ona potrzebowała wtenczas pośrednictwa Fryderyka w układach z Portą;..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 165
" Krótkie były namysły, prędka zmowa. Carowa umaczała palec w atramencie, i co kto ma wziąć, oznaczyła trzema pociągami na karcie Polski. — Jak wyglądała ta Katarzyna? Mówią, ze to miała być kobieta łagodnego wejrzenia, z anielskim uśmiechem. Prędkie są poczty moskiewskie, i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 166
" chiją pruską" Mylił się w tym względzie, bo temi oto słowy pociągnął monarchiją pruską w uległość, w potrzebę ścisłego przymierza z Moskwą, z którego nigdy się nie wywikła. Napisał do Petersburga: — "Co powie Europa?" — Katarzyna odpowiedziała: "Ja wszystko na siebie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 167
" jednak coś poważnego, i chrześciańskiego w tem starożytnym państwie. Długo i szczerze opierała się Marya Teressa namowie; ofiarowała ewakuacyą starostwa spiskiego, dla uchylenia przykładu, i podniety do dalszych rozbojów w Polszcze. Gdy to nie skutkowało, postanowiła wydać wojnę..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 168
" ka, trzeba powiedzieć, że jej akcess był przymuszony. Wpłynął w to także upadek ministerstwa Xięcia Choiseul. Po części przyłożył się i Kaunitz, stary, nadęty gap, który zwykł był mawiać, ze śmierć najukochańszego przyjaciela ani na minutę nieprzerwała jego toalety, ani..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 169
" niesie na sobie cechę wielkiej konsekwencyi i rozumnej przewrotności, naostatek zgody z naturą tego mocarstwa, z jego rozległemi widokami (1). Była Austrya wielka i potężna przed rozbiorem Polski. Moskwa nie należała wtedy do Europy. Nie była jeszcze w tej części świata. Austrya po..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 170
" mie zmoskwicił swej grabieży, nabył nią jednak od czasów Katarzyny narowów europejskiego kraju, od których niełatwo przyjdzie mu się odzwyczaić; jak nie łatwa jest nieokrzasanemu synowi fortuny, który przypadkiem został wielkim panem, przywyknąć po stracie majątku do dawnego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 171
" lach! — "Der Kaiserwill das Laenderle abgeben, mówią Austryacy w Wiedniu. — "Żadnej piędzi ziemi polskiej nieoddam" — mowi Moskwa w Petersburgu. Część Polski w ręku cara stała się bronią zaczepną nietylko przeciwko Austryi ale i Prussom. Tej broni cesarz austryacki i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 172
" rem Polski wschodnio-południowej, ztąd wpływ wyłączny do Multan i Wołoszczyzny; wreszcie zbrojne we wschodnich interessach pośrednictwa silnie dotykają z tej strony i odleglejsze prowincye domu austryackiego. Nie są to nowe prawdy, lecz nieodmienne jak rachunek! I nie sądźmy, żeby ku..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 173
" części Polski — tej prawdziwej, tej jedynej wyobrazicieli olbrzymiego sławiańskiego rodu, jego świetności, mocy i ogłady — o ile postrachem działania w duchu tej niebezpiecznej polityki, i rozwinienia mieczem zaborczym jej obszernych planów, utrzymuje obadwa pomienione gabinety w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 174
" kawałkami Polski, przed obliczem moskiewskiego samowładztwa. W tych stosunkach nowej północy z giermanizmem w ogólności, a szczególniej z Austryą, opartych na rozbiorze Polski, trzeba tedy widzieć zaród naszego zmartwychwstalinia, — w takim przypadku, jeźliby postęp czasu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 175
" Stara kancellaryi Metternicha byłaby natychmiast pojęła: jakie z tąd skutki wynikały dla powstańców, dla cara, i dla Austryi. Wszystkoby wspierało śmiałych, nietylko fortuna, ale i Metternich. Nie! Z tej strony nie groziło rewolucyi 29go żadne niebezpieczeństwo. Każde powstanie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 176
" mi na lewym brzegu Wisły z całym ogromem Moskwy. Nie wzbraniała galicyjskiej młodzieży wstępować śród tych okoliczności w ojczyste szeregi; uwięziła wprawdzie Dwernickiego , lecz ułatwiła powrót do Polski wszystkim niemal z jego korpusu, którzy wrócić chcieli. Ta sama..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 177
" sprawie 29go, biorącej podobny kierunek. (1) W takim stosunku do dwóch ościennych mocarstw znajdowała się sprawa polska, i zaiste jeżeli wolno powstańcom politykować, dyplomatyzować, to dyktatura na tych tylko zasadach powinna była opierać swe, działania! Nic jednak wyraźniej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 178
" dzi w żywych sporach, nieporozumieniach, które pokilkakrotnie zgodę głównych mocarstw nakongressie wiedeńskim z powodu Polski, wichrzyły, i raz nawet do zerwania doprowadziły, — czemu tylko niespodziane wylądowanie Napoleona z Elby przeszkodziło. Nie przez litość nad..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 179
" mali i dostojni poprzednicy Cesarza JMC i on sam do epoki rozbiorów r. 1773 i 1794, nie poszły w zaniechanie, tylko jedynie skutkiem okoliczności naglących i niezależnych od woli monarchów austryackich." (1) Gdy Alexander dla zatrzymania całego Xięstwa warszawskiego, które wojska jego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 180
" rękojmię bepieczeństwa Europy upatrzono na kongressie wiedeńskim w zachowaniu przynajmniej narodowości Polskiej, w dotrzymaniu zaręczonych jej przyrzeczeń. Lord Castlereagh żądał imieniem W. Brytanii, ażeby spólnicy rozbioru przyjęli systema, czyniące im zaszczyt tu przekonaniu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 181
" liberalnemi, z zapewnieniem wszystkim Polakom swobód narodowych. To małe królestwo polskie z sejmem, konstytucyą i carewiczem Konstantym, niebyłażto rewolucya 29go listopada rzucona w kolebce przez Austryą, Anglią i Francyą pod stopy most kiewskiego kolosu? — Polityka kongressu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 182
" z polityki rozbioru wypłynęła. Powstanie nasze było wywołane; zyskało sankcyą Austryi na lat piętnaście przed swem wybuchnieniem. Lecz przestańmy politykować!... Nie bez pewnej odrazy zapuściłem się w badanie interessu narodowego pod względem dyplomatycznym, gdzie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 183
" koronacyjny; do takich zdarzeń należały także pierwsze chwile rewolucyi 29go. I te i tamten, względy postronne, polityka zewnętrzna dyplomatów naszych, daremnemi uczyniły dla sprawy narodu. Po skreśleniu kształtu rzeczy w ziemiach zabranych, i wyłożeniu głównych zasad naszej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 184
" KRÓLESTWO POLSKIE KONGRESSOWE. Rządy Wielkiego Xięcia Konstantego w Warszawie, jego władza, jego charakter, nadewszystko zaś polityka gabinetu petersburskiego w tych szczególnych piętnastoletnich stosunkach Polski konstytucyjnej z carstwem absolutnym, wywierają tak wieloraki, tak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 185
" Bugiem, jeden z tych efemerycznych utworów w polityce, które, jak widzimy, osobliwie w nowszej historyi, jawią się bez; gruntu pod sobą, i bez ujęcia wewnątrz, jedynie skutkiem protokołów i konferencyj dla dogodzenia widokom wielkiego obcego? państwa, było dodatkiem ogromnej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 186
" tektów, co ją dla tego tylko postawili żeby się zapadła. W utworze królestwa, nawet w pierwotnym jego zarysie była głęboka obłuda. Kiedy Napoleon burzył z jednej strony odwieczną Austryą, z drugiej Prussy, posuwając swe najazdy ku Wiśle, wtenczas młody Alexander poczytywał..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 187
" ca, wielkością duszy, i niebyło takiej rzeczy, którejby nieobiecywał nieszczęśliwemu narodowi. (1) ---------------------------- (1) Do mało znanych okoliczności w tej mierze należy następujące zdarzenie: r. 1805 znajdował się Alexander w Puławach. Kilkuset obywateli polskich z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 188
" Krótko mówiąc: póki z wszelkiego rachunku ludzkiego zdawało się niepodlegać wątpliwości, że Francya idąc tylko za własnym interessem odbuduje Polskę dla stłumienia koalicyi w samym zarodzie, dla trzymania na dal w ryzie domów habsburskiego i brandeburskiego, poty Alexander nie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 189
" będzie zależało, poczytuję z obowiązek." Po tym wstępie oświadcza Kniaziewiczowi, "że przedsięwziął utworzyć wojsko polskie i dowództwo nad tem wojskiem jemu powierzyć." Francuzi już byli w Warszawie. Nikt nie wątpił, że Napoleon przynajmniej części Polski nada byt..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 190
" przez Moskwę zabrane. Gdyby przyszło do kroków nieprzyjacielskich Litwa i Ruś same przez się odpadały, i nic tego niepochybnego rezultatu wojny z Napoleonem odwrócić nie mogło. Alexander znowu obiera tę chwilę do wynurzenia swych uczuć dla Polski. " Czego chcecie mówił do..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 191
" przebiegłość tego cara! Uszczęśliwienie Litwy, tej naówczas perły państwa, nazywał swoim wielkim projektem. Jak przed pokojem tylżyckim Kniaziewicza, tak teraz przed kampanią 1812 roku przyzywa" do siebie Ogińskiego, aby się przednim wyspowiadać z tych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 192
" wypracować miała projekt ogólny organizacyi królestwa polskiego z tych województw. Tę datę mają szczególne dla nas względy Alexandra. Potrzeba ostudzenia w części przynajmniej zapału patryotycznego, którego ogniskiem dla całej Polski było Xięstwo warszawskie w tej pamiętnej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 193
" nazywa, zbałamucona temi zabiegami, częścią tez zniechęcona niepojętemi przeszkodami, które w polityce Napoleona z dnia do dnia odwlekały pierwsze, główne dzieło jego wyprawy, restauracyą całej Polski, zaczęła się ważyć na obiedwie strony. Rozdzieliła się wreszcie na dwie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 194
" autokraty z obawy utracenia całego zaboru, który byłby przyszedł do skutku dla zmniejszenia wpływu francuzkiego w Polszcze, albo przynajmniej dla dotrzymania mu równej wagi, natychmiast zaniechany został gdy ta obawa po kampanii 1813go i 1814go roku minęła. Alexander nie myślał..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 195
" wadzić tyle wojen dla obalenia jednego kolosu, jeżeliby drugi z przeciwnej strony miał odziedziczyć całą jego potęgę? Równowaga wysilała wszystkie dyplomatyczne rozumy kongressu; rozważano pilnie zaczepne i odporne siły, położenia płaskie i górzyste, zapory graniczne,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 196
" Napoleona. Dla osiągnienia tego celu, (co z boleścią wyznać trzeba) użył i Polaków. Jak pierwej legiony pod dowództwem Kniaziewicza miały walczyć z Napoleonem, dla przekonania świata, ze Polacy nieżyczą sobie być niepodległymi bez związku i wspólnego berła z Moskwą, tak teraz..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 197
" dra, któremi on zastawiał się w Wiedniu jako dowodem już ugruntowanej, ścisłej i niczem nierozerwanej harmonii między Polską i Moskwą, któremi zazdrosnych, chcących okrzesać potęgę moskiewską przez odbudowanie Polski, to zawstydzał, to dyskredytował? Któż nie pamięta że ten..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 198
" wał się nasz interes w Wiedniu. Z tego powodu już przychodziło do otwartego zerwania zgody i do pokątnych umów przeciwko Moskwie, między temi państwami które chciały położyć zaporę jej ambicyi niepodległością Polski. Na dniu 15 lutego 4815 roku stanął w tym celu tajemny..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 199
" ścia które jej inni obiecywać, ale tylko on jeden urzeczywistnić może." Wszystko to nic niepomagało, bo nikt nie wierzył na kongressie, abyśmy sami przez miłość ku jego osobie nie chcieli być potężnemi i niepodległemi: gdy w tem niespodziewane wylądowanie Napoleona z Elby,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 200
" tytułem królestwa polskiego, połączonego z państwem., rossyjskiem przez konstytucyą, 2re narodowość dla wszystkich innych prowincyj polskich, mających zostawać z i sobą w handlowych i społecznych związkach. Trzy czwarte części Xięstwa przybrały tytuł królestwa...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 201
" mogło starał się go osłabić mniemaną protestacyą Polaków. Gdy i to niepomogło, pokonał go zupełnie korzystając ze strachu, którym nabawił mocarstwa Napoleon wylądowa wszy z Elby. Ustawa konstytucyjna dla części Xięstwa warszawskiego, narodowe instytucye dla innych ziem, były..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 202
" ne działanie władzy jątrzyło umysły; oburzyło nakoniec niechęć do tego stopnia, że garstka młodzieży podnosząc broń w stolicy cały kraj za sobą pociągnęła. Wszystko to jest proste i naturalne. Jednakże, bardzoby błądził ktoby mniemał, ze to antykonstytucyjne działanie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 203
" le i najświęciej zachowywali ustawę konstytucyjną w Polszcze kongressowej, czyliżby zupełne rozwinienie tej ustawy nie było nas prędzej jeszcze usposobiło do powstania, niżeli jej stopniowe ograniczenie? Rewolucya 29go była w naturze rzeczy, była w utworze królestwa. Carowie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 204
" łatwiej i prędzej przyszło do skutku. Małe królestwo nasze było w takiem położeniu. Dla tego kreśląc tu jego charakterystykę nie wyprowadzam początku rewolucyi z wad rządu, bo rząd tysiąc razy gorszy byłby trwał gdybyśmy byli niepodległymi. Co tu powiem o królestwie, o jego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 205
" milionów Polaków jego berłu podległych; czy względem obcych gabinetów, czy nakoniec względem liberalnej Europy. Moskwę, to jest jej azyatycką arystokracyą, jątrzyło, ze cząstce Polski, którą prawem zdobyczy pod swe panowanie podciągnąć zamierzała, dostały się w podziale..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 206
" mógł zostać odrazu tyranem w Polszcze konstytucyjnej. Po inauguracyi królestwa miał Alexander przed sobą trzy drogi: albo pozwolić, żeby w myśl kongressu wiedeńskiego konstytucya została szczerą prawdą, charte-verité; albo uchylić ją natychmiast de facto; albo..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 207
" na sobie wydatną cechę tego systematu, tak odpowiadającego charakterowi Alexandra. Dla Europy miał obrzędy konstytucyjne, mowy przy otwieraniu i zamykaniu sejmów. Dla odjęcia ustawie konstytucyjnej wszelkiej mocy, dla zaprowadzenia tego samego absolutyzmu do Polski kongressowej, którym..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 208
" i Dniepr tyle milionów współbraci zostawało. Pierwszy sejm był czystym tych uczuć wyrazem. Monarcha nie tylko obiecywał resztę Polski przydać do kraju kongressowego, lecz nawet swe wszechwładztwo, carat nieograniczony w Moskwie, podciągnąć pod prawo! Reprezentanci na te tak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 209
" było nic naprzód oznaczonego, nic stałego, nic reprezentacyjnego. Żądał przeto sejm budżetu i kodexu wojskowego. Żądał także zagospodarowania dóbr narodowych i ścisłego odgraniczenia jednej władzy konstytucyjnej od drugiej. Niezapomniał i o wolności druku jako głównej rękojmi..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 210
" Kniaziewiczem, nie wahał się dopraszać u Napoleona, aby nawet imienia Polski nie zostawił na karcie Europy, który następnie udaremnił względem nas zamiary kongressu wiedeńskiego, przyjął był (i to najlepiej jego charakter maluje) po przybyciu do Warszawy za prawidło, wmawiać w nas,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 211
" stra Sekretarza stanu pod dniem 4 września 1818) sejm nie ma prawa oskarżania rządu i czynienia mu wyrzutów ; moie tylko otworzyć swe zdanie w materyach, które rząd poddapodjego rozwagę. To zdanie powinnobyć jasne nie zaś gubić się w ogólnikach konstytucyjnych, które tyle..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 212
" zwołany został drugi na dzień 13 września 1820. Mowa króleska przy otwarciu izb oznacza już z precyzyą charakter Polski kongressowej. "Zgromadzając was w to koło, rzekł Alexander do reprezentantów, powołując was do wspólnej pracy w utwierdzeniu i rozwinieniu waszych narodowych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 213
" lestwa, i obowiązkach monarchy w kraju konstytucyjnym. Rząd nie uczynił zadość przełożeniom pierwszego sejmu co do szczegółów objętych w uwagach nad rapportem. Rady stanu i adressie do króla; Konstanty panował po kozacku, prześladował redaktorów gazet i studentów; nie było..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 214
" praw, a do izb ich uchwała należała. Na pierwszym sejmie sankcyonowały one zbyt może porywczo, jedynie dla dogodzenia woli monarchy, kodex karny; na tym rząd chciał przewieśdź projekt kryminalnej procedury, projekt niebezpieczny, otwierający arbitralności bardzo szeroką drogę. Wiele..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 215
" piła sobie z wielką energiją i godnością. Trzeba jej oddać tę sprawiedliwość, bo to jest najpiękniejszy i jedyny moment w reprezentacyi królestwa kongressowego, jedyna chwila w historyi Polski konstytucyjnej, w której reprezentacya narodowa okazała odwagę. Na zachodzie monarchije..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 216
" rodu, któregoby tym sposobem przez czas niejaki , niemożna było ujarzmiać, zdzierać i poniżać. To się nazywa we Francyi exploatacyą, — wyraz dowcipny i malujący. Monarchja konstytucyjna w kraju niepodległym, bogatym i potężnym, jest prassą wyciskającą iściznę jego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 217
" iako król polski, czyto przez dumę, czy dla braku doświadczenia nie widział potrzeby zapewnienia sobie większości przez przekreskowanie oppozycyi na sejmikach, przez posadzenie na urzędach jej wierzchołków, przez zapełnienie izby rządowemi figurami. Wolał przeto, dość..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 218
" mi, poświęciliście im nadzieją, którąby była przezorna ufność zjściła; opóźniliście dzieło restauracyi waszej ojczyzny. " Cóż znaczyły te ostatnie wyrazy? Czy połączenie ziem zabranych z Polską konstytucyjną? Czy wątpliwość względem dalszego bytu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 219
" strom aby tylko w sposobie na wpół urzędowym nieukontentowanie jego z powodu sejmowej oppozycyi tym oświadczyli, którzy obierali posłów. Był to niejako regres tronu do zgromadzeń wyborczych, appelacya króla do narodu przeciw duchowi jego reprezentantów. Krok śmieszny i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 220
" krzywdę prowincyi natchnionej prawdziwie obywatelskim, wielkomyślnym patryotyzmem: napisali bowiem, ze postępki posłów kaliskich, przywiodły ich do rozpaczy, że gniew monarchy jest słuszny, lecz ze za błędy kilku wszyscy odpowiadać niemogą i t. d. W tym samym duchu protestował się...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 221
" Walka reprezentacyi z tronem nazwana została zarazą obcego, zgubnego przykładu. Nakoniec takie wrażenie sprawiła na umyśle Alexandra oppozycya kaliska , tak dalece przeląkł się jej skutków, że oczekiwał tylko sposobnej pory, w którejby nawet byt królestwa mógł narazić..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 222
" trzymać rozpoczęte, jakieby obalić budynki a nowe postawić, lecz raczej nad tem czy Polska ma mieć swój byt polityczny lub nie; idzie tu o to żeby się przekonać z doświadczenia, czy królestwo polskie w swym obecnym składzie zdoła na dal utrzymać się własnemi środkami, czy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 223
" towarzystw jeszcze raz wrócę. W tym takie czasie Xiąże Drucki Lubecki objął ministerium skarbu. Deficyt z łatwością został pokryły, gdyż nowy minister przemówił do patryotyzmu mieszkańców. Niebezpieczeństwo, a z niem pozór zwinienia królestwa, ustało. Był czas w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 224
" ostatniej kładą od zjazdów w Weronie, Opawie, �?ajbach, Akwisgranie. Nakoniec wpływowi niejakiej pani Kruedener przypisują jego mistycyzm, pobożność, ducha religijnego despotyzmu, słowem zupełne odszczepieństwo od zasad za których patrona się był ogłosił w Warszawie w r...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 225
" r. 1815 do 1820, od pierwszego do drugiego sejmu, jednak nie inclusive. Lecz skoro rewolucye neapolitańska i hiszpańska z jednoczesnemi burszenszaftami w Niemczech, baczność Austryi od północy ku południowi i zachodowi odwróciły, gdy skutkiom tego przemogła w opinii Metternicha..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 226
" teru w rządzie królestwa. W tę porę przypada ultramontanizm i obłudna bogomyślność przez wpływ kleru łacińskiego w wydziale publicznego wychowania; tyrania administracyi w skarbie; serwilizm i obskurantyzm w całej machinie rządowej aż do 29go listopada. Nie wiele rysów pozostaje..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 227
" uważania o ile w ich obronie wyrażać się mogła na drodze legalnej niechęć publiczna przeciwko głównemu nieprzyjacielowi polskiego imienia. W obronie konstytucyjnego porządku objawiała się rzeczywiście nienawiść Moskwy: to, nieco innego, zapewnia w historyi piętnastoletniego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 228
" samodzierżcy; a na tem sejmie dwaj bracia Niemojowscy , posłowie z województwa kaliskiego, najwięcej się przyłożyli do nadania oppozycyi zgody, mocy, prawie jednomyślności. Na tej to pamiętnej sessyi Wincenty Niemojowski w jednej z owych mów, które zrządziły upadek projektów..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 229
" certos habuisse do lores !" — Czyi te wyrazy niemożnaby tak wytłumaczyć: ponieważ konstytucya jest złudzę niem, przestańmy w nią wierzyć, a weźmy się raczej do broni dla ugruntowania takiej potęgi, aby zewnętrzny nieprzyjaciel nie mógł ścieśniać naszych swobód..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 230
" tego konstytucya upoważniała radę. To tak wyraźne oświadczenie się opinii za dwoma najznakomitszemi członkami oppozycyi sejmowej, oburzyło Alexandra do tego stopnia, ie reskryptem z dn. 50 grudnia 1825, kontrasygnowanym przez Lubeckiego, zawiesił niejako konstytucyą, habeas corpus..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 231
" kroku. Niemojowski odpowiedział Namiestnikowi z godnością reprezentanta. List jego zawierający wyznanie wiary konstytucyinej pokazano Alexandrowi; Konstanty kazał natychmiast przywołać Wincentego Niemojowskiego do Warszawy żeby mu oświadczyć uroczyście w obecności ministrów: "że..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 232
" mniemał zrzekać się poselstwa tym podpisem. Przeciwnie carewicz wziął podpis Niemojowskiego za deklaracyą iż stosownie do woli króleskiej posłować więcej nie będzie. Takiego środka chwytała się potężna Moskwa dla dopełnienia gwałtu na jednym z reprezentantów małego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 233
" zbezprzykładną szybkością. Pogróżka zamienienia naszego konstytucyjnego królestwa w gubernią moskiewską, zamknięcie rady kaliskiej, niejako interdykcya całego województwa, nieprzyzwoite, oburzające z Niemojowskiemi postępki: wszystko to zdawało się Alexandrowi jeszcze..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 234
" dosyć otwarte, nawet naiwne." Widząc, — mówił król, — "że jawność rozpraw w obudwu izbach, zniewala mówców ubiegać się raczej o przemijającą popularność niżeli o dobro publiczne, chcąc zaradzić złemu w samym źródle i uprzedzić potrzebę ruszelkiego wpływu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 235
" cą z czytania gazet; ona pozwalała grać pewną rolę nieznanym figurom ( à bien de gens obscurs) wzdychającym do honorów mównicy, chcącym swe imiona umieścić obok imion sławnych zagranicznych retorów, których szczebiotliwość przez cały czas na naszych sejmach naśladowali...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 236
" zentantówna trzecią sessyą, ostatnią zażycia swego, d. 13 maja 1825. Żadna izba pod tak fatalną wróżbą obrad swych u nas nierozpoczynała. Wincenty Niemojowski niezważając na zakaz znajdowania się tam gdzieby się monarcha znajdował, rozumiejąc i słusznie, ze żadne..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 237
" dopiero 29ty rozkuł jego chlubne więzy. W osobie Wincentego Niemojowskiego zgwałcona została ostatnia warownia konstytucyjna: nietykalność reprezentantów. Pod takim wpływem otworzone obrady nie zamykały nic interessującego. Reprezentacya przerażona, pozbawiona pomocy najśmielszych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 238
" rzucenie najzbawienniejszych projektów przyniosłoby większą korzyść niżeli ich przyjęcie. W takim nawet razie nic chcieć zastanawiać się nad nimi byłoby jeszcze korzystniej niżeli je odrzucić. Król musiałby rozwiązać zbuntowaną izbę, i nowe nakazać wybory. Jzba..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 239
" naznaczyć chwilę w historyi królestwa, w której izby nasze przyciśnione obcą przemocą, uznały potrzebę temporyzowania, potrzebę przedłużenia bytu konstytucyjnego uległością. Sejm królestwa w r. 1818 był sejmem ceremonialnym ; w r. 1820 rozpoczął silną walkę z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 240
" postać przybierze we władzy dyskrecyonalnej W. Xięcia. Fatalizm ścigający Polskę, jej zła gwiazda przeznaczały za pana kongressowemu krajowi Carewicza Konstantego, jednego z najoryginalniejszych, najdziwniejszych ludzi, o których kiedykolwiek historya wspomina. Zdaje się, że odraza od..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 241
" wszystkich Moskalów, i srodze się chciał zemścić. Paweł ginąc czynił stronnikami swego następcy wszystkich których katował, uciemiężał, i na Syberyą posyłał. Takich było bardzo wiele. Nie kilku morderców, lecz ogromna partya moskiewska przeciwko niemu konspirowała. Tej całej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 242
" szawskiego; a po upadku Napoleona w królestwie polskiem w Warszawie. Zdaje się także, ze przywiązanie do kobiety jest równie naturalne jak przywiązanie do ojca. Konstanty zakochał się w jednej Polce; któżby był pomyślni, ze ta okoliczność powiększy niedolę kilku, kilkunastu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 243
" takiego małżeństwa nie będą miały prawa do następstwa tronu. "Ktokolwiek bliżej rozważy to postanowienie Alexandra (pisze autor ciekawego i szacownego dzieła Coup d'oeil sur I'etat politique du Rojaume de Pologne ) nie moie się niezapytać, dla czego Alexander, wyrabiając dla..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 244
" stanty pojechał do Petersburga i podpisał dnia 14 stycznia 1822 r. pamiętną abdykacya wyznając z zadziwieniem całej Europy, "ze niema ani rozumu, ani zdolności, ani sił do sprawowania najwyższej władzy." A zatem dopiero we dwa lata objawiły się skutki tego aktu weselnego, naprzód..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 245
" Tym sposobem frymaczą narodami mocarze świata. Tym sposobem los krajów zawisł częstokroć od familijnego ich układu. Niepodpada zaprzeczeniu, że od tej chwili Carewicz zaczął samowładniej niżeli kiedy, panować w Polszcze, w Litwie, na Rusi. Ten barbarzyniec, który, jak sam osobie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 246
" bedzie wymagał odemnie śmiesznych, albo trajcznych anegdot zapełniających jego panowanie. Możnaby tomy zapełnić scenami jego życia, — lecz wkońcu czyżby ich jednostajność nie znudziła czytelnika? Byłato epoka naszej hańby i cierpliwości, którąśmy zaledwie strumieniami krwi..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 247
" To straszydło żaków, żydów i wszetecznic, z któremi miewał częste zatargi, którym kazał głowy golić; ten szpieg niespokojny, trwożny, tysiącznym podsłuchujący uchem ciche szemranie kraju, głośne narzekania, i pokątne zmowy ; ten kat polskich żołnierzy, którym jeden..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 248
" wytoczoną i kształtną; to uosobienie dzikiej Moskwy jaką się na potomne czasy rozwnuczyła pod jarzmem Mogołów, to wcielenie ducha tej Moskwy, jej instytucyj, obyczajów, historyi — władało Polską przez lat piętnaście. Los swej ironii względem nas dalej pomknąć nie chciał, —..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 249
" Wszakże myliłby się ktoby mniemał, że nic nie było dowcipnego w samowładztwie, w charakterze, w panowaniu Konstantego. Mówią, ze są złe dachy, jakieś jestestwa tajemne, fatalne na świecie, które mają w tem największe upodobanie aby poczciwych ludzi sprowadzać z prawej drogi...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 250
" łaski. Tamtych wolność ukracał więzieniem; tych piętnował hańbą, stawiał pod pręgierz opinii. Jego dotknienie było niesławą w Polszcze. Konstanty wiedząc o tem, wiela nawet niechętnym podawał rękę, bo kogo tylko po nrzyjaciclsku uściskał, czyje ramie wstrząsnął na znak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 251
" rani okryci chlubnemi bliznami, ku schyłkowi dni swoich zaczęli być celem powszechnej wzgardy. Zajączek umierając puścizną przekazał narodowi własną niesławę Krasiński, Kurnatowski, Hauke, Trębicki, Potocki, nie byli to ani źli ani nikczemni ludzie. Stali się dopiero niemi za..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 252
" grania fałszywej i nikczemnej roli cenzora, do nadania tak niebezpiecznego kierunku wychowaniu publicznemu, niewiadomo. To pewna, ze za pieniądze, tytuły i urzędy takim serwilislą jakim był, nie został. Ani go zbogacono, ani wywyższono nad innych. Niepodpada takie zaprzeczeniu ze się i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 253
" lub fakcyi, z przekonania jednak nienawidzą swobodnego rozwijania się wolności, — którzyby dla ugruntowania niepodległości kraju, otoczonego rządnemi i absolutnemi sąsiadami, władzę wewnętrzną silnie umocować pragnęli przeciwko wewnętrznemu nieładowi, — którzy, jednem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 254
" skę, ducha Polskiego nazywał śmieszną polakieryą i w edukacyi publicznej to zaszczepić przedsiębrał, coby na przyszłość nawet każde powstanie udaremnić mogło. Od upadku Napoleona jako ukoronowanego rozszczepiciela rewolucyi, idzie wciąż aż do dni lipcowych reakcya absolutyzmu...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 255
" czajnych wydarzeń na zachodzie, z nigdy nieprzewidzianego i fatalnego naprzód obrotu a polem końca jaki wzięła rewolucya francuzka, te wyobrażenia Hallerów i de Maistrów chciano przemocą wszczepić na północy, w Polszcze kongressowej, gdzie zastosowanie ich było daleko mniej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 256
" z całą zachodnią przeciwko rewolucyi zawziętością, do przerabiania i nawracania opinii. Szukali lekarstw przeciwko chorobie, której u nas ieszcze nie było. Moskwa swoim sposobem z tego korzystać nie zaniedbywała. Postrzegając oburzenie w narodzie, z ucisku obcej władzy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 257
" łem. Z tąd wyłamywanie rozwodów z pod świeckiej władzy; z tąd także wyłamywanie duchowieństwa z pod sądownictwa cywilnego. Minister oświecenia Stanisław Potocki, człowiek uczony i gorliwy obywatel, chcąc wynicować tę dążność napisał powieść allegoryczną i dość..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 258
" w kraju rozcierające. Słynęła przed innemi, jak mówiono, Kongregacya baranka bożego; Xiężna �?owicka miała jej z Belwederu użyczać wsparcia. Innych rozgałęzień tego pobożnego i w pewnym względzie polityczego bractwa dociekać, byłoby rzeczą równie zabawną jak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 259
" trzem sąsiedzkim dworom w sprawie tego rozboju, a potem za pieniądze, otrzymali niektórzy Polacy od tych dworów tytuły feudalne. Konstytucya Xięstwa warszawskiego bynajmniej ich nie potwierdza. Napoleon był głuchy na usilne żądania chcących patrycyatu., na wymowę okazujących..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 260
" sowym namocy tej komissyi hrabiowie i baronowie pruscy, austryaccy i moskiewscy. Hrabia Zamojski, i Margrabia Wielopolski przedsięwzięli odbudować swe majoraty zniesione prawem i de facto ; Alexander czyniąc zadość usilnym prośbom, przyrzekł był na krótki czas przed śmiercią..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 261
" wychowanie; Szaniawski z wysokiej abstrakcyjnej teoryi filozoficznej; Nowosilcow pomagał im, a raczej kierował nimi dla własnego interessu. Członek rządu tymczasowego w Xięstwie warszawskiem razem z �?anskojem, w królestwie zostawiony pod tytułem komisarza cesarskiego, dla ułatwiania..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 262
" był przecież jednym z głównych filarów propagandy religijnej. On obostrzał cenzurę; on wpływ duchowieństwa pomnażał; on śledził spiski i razem z Szaniawskim w edukacyi publicznej upatrywał przeciwko nim lekarstwo na przyszłość. Mówiono, i nie bez powodu, ze Nowosilcow prócz..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 263
" czy z przekonania, czy dla tego, że nienawidził Nowosilcowa, ciągle zbijał jego opiniją w radzie administracyjnej, w Belwederze i w Petersburgu co do powstania Polski. Szaniawski obawiał się Nowosilcowa. Ze strachu uprzedzał nawet niektóre jego życzenia. (1) Dla niego i dla..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 264
" Galicyi austryackiej dziewięć biskupstw przypadało. Siedmiu biskupów brało po 60, 000 zł. polskich rocznej pensyi, ósmy 108, 000, arcybiskup 120, 000. W Polszcze konstytucyjnej cały ciężar posług duchownych spadał na proboszczów, którzy nie mieli przyzwoitego utrzymania. Z tysiąca..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 265
" ców za Alpami i nad Newą. Intrygował w Petersburgu i w Rzymie. Sinekura biskupów doszła do tego stopnia, iż się niektórzy całkiem powołaniem duchownym nie zajmowali. Nie siedzieli wdyecezyach, kościołów nie wizytowali. Sprawowali za to obowiązki cywilne w senacie i w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 266
" jacy w naukach. Ta ostatnia zaleta stanęła mu jedynie na przeszkodzie. Biskup, pamiętny owej maxymy carewicza zaprowadzonej w wojsku, swoję także publicznie wynurzył zdanie: "że księdza uczonego nie potrzebuje. " Inny biskup pogroził rządowi wzięciem z biskupstwa dymissyi..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 267
" skiego zaczęło się wyłamywać z pod równości w obliczu prawa, władze krajowe zwracały na to kilkakrotnie uwagę Króla. Lecz Moskwa jak w Portugalii, Hiszpanii, Francyi tak i w Polszcze zasadzała swe widoki na katolicyzmie. Wydał był wprawdzie Alexander w r. 1818 postanowienie które..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 268
" bacya papieska, jak i rzymskie veto na uchwałę sejmową rozwodową z r. 1825; nakoniec 3cie nie mogł rozwiedzionym podług owego prawa sejmowego wyjednać sankcyi biskupiej. Biskupi zabronili wszystkim parochom błogosławić nowym ślubom, tak dalece, ie nie jedno małżeństwo..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 269
" lego celu i na drodze ekonomicznej. Na czele tego drugiego systematu równie niebezpiecznego, lecz daleko więcej zawikłanego, a mniej dostępnego ogólnemu pojęciu, stał Lubecki , główny, osobisty nieprzyjaciel Wowosilcowa. Słynął wprawdzie i u obcych materyalny byt królestwa...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 270
" wewnątrz administracya porządną, siłę zbrojną, własną monetę, bank, towarzystwo kredytowe i. t. d. Zdala ladaco świeci, ale blechtr do ręku wzięty, jeźli musie bliżej przypatrzymy, znika. Takim blechtrem było królestwo polskie nie tylko pod względem konstytucyjnym, lecz zarazem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 271
" zwykli w każdym zabranym kraju jak najspieszniej przystrajać stolicę: przez to chcą oni tylko dać poznać, ie łupu nigdy nie ustąpią. Zachody koło upiększenia Warszawy były wielkie, azyatyckie: ale czyimżeto kosztem stawiano owe gmachy, to kulawe i powykrzywiane (1), to jakby..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 272
" zbyt łatwej przeprawy do Europy krajem polskim? Podwyższenie cła na zboże w Gdańsku wzięło za pobudkę do zerwania wbrew traktatowi wiedeńskiemu wszelkiej handlowej z Prussami kommikacyi. Alexander kazał spławiać zboże do Windawy. Kraj wyniszczony miliony co roku łożyć jmisiał na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 273
" gło wzbudzać tak wielką zazdrość Moskali pod tym względem, ze (jak pisał minister sekretarz stanu do Lubeckiego pod datą 1 7 listopada 1825) aż piętnaście milionów ofiarować mieli rocznie królestwu, za poddanie sukna polskiego pod taryfę ogólną carstwa. W dzisiejszym sianie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 274
" mi? Muszą wtenczas ku bylejakiemu zaspokojeniu koniecznej konsumpcyi powstać krajowe rękodzieła, lecz z wszystkiemi przywarami monopolicznemi: bo między reproducentami z równą łatwością zbywać mogącemi złe i dobre wyroby, nie masz ani potrzeby ani bodźca do współubiegania się; a..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 275
" gorliwego w podsłuchach urzędnika. Z fabryk monopolicznych, z ich zysków cóż przybywało, co przybyć mogło ku ulżeniu publicznych ciężarów, kiedy prawic wszyscy którzy u nas te fabryki pozakładali byli cudzoziemcy sprowadzeni z zagranicy? Od czasu taryffy zakaźnej naliczyła ich..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 276
" jej mieszkańcy zamiast sobie wybrać i wytargować co było za granicą najlepszego, przyjąć musieli co było najlichsze i najdroższe; drugi : dla ościennych krajów, szczególniej dla Niemiec, że zamiast korzyści jakie z przyjacielskich narodowych stosunków w wielorakim podziale na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 277
" przez tyle wojen sprawionem! Wreszcie przemysł rękodzielniany krajowy moie być tylko wypadkiem zdrobnienia gruntowej własności, to jest rewolucyi społecznej; w Polszcze kongressowej na 22, 253, 550 morgach potrzebujących uprawy, ludzi zdatnych do tego było ledwo półtora miliona. Ziemia..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 278
" tektoratu, nietylko cudzoziemcy, lecz i niektórzy Polacy obwołali ministra Lubeckiego. W tej mierze przyjęto u nas dość szczególny sposób rozumowania. Lubecki, mówiono, administruje antykonstytucyjnie ; lecz on jeden uratował byt polityczny królestwa zagrożony w r. 1821 ; on..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 279
" gu pod panowaniem Alexandra i Mikołaja: wszystko to zapewne niepozwala wątpić o jego znakomitych dworskich talentach; lecz niewiem czyli ludzie myślący, bezstronni, pilnie rozważywszy jego całe postępowanie w królestwie, przyznają mu z równą łatwością prawość obywatelską, a..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 280
" narodem zswych działań, która nawet drukowi śledzić je zabraniała. Bracia Lubeccy odebrali początki starannego wychowania w Warszawie, w korpusie kadetów. W r. 1812 Karol Lubecki głośny z patryotyzmu przystąpił do konfederacyi generalnej ; lecz Xawery, poźniej minister, za jego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 281
" czyłem) zyskał nieograniczone zaufanie cara. Od tej chwili trzeba uważać Lubeckiego za głowę tej fakcyi w Polszcze która zbawienia ojczyzny bez pobratymstwa z Moskwą nie pojmowała. Lubecki, w czasie odwrotu wojsk francuzkich czynny członek przedsięwziętej przez Alexandra..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 282
" od austryackiej porozrywały naturalne stosunki nietylko między mieszkańcami kraju, lecz zarazem między instytutami publicznemi (edukacyjneini i duchownemi) a dobrami ziemskiemi, na których funduszae tych instytutów były ulokowane. Niemasz dotąd części rozszarpanego kraju, któraby z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 283
" warykacyj na nich samych, a z nich na skarb pruski, nie była ciężarem skarbu pruskiego, ale polskiego. Wysłani do realizacyi, kompenzacyi i pokwitowania należności polskich, stali się obrońcami Pruss, kwitując je ze wszystkiego do czego Polska miała prawo, a co gorsza, przyznając..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 284
" berlińska z r. 1819, ponieważ Lubecki podpisał artykuł zezwalający na wydanie kaucyi przez urzędników pruskich złożonej, to jest na umorzenie wszelkiej na nich spadającej odpowiedzialności; a zatem ze skarbu pruskiego w brew statutowi pruskiemu depozytowemu, przelał na skarb polski..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 285
" prawo służyło i instytutom pruskim mającym swe uposażenia w królestwie polskiem. Cóż tedy mogło być dla obudwu stron naturalniejszego i sprawiedliwszego jak albo się utrzymać przy wzajemnej i dwu-krajowej posiadłości, albo też przedsięwziąć środki wymiany, kompenzacyi, tak aby..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 286
" wieść w pole. (1) Zdawało mu się, ie wysokość summ instytutów pruskich przenosi własność polską tego gatunku w Prusiech zabezpieczoną; bez względu więc na traktaty my pierwsi zajęliśmy w prostej drodze administracyjnej pod tytułem summ poznańskich cudzą obciążoną..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 287
" Dla likwidacyi z Austryą także podwójną delegacyą wyprawiono do Wiednia. I z tym dworem jak z pruskim zawarła Polska kongressowa dwie oddzielne konwencje, jedną r. 1820, drugą w 4828. Obiedwie jednak wielu ważnych punktów obchodzących skarb królestwa i interes prywatnych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 288
" oddał; powtóre w czem się instytutom publicznym, miastom, gminom, i korporacyom zadłużył; potrzecie do czego się prywatnym mieszkańcom zobowiązał: wszystko to równem prawem kwalifikowało się do likwidacyi, wszystko to wymagało obliczenia; lubo zresztą przyznać trzeba,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 289
" podobnego funduszu religijnego w Galicyi wschodniej, zaraz po pierwszym rozbiorze zaprowadzonego, powstała z summ i dóbr, z rygoru konwencyi petersburskiej (z r. 1798) dla tego przez skarb zajętych, ze instytuta duchowne i edukacyjne do których prawem własności należały, przy rozbiorze..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 290
" ostatnich pretensyj oznaczyć niemożna. Xiąże Lubecki pierwszą tylko delegacya osobiście sprawował w Wiedniu. Niewiadomo dla czego pominął natenczas najważniejszą kwestyą co do Stiftungs-fond. Cała jego wyprawa była daremna bez ewikcyi tego wielkiego funduszu. Z początku..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 291
" pytanie "czyli fundusze tego rodzaju istotnie były zajęte na ogólny skarb austryacki, lub czyli je oddzielono jako własność miejscową tej części Galicyi?" Drugi list Cesarza Franciszka rozwiązywał to zapytanie w taki sposób: "że jak urzędnicy zawsze starali się te fundusze..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 292
" fondu Galicyi wschodniej przypadająca na cyrkuł zamojski? Część ta chociaż tylko ośmnasta całego funduszu religijnego Galicyi wschodniej, nabyła jednak nie małej wartości przez troskliwe więcej jak półwiekowe zagospodarowanie. Reklamacyą nalezytości polskich wypływających z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 293
" Austryi wierzyciele wszystkie obligacye banku wiedeńskiego i kamery nadwornej. Mimo ich woli rząd polski stał się ich pełnomocnikiem. Z tego wyniknęły te dwa skutki: co do duchownych ten, że po ukończonej już likwidacyi i po odebraniu przez Lubeckiego całkowitej od Austryi..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 294
" od nich wziął. Złożyli z rozkazu swego rządu obligacye oryginalne, a odebrali sfałszowane w depozycie rządowym! Zdarzył się bowiem ten szczególny wypadek, że z pod klucza i straży kommissyi likwidacyjnej w Warszawie wykradano prawdziwe likwidacyje, a na ich miejsce podkładano fac..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 295
" czy tylko w części wykradziony został. Rząd starał się pokryć to zdarzenie najgłębszą tajemnicą; lecz był przymuszony do rozgłoszenia jej i rozpoczęcia śledztwa przez pewnego obywatela (P. Zapolskiego), który wyczytawszy w gazetach austryackich, ie wyszła losem jego dwukroć..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 296
" brała. Dwa tylko miliony przyznano instytutom duchownym za wszelkie fundusze niegdyś na kahałach starozakonnych lokowane, dochodzące, jak świadczyły akta po-galicyjskie do czternastu milionów. Zaś gminom żydowskim z nadpłaty daleko jeszcze znaczniejszej nic się nie dostało. W tem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 297
" imieniem bajońskich znanych, z kassy wdów i sierot pochodzących, lokowanych na dobrach ziemskich w Prusiech, spadała na tych urzędników, a z nich naturalnym regressem na skarb króla pruskiego. Akta delegowanych naszych do Berlina świadczą, ze nie przeczytali nawet statutu depozytowego,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 298
" Lubecki nieprzyłozywszy się w niczem do windykacyi Stiftungsfondu, pozwolił go dowolnie oszacować Austryi, aczkolwiek list Cesarza Franciszka otwierał nam szerokie pole do realizacyi daleko korzystniejszej tego ogromnego funduszu. Delegowani naszego skarbu niepotrzebnie bawili lat..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 299
" tej należytości król kazał puścić w dzierżawę wieczystą dobra narodowe, Xiąże Lubecki sprawił to, że nie rząd nasz obcym rządom, ale te naszemu znaczne summy musiały zapłacić." (1) Od tych likwidacyjnych przejdźmy teraz do finansowych czynności Xięcia Lubeckiego. W rzeczy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 300
" townie położenie kraju, jego zasoby, potrzeby, i rzekł ze zwykłą sobie flegmą: "machina pójdzie." W istocie wszystko inną postać przybrało pod jego silnym sterem. Z początku gwałtowne środki administracyi, którą z gruntu reorganizował zdawała się konieczność usprawiedliwiać...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 301
" statniej nitki. Ten punkt honoru kongressowy nie czyni hańby ich charakterowi. Wkrótce mały deficyt pokryty został; płace zaległe wyliczono, i rozchód ogólny stanął na równi z przychodem. Na tem tez kończą się zasługi ministra skarbu ! Gdyby był Lubecki po osiągnieniu tego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 302
" wie, i nie bez przyczyny, że minister całe królestwo kongressowe zamierzał na gotówkę przemienić ażeby potem w razie potrzeby ułatwić carowi użycie tego kapitału. Nim Lubecki wszedł do rządu, każdy z ministrów królestwa zatrudniał się jako tako kierunkiem swego wydziału...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 303
" mieć swoję opiniję w obec tronu; dla tego tez nikt w całem królestwie tej opinii sprzeciwić się nie śmiał. W Petersburgu mógł wiele, bardzo wiele. Jemu więc jednemu niesłużyła wygodna dla innych wymówka: wyższego rozkazu; były bowiem przykłady, że wiele razy chciał,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 304
" Charakter rządu tym sposobem zaostrzonego, natura władzy, która tylu miała przychylnych sobie ajentów: otóż jedno z największych nieszczęść co z epoki kongressowej Polski wypłynęły dla sprawy 29go. W kraju konstytucyjnym rozprawy budżetowe cały rząd wyjaśniają. Prawo..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 305
" najlepszym i najsprawiedliwszym sposobem rozkładu, nad urządzaniem budżetu przychodów i rozchodów. A zatem: jeźli król nie wezwie izb do tej pracy, dyskussya budżetowa niema miejsca. Jakby niedość było na tem zastrzeżeniu zamieniającem w fikcya cała konstytucyą, inny jej artykuł..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 306
" rozumieć niewypada tylko zaprowadzenie nowego systematu finansowego, król więc przed utworzeniem tego systematu, budżetu konstytucyjnego sporządzić nie moie ; aby zaś zaprowadzić nowe i stałe systema finansowe, trzebaby pierwej przynajmniej w przybliżeniu dług krajowy oznaczyć...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 307
" na sobie jego administracya. Wziąć z kąd wziąć, na tem zależała cała jego sztuka. Temu systematowi poświęcił swą pracę, swój upór nieprzełamany, swą impozycyą, i sofistyckie rozumowania w których go żaden jeszcze minister nie przeszedł. Wikt zapewne nie posądzi Xięcia..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 308
" my na podwyższenie pensyj, na dodatki nie do urzędów, ale do osób zastosowane, na gratyfikacje w których rozrzutność swoię posunął do tego stopnia, ze urzędnikom wnoszącym prośby o pożyczkę do skarbu, darowywał summy tę pożyczkę przenoszące. I tak n. p. Siennicki i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 309
" polskiemu skarbowi z dóbr Kocka. Wyznaczał takie znaczne summy na propagandę serwilizmu i obskurantyzmu. Pod tym tytułem sama kommissya oświecenia wzięła ze skarbu 180, 000 zł. pols. Ażeby pokryć podobne wydatki, Lubecki wynajdywał źródła, jakichby nikt inny odkryć niemógł, n...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 310
" sądowego, bez uchwały sejmowej zabierał na skarb własność prywatną? Od niepamiętnych czasów piwowarowie warszawscy mieli sobie nadane od królow polskich przywileje obwarowane konstytucyami wolnego wyrobili wyszynku trunków w mieście. Ani Prussacy, ani Austryacy tych przywilejów nie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 311
" skargę do króla. Minister destytuował ich obrońcę mecenasa Kozłowskiego, i złożył z urzędu Michała Hubego referendarza sianu czyniącego w porządku służby publicznej mocyą o nierzetelność rachunków skarbowych; a piwowarowie, którzy mniemali ze im należało gwałt gwałtem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 312
" dla każdego niezgłaszającego się prawa. Stanął tedy w owej porze i skarb z takiemi prawami jakie miał przeciwko posiadaczom; lecz innych prócz odwiecznego czyńszu wnieść i zahypotekować nie mógł. Wszelkie więc w tej mierze rozpoznanie ulegało władzy zwyczajnego sądownictwa, nie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 313
" hojnie przez panujących, przez stany rzeczypospolitej i przez prywatnych uposażona, posiadała znaczne dobra i kapitały, czynsze i daniny ulokowane na nieruchomościach w królestwie polskiem. Nikomu przez myśl nieprzeszło podawać w wątpliwość te dobra, kapitały i czyńsze, z powodu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 314
" kowskiej bez żadnego sporu zapisane zostały. Lecz cóż pomogły traktaty i hypoteka? Lubecki argumentując przeciwko akademii jak argumentował przeciwko piwowarom, przytoczył artykuł 13ty tak brzmiący: "To wszystko co w mieście wolnem Krakowie i jego okręgu było własnością narodową..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 315
" ników, fundusze ipso facto do familii wrócić mają. Wypadek ten w akcie erekcyi przewidziany nastąpił w rzeczy samej przez suppressyą klasztoru i przeniesienie żyjących zakonników do innego klasztoru na Bielanach pod Warszawą. Skarb zabrał fundusze; dziedzice fundatorów..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 316
" nie dopuszcza wnieść sporu na ogólne zgromadzenie rady stany, zatrzymuje go w radzie administracyjnej, i całą rzecz kończy na świadectwie dla sądów wydanem "o istniejącym sporze," aby takim prawdziwie moskiewskim zwrotem przynajmniej przedłużyć grabież, cudzej własności, a potem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 317
" dowód, ze takiej woli minister bezkarnie mógł się sprzeciwić. I tak: z dóbr narodowych skarb niemiał żadnego rzeczywistego pożytku; mniej nawet czyniły niż prywatne, które od r. 4789 wnosiły gruntowy podatek ofiary, jakiemu nie ulegały dobra, narodowe. Mniemane amelioracye,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 318
" najzbawienniejszy tak dla ulżenia niedoli włościan gnębionych przez coraz nowych dzierżawców, jako i dla zachowania od zupełnej ruiny tego szacownego kapitału narodowego. Ponawiał Alexander kilkakrotnie rozkaz wypracowania projektu do erbpachtów; lecz zawsze daremnie, czyto dla..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 319
" ziemiopłodów? Brakiem konkurrencyi przekonywał Lubecki króla o niemożności zaprowadzenia dzierżaw wieczystych; z tej niemożności wyprowadzał bardzo loicznie potrzebę naprzód odłużenia, potem sprzedania, nakoniec zmarnowania dóbr narodowych. Dalej: król ustanawiając komitet w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 320
" innego nie było tylko nadwerężenie funduszu, z którego w wykonaniu woli króleskiej wypadałoby zdać rachunek. Naostatek (i zapewne nic mocniej nie charakteryzuje jak ten postępek, arbitralności Xięcia Lubeckiego) król poruszony niedolą tych parochów, którzy niemieli i tysiąca..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 321
" nia ich realności jak przez wykonanie publicznej sprzedaży całej niemal iścizny niższego duchowieństwa. Nie myślę zaprzeczać użyteczności towarzystwa kredytowego zaprowadzonego do Polski kongressowej pod administracyą Xięcia Lubeckiego; lecz mniemam, że nie bez korzyści będzie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 322
" nej pieczołowitości w ulepszeniu gospodarstwa zruinowanego przez wojnę. Nieufność w hipotece, trudność w odebraniu procentów lub kapitałów, odstręczały z drugiej strony kapitalistów od lokacyi. Tym sposobem gospodarstwo rolnicze coraz podupadało, a brzęcząca gotowizna kryła się..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 323
" kredytowe ugruntowane na tych zasadach zawiązane było w Szląsku r. 1769. Miał to być pomysł kupca Biringa . W r. 1770 kanclerz Karmer zregulował rządową do tego ustawę. Roku 1777 uorganizowało się towarzystwo kredytowe w Marchii Brandeburskiej; r. 1781 w Pomeranii..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 324
" nister? Oto szybko realizuje na rzecz pruskiego skarbu bez processów bez kosztów sądowych i tę resztę summ, które z porządku hypotecznego przez towarzystwo kredytowe spłacone być nie mogły. Jeżeli tedy zapatrzywszy się na jednaki cel wszystkim stowarzyszeniom kredytowym właściwy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 325
" widoku nieoduczymy się wielbić instytucyi na cudzą korzyść, a na szkodę naszą zaprowadzonej? Jest jeszcze inny punkt, z którego, zdaniem mojem uważać trzeba to kredytowe systema w administracyi Lubeckiego. Chciał on, jak powiedziałem, ruszyć z miejsca nawet ziemię narodową, i w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 326
" Jedno wypływało z drugiego naturalną koniecznością; ponieważ skoro pierwej dobra narodowe bez opłaty ofiary, procentu i rat a mortyzacyjnych od pożyczki. nieprzynosiły skarbowi żadnego realnego dochodu, czegóż, innego spodziewać się można było jeżeli nie ich sprzedaży przy tylu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 327
" od ogólnej zasady i u nas nie mogły mieć miejsca, i rzadko w Prusiech do skutku przychodziły, i nieznosiły środków sprawdzenia przez detaxacyą, która ostatecznie tak z żądania właściciela, jako i z woli towarzystwa wszelkie wątpliwości rozstrzygała. Nasz projekt kredytowy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 328
" czej do prawa kredytowego nastręczała się najlepsza pora dogodzenia tej potrzebie; a jednak nietylko jej nie zaradzono u nas, lecz nie obmyślono nawet środków, aby każdy właściciel gruntowy zarówno mógł się stać uczestnikiem pożyczki do realnej wartości dóbr zastosowanej. W..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 329
" zacyą, kiedy w Prusiech daleko bogatszych amortyzacya przeszło czterdziestoletnia za uciążliwą jednak była poczytywana? Stowarzyszenia kredytowe, jeżeli ich początek i cel zważymy, jeżeli się zastanowimy w śród jakich powstały okoliczności, z natury swojej dążą do poprawy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 330
" same się wysilało wyłączenia. Nieprzypuszczało ani miast, ani nawet stolicy; nie zregulowało majątku kmieci; wyjęło z pod uczestnictwa prawa pomniejsze nawet szlacheckie grunta, które sto złotych ofiary nie wnosiły do skarbu. Instytucya ta więc w Polszcze kongressowej, mając..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 331
" innego obowiązku. Natura zapisów, wolą partykularnych oznaczona, wyrachowane dogodności dla zapisodawcy i dla instytutu, niedopuszczały przymuszonej spłaty tych wierzytelności listami zastawnemi. Zostawione na pierwszem miejscu hypoteki bynajmniej nieuwłaczały bezpieczeństwu tuz..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 332
" Książe Lubecki uparł się jednak przy spłacie wyderkafow , i zmienił całą naturę fundacyi! Zmuszając właściciela gruntu do spłaty, której obowiązku przodkowie jego się nie podjęli, naruszył bliską styczność beneficyata z miejscem fundacyi ; nakoniec uszczuplił go w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 333
" rewolucyą 94 roku po rozbiciu banków warszawskich Teppera, Prota Potockiego, Kabryta, Blanka, Szulca, i Hejzlera, u których natenczas skoncentrował się był cały pieniężny majątek obywatelski. Żeby tedy na wszelki przypadek być w możności zrobienia podobnego finansowego coup..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 334
" niebezpieczną stronę. Kraje niepodległe niechaj w kurs puszczają cały swój gruntowy majątek, nic to im niezaszkodzi; kraje zamierzające wyjarzmić się z pod obcej przemocy niechaj nigdy nietykają co jest w nich nieruchomego, niechaj się starają nawet ruchomym rzeczom u siebie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 335
" telski, poddał ledwo nie wszystko cośmy mieli pod moc i wolę Moskwy, przez tajemną afiliacyą tego banku z petersburskim. Niezmarnował jeszcze wszystkiego, lecz mobilizując wszystko co było nieruchome, zrządził wielką łatwość zatracenia tego odrazu; wreszcie sam zaczął ku..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 336
" cwałem do spełnienia zamiarów chytrej polityki moskiewskiej. Projekt zamienienia konstytucyjnego kawałka ziemi polskiej w gubernią, doźrzewał! Doźrzewał na drodze finansowej. Żaden z rozbiorów niezgwałcił własności prywatnej i majątku publicznych instytutów w Polszcze. Nim..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 337
" przedawane, fundusze instytutów zmieszane z skarbowemi, wszystkie depozyta przeniesione do jednego bankowego, zgoła cały majątek narodowy ruszony: otóż owoce administracyi ostatnich dziesięciu lat! Większa część narodu dość obojętnie patrzała na te operacye niedociekając ich..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 338
" kwidacyach ościennych widziano tylko troskliwość o realizacyą polskiej nalezytości przeznaczonej na fundusz do pokrycia długu narodowego. W przystąpieniu z dobrami narodowemi do towarzystwa kredytowego postrzegano nadzieję utworu nowych kapitałów, i ożywienie martwej własności. W..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 339
" beckim ostatniemu tylko coraz więcej wiary przybywało w opinii publicznej, coraz więcej kredytu w narodzie. Zaledwie ukartowano jaki szkodliwy projekt, natychmiast projekt ten stawał się popularnym, dlatego jedynie że przez Nowosilcowa był zganiony. Czynił on trafne postrzeżenia co do..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 340
" TAJNE ZWIĄZKI. — ZAKOŃCZENIE KSIĘGI PIERWSZEJ. Jak już napomknąłem, było dla Moskwy rzeczą dość naturalną dążyć temi wszystkiemi środkami do potłumienia ducha narodowego w Polszcze kongressowej. Poniekąd i nie mogła być w tym względzie inna polityka tego mocarstwa...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 341
" stytucyjny tego królestwa z carstwem, czynił mniej doskonałem, mniej pewnym aniżeliby sobie Moskwa życzyła, wcielenie prowincyj polskich składających jej część integralną. Ziemie zabrane tuż pod bokiem konstytucyjnej Polski przybierały więcej wyosobnionego w carstwie charakteru,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 342
" wiara, co sumienność w przestrzeganiu konstytucyi królestwa? Nic innego (każdy się zemną na to zgodzi) tylko fermentacyą za Bugiem i Niemnem. Jedni Polacy, jedni bracia niemogli być szczęśliwemi pod rządem umiarkowanym, widząc ciężką swych współziemian niewolę. Plemie nasze na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 343
" burski. Gabinet ten sięgał przez Polskę do najodleglejszych kończyn zachodu i wschodu. Wiedząc co go czekało przy rozwinieniu tych nawet swobód które kongress wiedeński zastrzegł królestwu, ograniczał konstytucyą, i ledwoby rzec niemożna, ze musiał ograniczać. Z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 344
" czonej nad wszystkiemi Polakami pod berłem moskiewskiem. Ta ofiara tak upragniona, tak trudna, tak koniecznie potrzebna do ubezpieczenia absolutyzmu moskiewskiego, wkładała na Alexandra obowiązek wzajemnych koncessyj. W nagrodę tej abdykacyi musiał pozwolić bratu, aby przynajmniej w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 345
" do tego samego rezultatu, do krwawej walki o byt, który stracił, lecz którego godnym nigdy być nieprzestał. Taka jest niezmienna dola nasza! Pod łagodnem obcem panowaniem Polacy powstają bo mogą; pod surowem bo muszą. Ich jednych nic nigdy nie zdoła pogodzić z ruiną ojczyzny, ani..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 346
" knuje spiski przeciwko obcym wrogom, a jeżeli spisek wybuchnie zowie się natenczas powstaniem , insurrekcyą. Rewolucye ukartowane, powstania improwizowane, pospolicie nie udają się. Gdyby kto chciał mógłby takie powiedzieć, ze rewolucya jest wewnętrzną insurrekcyą, a..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 347
" kraju, jak tylko Moskwa zaczęła intrygować w Polszcze, kiedy jej narzuciła króla, na sejmach przewodziła, zniszczyć ten wpływ starali się prawi synowie ojczyzny, Najdawniejszych konspiratorów mamy tedy w konfederatach barskich. Szlachta porozumiewała się z sobą od dworu do dworu...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 348
" kiemi ideami, ulegają trzem ościennym, dworom, które im tych ideów rozwinąć, i lepiej ugruntować się w zaczętej rewolucyi społecznej, w dziele trzeciego maja niedopuściły. Rozbiór naszego kraju, który w śród tych okoliczności, w tej chwili tak stanowczej, tak wiele obiecującej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 349
" następnym czasie. Ta okoliczność wszystko tłumaczy! To głębokie przejęcie się samym sobą przed upadkiem, to dobrowolne pomnożenie obywatelstwa w narodzie, zrodziły dziwny i z niczem na świecie nieporównany fenomen ruchów, które Polska po upadku swoim rozwinęła! Charakter tych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 350
" lei wątlało przy wzmagającej się potędze sąsiadów: wszystko to po rozbiorze kraju niezginęło lecz weszło w skład naszej rzeczy społecznej. Moc zewnętrzna, w wewnętrzną się u nas obróciła, moie jedynym w historyi przykładem. Tę myśl tak objaśniam: lud rodzimy, plemienny, ma..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 351
" jeszcze silny w sobie, w swem ojczystem gnieździe, jeżeli władza (jak się u nas stało) przez ciąg poprzednich wieków niewypompowała, niewypotrzebowała wszystkiego z jego wewnętrznego jestestwa, i w potęgę materyalną nieprzemieniła; jeżeli, krótko mówiąc, kraj, status, nie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 352
" gwałtowny który im władza nadaje, ściera z czasem ich siłę wewnętrzną. Kraje przeważnie i bezprzestannie wywierające się na zewnątrz, potęgi najezdne, państwa zaborcze i podbijające, zwykle prędko lodowacieją w środku. Przyczyna tego naturalna: rząd takich państw jestto..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 353
" społecznego? Oto oczywiście zapas tej siły dostatni, bogaty, niewyczerpany, został w naszem rodzinnem gnieździe, w naszej pospolitej rzeczy społecznej: Naród w Polszcze był wszystkiem, a władza rządowa, ta roślina potrzebująca do swego wzrostu całej iścizny ludu, tem bardziej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 354
" w środku życie niewygasłe, nie wysilone przez gwałtowne zewnętrzne poruszenia. Władza nie wyssała, nie wytrawiła wszystkiego ze środka. Polska była rzecząpospolitą szlachecką. Niektorym pisarzom zdaje się, ie to jedynie jej upadek zrządziło. Mówią oni: "monarchja despotyczna,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 355
" ności natura Polski: że się dobija bytu udzielnego społecznym . Żeby lepiej utwierdzić tę prawdę w przekonaniu czytelnika, zwracam jego uwagę na obce, szczególniej zaś ościenne kraje, bogate, potężne, niepodległe. Porównajmy je z sobą! Trudno wypowiedzieć dostatecznie jak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 356
" wej. Austrya w tym samym znajdowała się przypadku. Takie potęgi powinnyby się nazywać w historyi nienaturalnemi. Sztuką wzrosły, sztuką się utrzymują, lecz niemają w sobie nic nieśmiertelnego. Sąto polityczne aglomerata, od łacińskiego wyrazu oznaczającego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 357
" jak owe trzy aglomeraia, więcej jednak rodzime niżeli one, ponieważ albo się nieskładają z części różnorodnych, albo tę różnorodność w sobie zatarły, jakn. p. Francya i Anglia, Nie godziłoby się powiedzieć naprzykład, że jest naród austrjacki, bo Austrya jest..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 358
" naście na ciężką próbę losu, który nas gnębi przez lat blisko siedmdziesiąt: jakieby zniosło, ten stan nadzwyczajny, pośredni między jestestwem i zagładą? Przemogłozby jak Polska, swą rzeczą społeczną, upadek niepodległego bytu ? Obecny stan tego coby domem, rodziną,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 359
" prostocie swego serca, przyjacielscy i gościnni w domu własnym, nie przeniknęli podejścia złych sąsiadów, gdy ci obmyślali środki do najechania ich bezbronnej, bogatej zagrody. Historya polska od tego sąsiedzkiego rozboju iest dwojaka, publiczna i prywatna; jest bowiem historyą..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 360
" telnika) potrzebujących więcej krytycznego roztrząśnienia, licznych sprawdzań, dodatków. I konfederacya barska, i późniejsze związki tajemne przed utworzeniem królestwa, znane są tylko z powieści; niepodpada jednak zaprzeczeniu, że insurrekeya Kościuszki w 94 roku po drugim..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 361
" stawić nie mogli obok początku insurrekcyi 94 roku? Patryoci utrzymywali z zagranicy liczne stosunki w kraju zajętym militarnie przez nieprzyjaciela, organizowali ruch w samej Warszawie pod okiem bacznej policyi moskiewskiej. Rada miejska w stolicy, a przynajmniej niektórzy radni, jak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 362
" pomocą trzydziestu tysięcy rzemieślników, którzy go radnym obrali. Co to za bohatyr i polityk ten nieśmiertelny Kościuszko, który długo krążąc nad ojczystą granicą, wpadł do kraju sam jeden, w kilku dniach ogłosił niepodległość Polski, w kilku dniach stworzył armiją,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 363
" wali swych pozostałych współbraci w ciągłem wzruszeniu. Polak emigruje imieniem całego narodu, i zdaje się ie na to bierze od niego wyraźne upoważnienie. Jedni, jak Woronicz mówi, po zaświatnej tułali się fali, drudzy dźwigali kajdany. Czy dla dania emigrantom zasiłku, czy potem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 364
" powstanie fatalny obrót weźmie wychodzą tłumami z kraju, zęby znowu konspirować, znowu walczyć, i znowu emigrować. Związki patryotyczne, insurrekcye i tułactwo: te są trzy zawsze powtarzające się zwroty tej samej pieśni. Każdy z tych trzech żywiołów naszego pogrobowego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 365
" żąjsk i Smoleńsk pomykały, w której ziemie zabrane przez Moskwę z xięstwem warszawskiem jednę całość de facto składały. Natenczas Polacy niepotrzebowali organizować tajemnych związków dla odzyskania niepodległości, o którą się blisko sto tysięcy wojska narodowego z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 366
" r. 1819, i od tej chwili przez lat iedenaście do 29 listopada (ktory z nich wyniknął) równolegle postępuje z historyą publiczną królestwa. Polacy szukają z upodobaniem we wszystkiem co przedsiębiorą czegoś poetyckiego. Podług tradycyi która przechodziła ze związku do związku,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 367
" uwagę całego narodu. �?ukasiński major 4go pułku piechoty, podpułkownik Wierzbołowicz przyjaciel Dombrowskiego, szwagier �?ukasińskiego, Major poźniej sędzia Machnicki, adwokat Szreder, przenieśli z wolnego mularstwa wówczas jeszcze (roku 1819) niezakazanego w Polszcze kongressowej,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 368
" jące. �?ukasiński był wielkim mistrzem tej loży, która się prędko rozszerzać zaczęła. Dość zręcznie korzystano z tolerancyi lóż masońskich; zaprowadzona nowość, cele narodowe i t. d. powszechnie się podobały. Wolne mularstwo narodowe miało cztery stopnie: w pierwszym była..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 369
" lomona czyli poprawić całą moralną zepsutą naturę, jest głównym, symbolem. Tę stronę chrześciańską restauracyjną massoneryi, szczęśliwie zastosował założyciel naszego wolnego mularstwa narodowego do Polski, która także jak ludzkość w myśli Chrystusa,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 370
" ski i Dobrzycki zaprowadzali je w Kaliszu. Nietylko w wojsku, między niższemi urzędnikami i prowincyonalnem obywatelstwem krzewiło się wolne mularstwo narodowe: z Polski kongressowej przeszły te starania i do ziem zabranych. Adjutant Dąbrowskiego Ludwik Szczaniecki odebrał poleconie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 371
" względem króla konstytucyjnego z obowiązkami względem ojczyzny, i popiersie Alexandra, jako odnowiciela narodowści polskiej umieszczać po lożach. Ten rozkaz tolerowano jakokolwiek w Polszcze kongressowej; ale gdy w poznańskiem ta sama ostrożność zalecała zamiast biustu Alexandra..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 372
" żyński stanął na czele. Taki stan rzeczy przeraził �?ukasińskiego. Wszelako w królestwie wszystko szło dość pomyślnie, gdy nagle w tym właśnie czasie policya Konstantego zwróciła swą uwagę na wolne mularstwo narodowe. Skrobecki z kwatermistrzostwa, adjutant Haukiego, zrobił..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 373
" trował. Potrzeba tajemnicy zamieniła go także jak w poznańskiem w wyraźny spisek. W r. 1821 weszli do związku poznańskiego pułkownik Prądzyński i generał Umiński, który w owym czasie wrócił z zagranicy. Towarzystwo kosynierów, aczkolwiek także wyniknęło jak wiele innych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 374
" go policya nie wyśledziła, jak tylko wysiadł z powozu zaraz zabrał znajomość z �?ukasińskim. Tego samego dnia wieczorem zeszli się w �?azienkach prawie wszyscy pozostali po zakazie członkowie czwartego stopnia: Wierzbołowicz, Dobrogojski, Cichowski, Teodor Morawski, �?ukasiński,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 375
" aby nie zwrócić na siebie uwagi przechodzących, lub policyi, udali się patryoci pod pozorem pojedynku na Bielany, gdzie Prądzyński przypadkiem znajdującego się Jordana przypuścił na swą odpowiedzialność do tajemnicy. Na Bielanach miała miejsce scena, tak potem rozsławiona w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 376
" ochotą na to zgodzono, Prądzyński dobył pałasza, ostrze jego utkwił w ziemi, a na pochwie położył żelazny medal Kościuszki; Umiński wyciągnął prawą rękę do góry jakby wzywał nieba na świadka przysięgi, której rotę Morawski odczytał na głos w treści następującej:..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 377
" lub wydać członków związku. Przyrzekam także niemiec przy sobie żadnych papierów dotyczących związku, albo zawierających spis imion jego członków, chyba w takim tylko razie jeżeliby mi to polecone zostało przez starszego. Jeżelibym zawinił przez złamanie tego świętego w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 378
" czorem odbyło się drugie posiedzenie związku pod prezydencyą Jenerała Umińskiego wmieście. Znajdowali się na niemi wykonali przysięgę nietylko reprezentanci garnizonu warszawskiego, ale i znaczna liczba posłów. Umiński wniósł projekt utworzenia komitetu centralnego w Warszawie,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 379
" kich części Polski w jednem zebrani miejscu stałego komitetu nie postanowią. Na tem takie posiedzeniu zapadły inne pożyteczne rozporządzenia dotyczące wewnętrznej organizacyi, podziału i wzrostu towarzystwa. Teodorowi Morawskiemu Redaktorowi Orła białego, poruczono redakcyą..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 380
" zwierzchnia te podrzędne miała ogniwa: naczelnik gminy, to iest mistrz loży dziesięciu członków zamykającej, nie znosił się wprost z komitetem lecz z mistrzem obwodu, mistrz obwodu z mistrzem prowincyi; ostatni dopiero w bezpośrednim zostawał stosunku z komitetem centralnym. Komitet..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 381
" związkowych posłusznemi niewidomemu rządowi, tem mocniejszemu im iest grubszą okryty zasłoną, a zatem im obszerniejsze pole zostawia domysłowi. Pozostawało tylko ochrzcić towarzystwo. Umiński był za nadaniem związkowi nazwiska Kosynierów , przypominającego główną broń..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 382
" �?ukasiński i Machnicki za kształtem rządu absolutnym. Ci dwaj uważali komitet jako organ jednej głowy, jako gabinet jednego naczelnika, którego mieć chcieli w generale Kniaziewiczu, bawiącym natenczas w Dreznie. Zdaje się ze ta opinija wzięła przewagę; odłożono jednak tę rzecz do..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 383
" mińskiego. Umiński wszystko zdziałał czego tylko ówczesne wymagały okoliczności dla nadania rzeczy prędszego postępu, rozgałęzienia, organizacyi wewnętrznej, systematycznej. On właściwie zbudował nowe towarzystwo z pozostałych materyałów wolnego mularstwa narodowego przez..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 384
" środkowy swych działań, zniósł się natychmiast z Romerem, Białozorem, Stanisławem Sołtanem, Józefem i Stanisławem Grużewskiemi, z Teofilem Mikuliczem, i braćmi Maćkiewiczami, którzy pod przysięgą wprowadzeni do związku szerzyć go poczęli. Każdy z członków gminy mógł..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 385
" wać radę prowincyonalną. Komitet polecił mu na członków tej rady trzech Obywateli (1). Ci obywatele nie znajdowali się natenczas na Wołyniu; przeto Sobański na ich miejsce wezwał S —, M —, C —, i Karwickiego byłego prezydenta drugiego departamentu sądu głównego. Niebawem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 386
" przyjęły; Ukrainę administrowali Z —, J —, i Grodecki. Rada trzech połączonych prowincyj zdała sprawę z dotychczasowych działań swoich komitetowi centralnemu w kształcie zwyczajnego listu, zawierającego rapport pisany między linijami sympatycznym atramentem. T —, mistrz..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 387
" komitetu centralnego. Dwory szlacheckie poczęły się uzbrajać tajemnie, dawnym obyczajem ; oręż zakopywano w ziemi ; możniejsi powiększali liczbę sług i domowników swoich; kuli lance, pomnażali swe stada, zgromadzali siodła. Wystawne, okazałe życie bogatszej szlachty w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 388
" tycznej zewnętrznej, prywatne wymierzał usiłowania przeciwko swoim nieprzyjaciołom. Godne iest zapewne uważania w tej mierze, ze po za obrębem wielkiego związku patryotycznego, i bez jego wiedzy, powstawały same przez się inne mniej więcej rozległe związki, tym samym duchem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 389
" odkrytemi śmiało uważać można tę opiniją za bezzasadną. Do odrębnych, całkiem za sferą wielkiego towarzystwa patryotycznego rozwinionych dążności, należą (prócz pomniejszych odkrytych i nieodkrytych związków, o których dla ważnych przyczyn dzisiaj jeszcze milczyć wypada)..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 390
" ne zostały zasady związku. W pierwszym stopniu cele dobroczynności zasłaniały dążność polityczną; nowo przyjęci członkowie zobowiązywali się pod przysięgą być posłusznemi statutom towarzystwa i dotrzymywać sekretu; dalej wtaiemniczeni przyrzekali nie żałować krwi i majątku..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 391
" Piotra Moszyńskiego, Ludwika Sobańskiego, i mnóstwo innych osób. Przez przyjęcie członków należących także do wielkiego towarzystwa patryotycznego zetknęły się z sobą w Berdyczowie obadwa związki utworzone w stolicy. Karwicki proponował wcielenie Templaryuszów do..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 392
" dziło jej o wykazanie zbrodni, ale zarazem o pochlebienie tem obrażonemu carowi i carewiczowi, ze zbrodnia przez nią odkryta nie mogła się rozszerzyć między wiernemi ich poddanemi. Komissya śledcza (że o tem wspomnę nawiasowo) nie wiedziała co czyniła: pomimo bowiem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 393
" związku rozciągały do królestwa, Galicyi, rzeczypospolitej krakowskiej i Poznania, — z pewnością powiedzieć niemogę. Gdy coraz więcej członków z towarzystwa patryotycznego wstępowało do templaryuszów, i nawzajem od templaryuszów do towarzystwa patryotycznego, ponawiano i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 394
" czątkach chylenia się u nas światła do upadku. Zacny ten król powierzył go jezuitom, którzy ciągle aż do zniesienia zakonu swego trzymali tę szkołę w swym ręku. Pod zarządem Jezuitów, którzy tak starannie wytępiali u nas oświatę, szkoła główna wileńska nie mogła..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 395
" dzo uczonych ludzi, którym papież nie pozwolił być dłużej jezuitami. Litwa szczególniej żalu swego w tej mierze ukoić nie mogła; za czem poszło, że szkoła główna wileńska nieprzestała być w ręku tych samych co pierwej osób, ale już zwanych ex-jezuitami. Dwa rzadkie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 396
" ści rodaków Tyzenhauza, wielkiego podskarbiego litewskiego, założenia szkoły głównej w Grodnie, zdawał się na ruinę skazywać wileńską universilas. Zostawieni przez Katarzynę na Białej Rusi, a szczególniej w Połocku i Mohilowie jezuici, nieprzestawali uważać jej za..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 397
" ręce, żeby wznieść na ziemi polskiej, od tak dawna upadły przybytek nauk. Kiedy cymeryjska prawic pomroka ogarniała Kraków, Warszawę i Poznań, rządzone przez Niemców, Litwa pod berłem dziedzica dzikich carzyków tatarskich zakwitała w naukach. Wyszło z pod pióra Czartoryskiego i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 398
" potrzeba jednak wspomnieć, że uniwersytet wileński podwójną otrzymał missya: naprzód jako szkoła główna, w której były wykładane wyższe nauki; a powtóre jako najwyższa magistratura oświecenia w guberniach wileńskiej, grodzieńskiej, mińskiej, witebskiej, mohylewskiej,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 399
" widzieliśmy (1) rozliczne rozporządzenia dotyczące szkół w Polszcze pod berłem moskiewskiem. Wpływ tego wielkiego obywatela ukryty długo poczują Polacy. Po wydaniu urządzeń uniwersytetu wileńskiego i szkół jego wydziału, zajął się Czartoryski, obsadzeniem katedr tego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 400
" razem myśleli i razem działali. Obrany rektorem, przez dziewięć lat ten urząd sprawował, trojaką reelekcyą. Sposób widzenia rzeczy Śniadeckiego żywo się odbił w młodzieży wileńskiej. Jaki był natenczas stan wyobrażeń naukowych w Europie, taki Śniadecki usiłował wprowadzić..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 401
" ludzkich była ich wyłącznym udziałem. Na tej drodze nikt jeszcze Francuzom niesprostał. Przeciwnie w Niemczech, w tym kraju raczej myśli niżeli czynów, raczej pojęć oderwanych niżeli doświadczeń, wszystko z granic realizmu wychodziło. Nauka którą słynęli Francuzi była..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 402
" drugi nauk moralnemi zwanych, w które wchodziło już prawo, historya, psychologia, teologia i t. d. Tytuł filozoficznego służył tylko pierwszemu wydziałowi; tego zaś co Niemcy zowią u siebie Filozofiją, i co jest rzeczywiście filozofiją, zaledwie dostrzec było można w wydziale..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 403
" wał; 2re na tych, co się uczyli, żeby się uczyć, żeby coś umieć, lub żeby spędzić na zabawach czas w stolicy Litwy pod pozorem nauki. Ta druga część uczniów prawie całkowicie składała wydział fizyczno-matematycznych nauk, do którego także należała pierwsza klassa wydziału..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 404
" a 8ej czyli tytułu kollegialnego assesora doktorowi. Tym kształtem, jeżeli kto chciał próbować fortuny w Petersburgu, jeżeli dobrze zapłacił za uznanie stopnia swego, równie otrzymywał czyny 12tej, 9tej lub 8ej klassy, czy miał stopnie w wydziale prawa, czy w wydziale..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 405
" cyą publiczną dziewięciu gubernij. Byłto więc wydział oświecenia dla jedenasto milijonowej blisko ludności Polaków. (1) Każ- ----------------- (1) Rozległość i ludność całej Polski 1772 roku, wynosiła w r. 1830 jak następuje: [Mil kw. — Głów. — Na milę]. w Moskwie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 406
" dy professor uniwersytetu był tym sposobem członkiem wydziału oświecenia; rektorowi służył stopień radcy stanu, czyli czynu 5tej klassy, — ranga jenerała. Kancellarya uniwersytetu, było to bióro ministeryum oświecenia. Z tego przetp podwójnego powołania professorów,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 407
" stanu, chresty i t. d. do liczby lat służby zastosowane, w których gronie prócz tego mieścili się biskupi i prałaci, uniwersytet miał poważanie u władz administracyjnych i wojskowych moskiewskich, wedle walnej maxymy państwa carów: czyn, czy na poczytajet; wszędzie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 408
" wolno było policyi aresztować ucznia, a jeżeli aresztowała musiała go natychmiast odesłać rektorowi, który sam w radzie professorów oceniał występek, 'wymierzał karę, Największą karą było, oddanie ucznia pod sąd kryminalny. W takim składzie uniwersytetu Śniadecki w roku 1816..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 409
" mii i fizyologii, Jundzilł w zoologii, Szynaonowicz wmineralogii, wprowadzili nowe techniczne wysłowienie, jasne, naturajne i ozdobne, które na próżno zakostwo niektórych krakowian lub warszawian poprawić i w gminny jakiś dyalekt przemienić usiłowało. Nomenklatura chemiczna,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 410
" Od roku 1816 doktor Lobenwein, professor anatomii i medycyny sądowej, człowiek powszechnie znienawidzony, nieumiejący nawet po polsku, był przez czas niejaki po Sniadeckim zastępcą rektora, póki na ten urząd niezostał powołany professor z wydziału moralnego radzca stanu Szymon..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 411
" szące zabytki dawnej polszczyzny, jakoto: pijatykę, szulerstwo, pieniactwo, exdywizye, czcze tytuły, a najbardziej uciemiężenie klassy rolniczej. Szubrawcy powoli takiego wpływu nabrali, tak ostre mieli pióro, ze każdy co się poczuwał do winy drżał na samo ich wspomnienie (1)...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 412
" szym był później krzykaczem oryentalista, szubrawiec Sękowski ; którzy zasadzali cały swój rozum na wyśmiewaniu polszczyzny, a cały patryotyzm na tem, zęby być Polakami nie takiemi jak ich przodkowie: którzy wreszcie coraz dalej idąc na drodze egoizmu i zaufania w samych sobie,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 413
" jaką od czasu nowej jego organizacyi, w roku 1803, nadał i utrzymywał Sniadecki, trwała w całej swej mocy do roku 1820. Lecz od tej chwili zaczyna słabnąć. Rok 1820 w którym na tylu punktach Polski pozawiązywały się polityczne towarzystwa ku dźwignieniu ojczyzny z upadku,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 414
" epoce, kiedy Alexander, mniemany wskrzesiciel Polski, zaczął zdejmować maskę dobroczyńcy ludzkości. Rzecz szczególniejsza! godna zastanowienia: umiejętność bez ducha, systema bez imaginacyi, rachunek, cyrkiel, linija, prowadzą czasem do epikureizmu. Młodzież majętniejsza, po..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 415
" wersytetu wileńskiego był Tomasz Zan, syn ubogiego szlachcica z powiatu nowogrodzkiego. Nauczywszy się doskonale fizyki i matematyki uczęszczał on ciągle na lekcye professorów ażeby być w uniwersytecie; a być w uniwersytecie chciał żeby czegoś innego niżeli fizyki i matematyki..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 416
" konać, i wykonał tak szczęśliwie, że póki Litwa trwać będzie, dopóki nie wygaśnie w tym kraju męstwo i miłość ojczyzny, trwać także będą skutki starań Zana. Prawdziwie koleżeński, łagodny charakter. prostota obyczajów, wielki oświecony rozum, staranne wychowanie, coś..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 417
" den z przyjacioł Zana, jeden historyki krytyk historyczny znalazł imię, wpływ i wziętość, tak głośne potem w powstaniu narodowem. Z początkiem szkolnego roku 1819 na 20ty nieznajomi sobie uczniowie spotykając się na ulicy dawali sobie jeden drugiemu pewne znaki ręką, i jeżeli po..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 418
" cye nabyły nowego powabu: promieniści w dniach wolnych od zatrudnień razem wychodzili w pole, i razem się bawili. Braterstwo, zamiłowanie nauki, równość, uczynność: te obowiązki zaciągał każdy wpisujący się do ich wielkiej księgi. Ktokolwiek chciał zostawał członkiem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 419
" nowe, już dawne wydobyte z zapomnienia Przepisywali je studenci bez konta, uczyli się ich na pamięć. Zamiast gawronienia i prowadzenia jak dawniej szeptanych gawędek, każdy prawie pilnie słuchał, lub notował słowa professorów. Wydział moralny zwykle pusty, w roku szkolnym 1819..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 420
" Właśnie około tego czasu, pomimo wpływy i silny opór Sniadeckiego, postanowił --------------------------------- wierności niewahał się nazwać swej kopilacyi różnych faktów zmyślonych i prawdziwych t historya narodowego powstania w Polszcze , a który zapewne nie łatwo teraz..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 421
" Był uniwersytet wileński zapełnić wakujące od lat wielu główne katedry w wydziale ----------------------------------- ducha szubrawskiego do konspiracyi, nie mogli w pierwszych chwilach uniknąć pewnego nawet rodzaju śmieszności, ktorą koniecznie w nich znaleźć chciano...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 422
" zwanym moralnym , i w tym celu ogłosił konkursa. Czyje rozprawy będą uwieńczone, kto mianowicie historyi i filozofii nauczać będzie? — naprzód i z pewnością niemal tamtejsza publiczność wiedziała. Bawił w Wilnie do r. 1818 Joachim Lelewel, -------------------------------..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 423
" literat sławny w całym, kraju z głębokiej nauki, znany już z kilku dzieł wielkiej erudycyi. Biegłości w dziejach starożytnych wyrównywała u niego znajomość dziejów ojczystych dawnych, średnich i nowszych. Stara Polska, czasy bolesławowskie były jego poszukiwań ulubionym..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 424
" sem natchnienia w widzeniu bardzo odległych przedmiotów, — choć zresztą może tego i nieznał do siebie, jak wszelki genialny duch będący zagadką samemu sobie. Wyrażało się to jednak mimowolnie w jego sposobie traktowania najobojętniejszych, najnudniejszych materyj, w jego stylu...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 425
" kiedy w r. 1809, zaledwie rozpoczynającemu zawód publiczny nauczycielski, dał katedrę w wyższych klassach gymnazyum wołyńskiego. Lecz niedługo bawił w Krzemieńcu Lelewel; wrócił do Wilna, i tam na nowo oddał się swym ulubionym, historycznym pracom. Młodzież go jeszcze nieznała,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 426
" szczone z nieprzeliczonych kłamstw, ujrzy to na tej drodze którą on wskazał, szczególniej co do początków monarchii pod Bolesławem wielkim, i jej odrodzenia pod Władysławem �?okietkiem. W Wilnie opinija publiczna dość wcześnie wskazywała go na professora historyi, ale Śniadecki..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 427
" zolnej pracy kończyli je zawsze z tem ukontentowaniem wewnętrznem, lecz zarazem z tem znużeniem i opadnieniem na siłach, jakiego doświadcza kto idzie w głąb ziemi dla znalezienia skarbu, a wybrnąwszy na powierzchnią z ogromnym ciężarem, długo potem odpoczywać musi. Te same bez mała..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 428
" długo uczone spory toczyły. Lelewel ogłosił był pisemko o mateuszu herbu Cholewa; równie uczone, a daleko ciekawsze były jego rozprawy umieszczone w r. 1816 i 1817 w Tygodniku Wileńskim, a stanie oświecenia w Polszcze przed wprowadzeniem druku. Te pisma jedne z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 429
" ojczysty przełożone. " Próżne tedy były starania rożnych osób ; daremnie nalegała i publiczna potrzeba: wielowładny wpływ Śniadeckiego odpychał Lelewela od katedry historyi. Wśród tych okoliczności ofiarowano Lelewelowi miejsce bibliotekarza przy bibliotece narodowej w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 430
" fiją i wykwintność w polszczyznie. Lelewel nie pierwej jak po wyjeździe swoim do Warszawy, zaczął być popularnym w Wilnie. Nieobecnego, jak się często trafia na świecie, tem wyżej ceniono. Ale to złe łatwe było do naprawienia; ogłoszone zostały konkursa ; rozprawę Lelewela..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 431
" nych przeciwko Kantowi. Lelewel zawstydzał Sniadeckiego; jak bowiem w swych pierwszych pismach krytyczno - historycznych miał wysłowienie niedbałe, i nie ladajakiemu pojęciu, nie ladajakiej znajomości rzeczy dostępne, tak przeciwnie w wykładzie ustnym z katedry dziejów powszechnych rodu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 432
" łatwo wyobrazić sobie potrafimy w jaką po wagę musiało wzrastać to imie, z jakich po woli tworzyła się pierwiastków jego następna wziętość obywatelska i polityczna. Sród tych okoliczności wydział moralny. którego Lelewel został potem dziekanem, wziął przewagę nad..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 433
" towali w spółeczeństwie dążność naukową wydziału fizyczno-matematycznego, z którego ich zgromadzenie wyniknęło; teraz przeciwnie, promieniści nie byli wyrazem towarzyskim nowej polityczno-filozoficznej przewagi w uniwersytecie wileńskim, ale raczej powiedziećby można, ze ten nowy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 434
" znajdujemy. Śniadecki mąż światły, dobry Polak, nie byłby jednak, jak sądzę, zdołał usposobić umysłów do sprzysiężenia się przeciwko istnącemu porządkowi rzeczy: to było sprawą Zana, a Zana pojęcia polityczne wyobrażali w nauce Lelewel i Gołuchowski. Każdy spisek, — a..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 435
" tedy patryotyczne. Tym sposobem literatura w Polszcze, juk ludzie konspirować zaczęła. Tym sposobem wytłumaczyć sobie potrafimy dla czego w tej właśnie porze, a nie pierwej, ani potem, zjawia się w te literaturze taki człowiek jak Adam Mickiewicz, który był równie wielkim politykiem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 436
" drodze, i takiemi utworami jak Dziady, Grażyna, Marja, zapowiadać daleko większe dzieło, nie pod względem artystowskim lecz politycznym, rewolucyinym, poema Kon rad Wallenrod, mające być wyrazem wszystkich związków, przygotowań do powstania? Te zdumiewające zjawiska, ta..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 437
" i Nowosilcowa, bez żadnego wpływu na wychowanie publiczne, którem kommissya oświecenia kierowała, szkoła warszawska była raczej instytucyą dostarczającą krajowi urzędników sądowych i administracyjnych, niezeli ciałem naukowo-politycznem. Stowarzyszenia uczniów, po upadku..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 438
" rządy, zaczynają napełniać więzienia, zajmować kommissye śledcze, sądy dorywcze wojenne, i przez to samo coraz silniej utwierdzać dzieło powszechnego spisku. Najpierwsze ofiary liczyło wolno-mularstwo narodowe w Warszawie. Dawniej nieco wpadła była policya na ślad tego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 439
" poźniej się okazało szpieg, którego patryoci wysłali do Paryża w interessach towarzystwa. Ten Karski, za powrotem swoim do Polski przytrzymany na granicy, wydał popiery które skompromitowały mnóstwo osób, a mianowicie Dobrogojskiego, Dzwonkowskiego, Dobrzyckiego, Machnickiego,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 440
" sprawę uwięzionych spiskowych. Wspomniałem już o denuncyacyi Skrobeckiego, adjutanta generała Haukiego. Skrobecki, jak żadnej niepodpada wątpliwości, laki szpieg jak Karski, obeznał pułkownika Sznejdera byłego dowódzcę 13go pułku piechoty Xstwa warszawskiego, z pewnemi symbolami..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 441
" Zyc i Dzwonkowski odebrali sobie życie w więzieniu. (1) �?ukasiński przez dwa lata badany przez kommissyą śledczą, w której zasiadali Hankiewicz, Falęcki, Jliński, Superson, Podoski, Kołzakow i Nowosilcow, przyznawał się do wolnego mularstwa którego wszystkie winy wziął wspaniale..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 442
" dowania Niemojowskich, z którego koniecznie chciał wycisnąć podobne zeznanie wszelkiemi środkami, niespaniem, głodem, postrachem, a gdy to niepomagało obietnicami, był równie stały jak �?ukasiński w zaprzeczaniu wszystkiego, coby albo jego samego, albo innych narazić mogło. Po..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 443
" jenny skazał �?ukasińskiego na dziewięć lat do robót publicznych, Dobrogojskiego i Dobrzyckiego na lat sześć, a wszystkich trzech na u trale stopni oficerskich. Koszucki, Machnicki i Szreder, choć uwolniemi, oddani byli z rozkazu. Wielkiego księcia pod dozór policyi. Cichowskiego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 444
" uwięzienie głównych jego członków, założycieli wolnego mularstwa narodowego. Trzeba było wszelako ratować zachwianą, lecz nieodkrytą jeszcze sprawę. Jakkolwiek wielkie niebezpieczeństwo zagrażało towarzystwu patryotycznemu w ciągu processu �?ukasińskiego, jakkolwiek co chwila..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 445
" myślić nie o rozprzestrzenianiu sprzysiężenia, lecz o jego zbawieniu w takim stanie do jakiego doszło w chwili uwięzienia �?ukasińskiego. Spisek po tym wypadku był nakształt załogi mogącej się jeszcze długo bronić w twierdzy, lecz niechcącej hazardować żadnej wycieczki. Pierwsi..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 446
" przyjęły. Wszakże pomimo tego związek pod sterem nowego komitetu nieustawał w działaniu. Krzyżanowski dzielnie zastąpił �?ukasińskiego w wojsku. Plichta wszedł w stosunki z kilku dobrze myślącemi urzędnikami, i światłą młodzieżą; Albert Grzymała przyjął Jabłonowskiego,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 447
" się uśmiechało powstaniu Polski, i rewolucyjna Europa, i absolutna nawet Moskwa, w której częścią z lekkich symptomatów, częścią z przeczucia, naprzód odgadywał wielkie niebawem objawić się mające wstrząśnienia. Plichta, minio młodego wieku swego umiarkowany jak starzec,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 448
" jak pierwej w stolicy i na prowincyi popierał sprawę którą ratował był w więzieniu. Szczególniej w ziemiach zabranych gdzie tyle znakomitych obywateli przypusczono do tajemnicy, gdzie związek od trzech blisko lat się szerzył, pewna niespokojność zaczęła dręczyć umysły w tej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 449
" jawną tylko sprężynę utajonych znakomitych, bardzo wiele mogących ludzi, których nazwiska ukrywać zobowiązała się pod przysięgą. Ale ten manewr nie długo mógł bronić Krzyżanowskiego, Plichtę i Grzymałę, przed coraz większą natarczywością spiskowych. Pierwszy Gustaw..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 450
" Małachowski, Antoni Jabłonowski, i xiądz Dębek. Sołtyk przyniósł z sobą doświadczenie trzech czwartych części wieku czynnego obywatelstwa w wolnym kraju; jego władze umysłowe były jeszcze czerstwe, wymowa płynna i treściwa. Pod jego kierunkiem narady w komitecie były..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 451
" ze (1). Ta trzecia modyfikacya zwierzchniej władzy w sprzysiężeniu, trwała po rozwiązaniu komitetu trzech aż do uwięzienia Sołtyka i innych członków w skutku denuncyacyi petersburskiej. Towarzystwa w jednym czasie zawiązane, w jednym też czasie tu i owdzie w Polszcze..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 452
" cowa uniwersytety polskie zostawały z sobą w ścisłem porozumieniu, i z zagranicznemi uniwersytetami utrzymywały niebezpieczne stosunki. Konstanty zwracał z Warszawy swą uwagę na Wilno, i nie był kontent ze stanu rzeczy, który tam postrzegał. Pierwej jeszcze, bo w roku 1822, Wyrwicz..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 453
" stręcząc rządowi pobudek do prześladowania szkolnej młodzieży. Zan zwołał posiedzenie nadzwyczajne; spalił wszystkie pisma dotyczące związku, i pod przysięgą zobowiązał członków do zachowania tajemnicy. Działo się to na wiosnę w r. 1822. Lecz Nowosilcowowi chcącemu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 454
" W maju r. 1825 Michał Plater, dziesięcioletni uczeń piątej klassy gymazyum wileńskiego, napisał kredą na tablicy w szkole te słowa: "niech żyje konstytucya 3 maja r. 1791!" Ostrowski, czyli jak go nazywano Jwanowicz Ostrowskoj, nauczyciel języka moskiewskiego w gimnazyum, uwiadomił o..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 455
" ślad posłużył Nowosilcowowi do licznych uwięzień. Aresztowano Jankowskiego i Zana. Ostatni do niczego się nieprzyznał i był uwolniony ; lecz pierwszy musiał wyznać co wiedział o Filaretach, i zeznaniami swemi wtrącił dowiezienia Zana, Czeczota. Jeżowskiego, i Adama..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 456
" nakoniec samego siebie wskazujerządowi jako jedynego winowajcę, godnego kary. Ten czyn był tylko nowym dowodem szlachetnego charakteru Zana, lecz nie ocalił jego kolegów. Ukaz Ałexandra z d. 14 września r. 1824 złożył z urzędu czterech professorów: Joachima Lelewela, X. Michała..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 457
" nionych w ukazie wzięto do wojska na prostych sołdatów, wielu za wolność opłacić się musiało Nowosilcowowi, który w nagrodę swej gorliwości został na miejscu Xięcia Czartoryskiego (1) kuratorem uniwersytetu wileńskiego, i odtąd rządził tym uniwersytetem, albo raczej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 458
" ka niepospolitego, tającego w sobie wiele, mogącego wiele wyśpiewać pod przymusem. Na nieszczęście sam �?ukasiński nastręczył mu sposobność do użycia tego przymusu ku końcowi piewszego roku swego więzienia. Powziął on zamiar opanowaniu twierdzy, rozkuł swe kajdany, i z wielą..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 459
" no, dopóki urywkowe słowa ofiary, srogą chłostą wyciśnione, po kilku tygodniowéj męczarni, nieodkryły w znacznej części przeniknionej przez tyrana tajemnicy. Tym sposobem pierwszą nieco pewniejszą wiadomość o towarzystwie patryotycznem i jego rozgałęzieniu, otrzymał..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 460
" skiego, wspomnieć wypada), we dwa miesiące poźniej, bo dopiero w lutym r. 1826 spowodowały uwięzienie członków komitetu Sołtyka, — i wszystko wyświeciły. Pierwsze chwile po zejściu Alexandra, wyprowadziły na jaw zamachy knowane w carstwie od lat dziesięciu, dążące do nadania..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 461
" cięcie jej ogromu," — przez rozkład kolosu na tyle prawie pierwiastków z ilu powstawał. Rzecz szczególniejsza! Kiedy Polska po rozbiorze do tego tylko zmierza pośmiertnym dostatkiem swoim, żeby znowu spoić rozerwane części, Moskwa w tym samym czasie organizuje w sobie ruch mający na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 462
" żone przez dwóch Murawiewów i Xcia Trubeckiego w Petersburgu, różne przechodziło koleje; w r. 1817 nazywało się związkiem "wiernych synów ojczyzny; " w r 1818 związkiem "dobra powszechnego" czyli "zielonej księgi;" w r. 1821 pozornie ustało w Moskwie dla tych tylko osób,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 463
" przątał: Inflanty, Estonia, Kurlandya, Nowogród, Twer, miały stanowić prowincyą Kałmogurską; zaś Archangel, Jarosław, Wołogda, Kostroma, Perm, prowincyą północną (siewiernaja). Żydom polskim i moskiewskim oddzielną naznaczał posadę, — potem chciał dla nich w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 464
" wojsko chciał zatrudnić wskrzeszeniem rzeczypospolitych greckich, a po dokonaniu wielkiego dzieła zostać mnichem w Kijowie. W r. 1825 nastały inne, jeszcze rozleglejsze pojęcia. Związek sławiański przez Boryssowa przedsiębrał kraje sławiańskie różnej wielkości, Moskwę,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 465
" i na Ukrainie? Ta myśl niepokoiła spiskowych Rossyan, i bardzo się radowali gdy doszło ich wiadomości, ie Polska także o swojem zamyśla oswobodzeniu. Od tej chwili zaczęli rachować na pomoc naszą. Wzajemna była chęć porozumienia się, zniesienia w towarzystwie patryotycznem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 466
" badania spiskowych Rossyan, niżeli zawarcia między niemy i towarzystwem patryotycznem jakiej bądź umowy. Moskale z swej strony wyznaczyli Bestużewa-Rjumina, i Murawiewa. Ci mieli upoważnienie do traktowania ; lecz Krzyżanowski oświadczył z góry, że tylko porozumieć się i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 467
" Xięciu aby nie stanął na czele korpusu litewskiego po wybuchnieniu rewolucyi w carstwie. I w tej mierze, (rzecz szczególniejsza!) do niczego się niechciał zobowiązać Krzyżanowski, choć natenczas mógł wszystko w związku! Tak dalece jest prawdą, ze niektóre charaktery, silne nawet,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 468
" Nie bez zadziwienia dowiedzieli się delegowani rossyjscy, że Krzyżanowski i niemiał upoważnienia do roztrząsania z nimi tej materyi, i niewiedział nawet jakieby mogło być zdanie w tym względzie polskiego związku, "który jeszcze się nad tem niezastanowił." Bestużew nie pojmował..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 469
" otwartości, szczególniej zaś więcej decyzyi ze strony Krzyżanowskiego, byłoby moie obudwu spiskom lepszy obrót nadało. Bestużow, byłto młody republikanin, terrorysta. Krzyżanowski dał mu do zrozumienia, że żaden Polak nie zmazał jeszcze rąk swoich krwią panującego, — gdy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 470
" Krzyżanowskiego z Bestużewem powziął nienajkorzystniejsze wyobrażenie o energii naszego sprzysiężenia, a we wstręcie od rozlewu krwi panujących widział przywiązanie do osoby Carewicza, i ledwo że nie posądzał Polaków, jakoby mu dopomódz zamierzali do wstąpienia na tron..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 471
" gdyż o co innego moskiewskim chodziło spiskowym, o co innego polskim; lubo przeciwko jednemu zmawiali się ciemiężycielowi, u tamtych wszelako natura władzy, u tych byt i ziemia były główną rzeczą. Jabłonowski odpowiedział, ze przedewszystkiem idzie towarzystwu patryotycznemu o..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 472
" Moskwie nie powinna całości państwa naruszać. "Cóżto są zabrane Polszcze gubernie?" — mówili oni, "oto Biała-Ruś, Czarna-Ruś, Litwa hołdownicza, wreszcie Kijów, Wołyń, Podole, kolebka ruskiego narodu wydarta naszym przodkom przez Litwinów i Polaków ! My chcemny wolności..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 473
" aktu, wszystkie ludy europejskie dążą i dążyć powinny; że zaprzeczać Polszcze praw które tym sposobem nabyła, jestto narażać Rossyan na wzgardę całego świata, jestto czynić ich spólnikami haniebnego rozboju, którego się Katarzyna dopuściła i jej przymierzeńcy. Te..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 474
" czyć, Peslel wziął się na taki sposób. Nasamprzód zapytywał: jak długo Rossya te kraje posiadała? — Od Włodzimierza W. do opanowania ich przez Litwę lub Polskę, przez lat trzysta. — Powtóre: Polska i Litwa jak je długo posiadały? Lat pięćset. — Potrzecie: czy pierwej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 475
" ryki, wtedy oświadczył Jabłonowski (jednak nie w imieniu związku) że podług niego monarchija konstytucyjna byłaby dla Polski najwłaściwsza, niepamiętając, ze król bardzoby źle figurował w kreacyi Pestla śród tylu rzeczypospolitych sławiańskich. I ta przeto konferencya ani na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 476
" wania się z Polakami, nie wszedł z nimi w żadne stosunki; Krzyżanowskiego nawet unikał, i dopiero gdy wybuchnęło powstanie w Petersburgu, chciał się był z nim bliżej zapoznać w domu matki Jabłonowskiego. Porozumienia się ze spiskiem rossyjskim, stąd jakaś wspólność interessu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 477
" nich zależało (mówiąc to polegam na pewnych wiadomościach zasiągnionych od samych Rossyan w Warszawie, jak n. p. �?unina) przyspieszenie, nawet udeterminowanie chwili rozpoczęcia rewolucyi moskiewskiej na południu, przez uroczyste zapewnienie, że Polacy w tej samej chwili powstaną w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 478
" lub komu innemu wyraźnej nie dał instrukcyi jak mają mówić z Rossyanami, do czego się zobowiązać imieniem Polski, imieniem wojska polskiego, któreby było w każdej chwili stanęło pod bronią? Tego wszystkiego nie pojmuję. Lekki popłoch zrządzony przez uwięzienie i badanie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 479
" życia Alexandra, albo w pierwszych po jego zgonie chwilach, narażających na szwank całe mocarstwo? Lecz o tem nie myślano w górnej kapitule warszawskiej. Członkowie towarzystwa polskiego, mianowicie po rozbiciu pierwszego komitetu, to jest Krzyżanowski, Grzymała i Plichta, — albowiem,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 480
" determinacyi, że w trzecim komitecie (pod Sołtykiem) ambicya wielu, której ja przynajmniej niepoczytuję za szkodliwą w spisku, dość wysoko sięgała. Kto czem miał zostać po rewolucyi naprzód oznaczano; i tak n. p. już był Namiestnik gotowy; jednym podobały się ministerja, drudzy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 481
" przygotowania do insurrekcyi, żeby się prawować w Polszcze konstytucyjnej z władzą która jego zamachy przeniknęła, żeby zainteressować w więzieniu cały naród, całą Europę, żeby nakoniec dać sposobność senatorom polskim, pod których sąd tę sprawę wytoczono, objawienia mocy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 482
" skich, to jest myśl rozbioru Wszech-Rossyi na kraie niepodległe, wzniecili w sobie synowie bojarów, ci których urodzenie nad gmin ciemny i barbarzyński w Moskwie wywyższało, których majątek łączył z interessem caratu, z interessem niewoli, dzierżącej w klubach swoich ten..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 483
" Lękliwe i niezręczne patryotów polskich z rossyjskiem! negocyacye, na ten raz ten tyłko skutek wzięły, że się nowy car dowiedział w Petersburgu o naszem sprzysiężeniu. Śledztwo Pestla, Bestużewa i Murawiewa, częścią potwierdziło, częścią uzupełniło zeznania..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 484
" nowski wzięty na Wołyniu objawił całą słabość, Ogiński całą nikczemność swego charakteru. Ale to są w tej ciężkiej próbie jedyne przykłady ułomności głowy i serca! Wszyscy reszta dowiedli tęgości ducha, i wytrzymałości w nieszczęściu. Jabłonowski jechał do..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 485
" dnie więc i w nocy porywano ludzi do więzienia bez żadnej uwagi na konstytucyą; objąć ich w sobie niemogły ani karmelity, ani paląc Brylowski ; musiano więc inne pomniejsze zapełniać kryjówki, jakoto marcinkanki i lochy ratuszowe. Krzyżanowski siedział spokojnie u siebie,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 486
" wpadł do Belwederu z szasserami, którzyby byli za nim, jakto mówią, poszli i do piekła; bo Krzyżanowski byłoto bożyszcze tego pułku. "W Warszawie — mówił na to, — dałoby się wszyslko zrobić, ale coby potem było? niewiem, i sprawy krajowej narażać niechce, wolę..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 487
" nu. �?ukasiński wezwany przez kommissya z Zamościa odsłonił swe rany jeszcze niezagojone, i zawołał: "Uwaźcie panowie czy to prawdą być może co w takich boleściach wyznawałem" — i tak był straszny widok tego męczennika sprawy narodowej, że poruszył nieczułe nawet narzędzia..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 488
" konfrontacyi z swemi donosicielami, to tylko przyznał, że był założycielem towarzystwa patryotycznego, wszelkie zaś kwestye co do zamiarów i rozgałęzienia jego, zbywał wyraźnem oświadczeniem, że w tej mierze ciągle milczeć będzie. Andrzej Plichta równie ciężko jak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 489
" kiemi skutkami, jakieby z tego na przyszłość wyniknęły. O sobie pisał autor listu, "że jeżeli Wielki Xiąże szuka zemsty za opór który sam wywołał w kraju swą arbitralnością, jeżeli koniecznie potrzebuje męczennika, to go w nim (w Grzymale) znajdzie bez obrony. " Zeznania..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 490
" arystokratyczne oburzenie uratowało Małachowskiego ; ponieważ, kiedy mu ten list pokazano jako dowód jego osobistej niechęci przeciwko monarsze, wtedy Małachowski obracając rzecz na wspak rzekł do inkwizytorów: — "mógłżem należeć do związku rewolucyjnego, skoro nawet za..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 491
" czyć nie można było, całoroczne śledztwo administracyjne zawierało w sobie dość obfite materyały do narządzenia kilku rusztowań w Polszcze kongressowej. Konferencye z Pestlem i Bestużewem, w gruncie płonne, ale płatnej przewrotności otwierające pole do ciężkiego obwinienia,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 492
" szyć powszechne przeciwko niej oburzenie, to przynajmniej w jakiś pozor obwinąć wszelkie poprzednie gwałty, więzienia, nieprawe wyroki; to jedno mogło okazać, choć w krwawym rezultacie, że Nowosilcow i nikt tylko Nowosilcow miał racyą we wszystkiem, cobądź dotychczas mówił i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 493
" że nie Lubecki pod Mikołajem, ale on pod Konstantym Polską rządzić będzie. Takie, sobie zyski obiecywał senator moskiewski z dekretu na głowy więźniów. Ale właśnie dla tej przyczyny, że Nowosilcow tak myślał, Lubecki wychodząc z przeciwnych widoków, i także tylko swój interes..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 494
" utarczka w radzie administracyjnej między temi dwoma zapaśnikami. Nowosilcow zalecał mocą swego wpływu w Belwederze sąd doraźny, wojenny, dla uniknienia przewłok zwyczajnej procedury, dla ukucia wyroku mogącego uwolnić i jego i carewicza od odpowiedzialności za podanie bezskuteczne w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 495
" wianiu się Konstantemu ilekroć tylko sposobna do tego pora się nadarzała, postanowieniem z dnia 7/19 kwietnia 1827 r. zwołał sąd sejmowy w myśl 152 artykułu ustawy konstycyjnej, polecając temu sądowi wydanie wyroku na oskarżonych o zbrodnią stanu: Seweryna Krzyżanowskiego,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 496
" patryotyzm, lecz jedynie ta potrzeba upokarzania Nowosilcowa, ta namiętność postawienia na swojem czego tylko chciał, nawet wbrew woli W. Xięcia, uczyniły Lubeckiego naprzód obrońcą więźniów stanu, potem obrońcą ich sędziów, nakoniec stróżem prawa od początku processu do..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 497
" w radzie administracyjnej co do sądu wojennego, zwodził potem już tylko podjazdowe harce , ażeby przynajmniej nie zupełnie dać się rozwinąć biegowi prawa. J tak jeszcze przed zapadnieniem decyzyi króleskiej względem sądu sejmowego, wniósł na radzie administracyjnej zapytanie:..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 498
" dotyczących procedury inna jeszcze powstała wątpliwość: czyli biskupi członkowie senatu mogą należeć do sądu czyniącego wyrok i na karę śmierci, lub nie? Czuł Nowosilcow potrzebę zapewnienia sobie między senatorami kresek wyższego kleru łacińskiego, jak dotąd tak powolnego na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 499
" dzieli w swem kapłaństwie missya uniewinnienia nie potępienie. Niebyło jeszcze przykładu w Polszcze kongressowej podobnego zajścia na drodze konstytucyjnej więdzy władzą najwyższą i spiskiem na jej obalenie wymierzonym. Sądy nadzwyczajne karały podobne przestępstwa. Car otwierając..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 500
" Lecz statut, który miał sprawić ten skutek, zawierał w sobie tyle sprzecznych rozporządzeń, odniesiony do kryminalnego ustawodawstwa obowiązującego w Polszcze kongressowejj, zrodził taki zamęt, ze senatorowie, powołani do osądzenia więźniów stanu, mogli i ich ocalić i siebie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 501
" ukonstytuowali, pierwsza i główna zaszła kwestya co do śledztwa administracyjnego. Rzecznik króleski na niem swe oskarżenie ugruntował. Jak uważać to śledztwo zasadowe ? Artykuł 25 statutu organicznego taki w tej mierze przepis zawierał: "senatorowie delegowani od sądu wysłuchają..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 502
" śledztwo administracyjne, i wyraźnie obecności prokuratora w nowem śledztwie, w śledztwie przez delegacya sądu sejmowego wykonanem, nie wymagał. Wszystko się też o ten szkopuł rozbiło. Ten główny błąd statutu organicznego skompromitował władzą, w niwecz obrócił całe dzieło..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 503
" literze prawa, które jej polecało wysłuchanie oskarzonych, wysłuchała ich, czyli innemi wyrazami, zamiast sprawdzenia śledztwa administracyjnego w obecności i za pomocą rzecznika króleskiego, wykonała bez niego wcale nowe śledztwo, w którem oskarzeni, porozumiawszy się pierwej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 504
" kach przekonania się, istotnie (essentiellement) połączonych z obroną oskarżonego;" to jest: zamkną się w obrębie dowodów prawynch. Artykułem zaś 75 daje do zrozumienia tym samym sędziom: "ze bynajmniej nie są obowiązani trzymać się w ocenianiu dowodów,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 505
" wał przeto swe przekonanie na dowodach prawnych ; a ponieważ te dowody wyświecały nie zbrodnią stanu lecz tylko winę nieodkrycia tej zbrodni, to jest spisku rossyjskiego, wydal jednomyślnością prócz jednej kreski Krasińskiego wyrok skazujący Krzyżanowskiego na lat sześć..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 506
" przez ojców narodu wszystkim poprzednim zamachom przeciwko istnącemu porządkowi rzeczy pod obcym uciskiem, i upoważnienie dane wszelkim na przyszłość spiskom, wszelkim nowym ku wywróceniu tego porządku przedsięwzięciom. Duch rewolucyjny był natenczas w powietrzu Polski. Powstanie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 507
" jące się kształtach, nieskończone, wysuszające mózg W. Xięcia, a Nowosilcowa przymuszające upijać się z rozpaczy. Dla Lubeckiego były to chwile niewypowiedzianej rozkoszy, nie z obrotu jaki brała sprawa więźniów, bo cóż go to obchodziło? ale z tryumfu nad komissarzem cesarskim,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 508
" wania z jego strony. Żeby zasłonić więźniów przed publicznością kazał narządzić przepierzenie z którego tylko wierzchołki ich głów wyzierały. Lud odepchnięty z przedsieni sądu zalegał dziedziniec Krasińskich ; Konstanty rozciąga liniję szwadronu ułanów, ażeby i do..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 509
" śledzić nie mogła. Jedno z tych pism pod tytułem " głosu obywatela Poznańskiego ," czyli obywatela z zabranego kraju, w taki sposób przemawiało do senatorów: — "Azaliż to dziw jaki senatorowie, że w takim stanie rzeczy o innej Ojczyznie bezpieczniejszej, o nowej Jerozolimie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 510
" szkodą narodu, a z pożytkiem dla wrogów tej ziemi? Przeminież ona jak sen marny niepoznana od swoich? Boże! Niedaj żeby się to zjściło. Te same przyczyny, które znaglają obcą dumę do wyłudzenia lub wygrożenia na was wyroku potępiającego, oby zasiliły w sercach waszych cnotliwą..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 511
" pilnie przestrzegać macie, bo najpierwsze prawo jest przyrodzone, nadane od Boga słabszym ku obronie przeciwko silniejszemu dla rozkrzewienia miłości dobra powszechnego. Trwa ten zakon i trwać musi póki rozum i ludzie trwają. Wszelkie sprzeciwienie się jemu zbrodnią jest, a zelżenie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 512
" uszu waszych? Azalii wydrzecie tę duszę z ciała rzeczypospolitej aby onej zwłoki tym snadniej zdeptać i poterać mogli nieprzyjaciele nasi? Co skoro zjści się, a niedopuść tego Panie! siwą głowę moję do końca życia mego na znak żałoby popiołem posypywać będę, przywdzieję..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 513
" oblężeniu z jednej strony przez Wielkiego Xcia i przez to wszystko co było najemne i płatne w Polszcze, a z drugiej przez to wszystko co władzę carewicza i służalców jego upokorzyć chciało. Ostatnia strona przemogła. Jakby niedość było na omyleniu oczekiwać cara, którego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 514
" nu, ale co większa, iż w głównym rzecznika króleskiego zarzucie, jakoby usiłowali Polskę kongresową połączyć z ziemiami polskiemi stanowiącemi część integralną Rossyi, nie mieści się nic takiego z czegoby można dla Polaka zbrodnią stanu wyargumentować. "Oskarżeni" — pisze..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 515
" że tylko w królestwie podobne cele mogłyby być uważane za dozwolone, a jak tylko przechodzą granice królestwa natychmiast stają się występnemi, bo koniecznie wiążą się natenczas z drugim towarzystwu przypisywanym zamiarem: połączenia wszystkich części Polski w jedną całość...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 516
" ku) myśl oskarżonych mogła być tylko uważana jako proste życzenie, które zresztą starali się oni ugruntować 1ód na wyrazach traktatu wiedeńskiego, którym ś. p. N. Cesarz Alexander zastrzegł sobie nadać królestwu polskiemu takie wewnętrzne rozszerzenie jakieby uznał za..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 517
" zaufaniem i prawością, a dosiągniecie celu moich i waszych, nadziei. — W mowie zaś przy zamknięciu tego samego sejmu: zapytajcie waszego sumienia a przekonacie się czyliście oddali w toku waszych rozpraw te usługi Polszcze, których od waszej mądrości oczekiwała; albo czy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 518
" niu sprawy i tego gorszącego uchybienia powadze najwyższego sądu narodowego, i pod tym względem w taki sposób przystraja napomnienie sądu dane carowi: — "W chwili kiedyśmy podpisywali wyrok, rada administracyjna królestwa objawiła sądowi postanowieniem z dnia 6 czerwca 1828 roku..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 519
" zbłądziliśmy przez niezmierną gorliwość postąpienia sobie jak najlepiej w tej mierze, wspierała nas pocieszająca nadzieja, że W. C. K. Mość swemu pobłażysz senatowi, a w swej wysokiej mądrości, w swej wspaniałomyślności, i w swej sprawiedliwości opatrzysz środki, ażeby..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 520
" konstytucyjnych, byłyby sprawiły zamierzony skutek na umyśle cara i bez komentarza W. Xięcia, który niezaniedbał raporta prezesa sądu sejmowego, swemi, albo raczej Nowosiłcowa uwagami opatrzyć, zwracając szczególniej baczność króleską na miejsca tchnące podług niego buntem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 521
" sądu w kraju, i który pisząc do króla, pisał w imieniu kolegów swoich? Wiele także zależało Mikołajowi na tem, żeby się dowiedzieć, czy sam Bieliński, czyli kto inny w senacie owe pisma redagował. Sobolewski, prezes rady administracyjnej, odebrał rozkaz od W. Xięcia, zapytania..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 522
" aż, do chwili, kiedy go postawiono na czele powstania narodowego, nieskrępowany osobistej wdzięczności względami, które go od jawnego sprzeciwienia się zmarłemu monarsze odwodziły, postępował razem z innemi patryotami drogą oppozycyi. On był rzeczywiście głównym redaktorem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 523
" na królestwa nieznajdzie nic nagannego w tem co senat zdziałał, natenczas N . Panie odniesiemy tę korzyść przynajmniej, że się przekonamy, jaki duch panuje w wyższych klassach w Polszcze ; natenczas W. C. K. Mość poznasz z gruntu ludzi, którym własne i kraju interessa..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 524
" obłąkać fałszywej dążności, i wtem obłąkaniu zapomnieć co mu zalecały ścisła sprawiedliwość, obowiązki względem króla i obowiązki względem kraju. Z innych takie Względów ci na świecie, (Francya i Austrya zapewne) którzy mają swe oczy zwrócone na wszystkie Twe..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 525
" jącego wywołać rozdwojenie między senatem i radą administracyjną z okoliczności sądu sejmowego, i na tem rozdziale według starej maxymy Machiawella bardziej jeszcze ukrzepić samowładztwo w kraju konstytucyjnym, polecił car ministrowi sekretarzowi stanu reskryptem z d. 26 sierpnia..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 526
" dawstwa w Polszcze kongressowej, czyli tez złej woli senatu? Ponieważ — są słowa tego reskryptu, — jeżeli pokaże się, że wyrok wypłynął ze skrytej dążności zachęcenia przedsięwzięć mających na celu oderwanie królestwa od cesarstwa, w takim razie N. Pań poczytałby..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 527
" króleskiemi ministra skarbu w najtrudniejszem, jakie tylko być mogło, położeniu: ponieważ musiał albo przyznać, ie sąd sejmowy, wyrokiem swoim przedsiębrał zachęcić dążność występną, coby było potępić samego siebie, i przyznać, że ciężko zbłądził zwołując ten..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 528
" ności, przypisywali wysokiej duszy ministra co on zrobił dla samego siebie, dla porażenia przeciwników swoich. W. Xięcia i Nowosilcowa. Przez całe dwa miesiące w największym sekrecie naradzali się ministrowie nad reskryptem króleskim z dniu 26 sierpnia 1828 r. Nowosilcow usiłował tak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 529
" nie odparty został przez Lubeckiego, który nawet obelżywych nie szczędził wyrazów, ilekroć szło o ukrócenie zapędów komisarza cesarskiego. Nowosilcow zniczem odprawiany, po każdej sessyi biegał na skargę do Belwederu; lecz i W. Xięcia pośrednictwo wtej mierze niepomagało...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 530
" z ministrów swą opiniją w przedmiocie wyroku sądu sejmowego, oddzielnie wypracował. Opiniję te znalezione po rewolucyi między papierami Konstantego są ciekawym i ważnym materyałem do historyi naszego piętnastoletniego królestwa. Głos Lubeckiego, wzór loiki i zwięzłości, to tylko..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 531
" tak się wyraża Lubecki, — " miał zamiar zagmatwania tej sprawy w nierozdziergnioną niczem plątaninę, tobym nie mogł gorszych praw nad te postanowić, które u nas obowiązują. J tak n. p. siliłbym się na wynalezienie artykułu 75 dla wprawienia w kłopot sędziów; artykułu 61...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 532
" ści! Oświadczam przeto odpowiadając na kwestye, które nammonareha rozwiązać polecił, iż według sumiennego przekonaniamo jego, wypadku tej sprawy nie godzi się przypisywać przewrotnej dążności członków sądu sejmowego, lecz przywarom naszych rozporządzeń prawodawczych począwszy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 533
" je czynił dowcipne i dwuwykładne postrzeżenia, których moralnego, głębokiego sensu tępe podbiegunowe mózgi zbadać nie mogły: "trudno to" — pisał minister spraw wewnętrznych, — " ażeby się lud zawojowany odrazu porozumiał ze swemi panami (dominateurs), gdy zwłaszcza..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 534
" narad miała miejsce szczególna scena. Lubecki ściśle kontrolowany przez Nowosilcowa w każdym kroku, w każdem wyrażeniu, musiał używać największej przezorności dla poparcia swej opinii za wyrokiem sądu sejmowego. Jednego razu otwierając dyskussyą z tego względu w radzie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 535
" pociągnąć za sobą skutki tak fatalne, ii wypadałoby przykładnie ukarać tego coby się na to odważył; tak tedy gdyby było dwóch Lubeckich, jeden minister, drugi sędzia, toby pierwszy powinien kazać powiesić drugiego!....." Rada administracyjna wyciągnąwszy treść z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 536
" nieprzyzwyczajonego do podobnych ciosów za panowania Alexandra; wałył on tę świeżą, klęskę na rownej szali z największą katastrofą jaka go w życiu spotkała, to jest z zaprowadzeniem odmiennego kroju pantalonów i guzików w armii polskiej przez Mikołaja. Ta druga przegrana..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 537
" portem prezesa sądu sejmowego, tak teraz uwagi nad uwagami rady administracyjnej w rzeczy sądu sejmowego posłał do Petersburga. (1) Bronił więc, trzeba mu oddać tę sprawiedliwość, jak mógł swego stanowiska, tylko krok za krokiem ustępując i gruntu, który niejako..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 538
" obskoczony dokoła. Mówią, ze od tego czasu szukał za przykładem swego powiernika Nowosilcowa, w kielichu ostatniej pociechy sród tylu strapień; to pewna, ze go rewolucya zaskoczyła głębokim snem zamroczonego. Nie zaraz jednak i po tem usprawiedliwieniu sądu sejmowego przez radę..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 539
" Zabłocki starzec siedmdziesięcioletni, musieli w kibitkach odprawić od karmelitów --------------------------------- między innemi Kurutę, z poleceniami aby go koniecznie odwiodły od tego przedsięwzięcia. �?agowski niczem zbywał Kurutę, mówiąc, iż niewierzy zapewnieniom..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 540
" wędrówkę do Petersburga, gdzie w podziemnych kazamatach Petro-pawłowskiej kriepośti, na słomie przesiękłej wilgocią z murów, o chlebie i o wodzie cały rok przesiedzieli. Krzyżanowski doląd zostaje w ręku tyrana; znaczną liczbę związkowych ziem zabranych wywieziono na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 541
" nicukontentowanie, z wyłączeniem od tegoż jednego tylko Wincentego Krasińskiego, dobrze zasłużonego w tej sprawie tronowi i Moskwie. Bieliński umarł w Warszawie 6. marca 1829r. Pogrzeb jego był jedną z najżywszych scen popularnych w stolicy, wynikłych z processu patryotów:..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 542
" był naznaczony ochotą rozszerzania własnej popularności, opisał i odczytał jego życie w towarzystwie przyjaciół nauk. Taki koniec wzięła sprawajeńców stanu. Chociaż tedy towarzystwo patryotyczne rozgałęziwszy się po całej Polszcze, poruszywszy całe niemal obywatelstwo w tym..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 543
" dzenia wyroku, to jest do potwierdzenia tej zasady wyrażonej wyrokiem, popartej i rozwinionej w oddzielnem zdaniu sprawy przez prezesa sądu sejmowego: że dla Polaka niejest zbrodnią usiłowanie zjednoczenia rozszarpanych części kraju . Sąd sejmowy wynikły z Towarzystwa..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 544
" ducha, potrąceniem najdzielniejszych w narodzie sprężyn.: natenczas jedno słowo Czartoryskiego, lub Bielińskiego, wyrzeczone do narodu, (jak słusznie mniema jeden z podchorążych), byłoby cały kraj uzbroiło. Lecz i sąd sejmowy znalazł się w tem samem położeniu w obec rewolucyi co..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 545
" nie byłoby w prost wyniknęło z sądu. Jednakże sędziowie na ten krok odważyć się nie śmieli. Znużeni długą pracą, kontenci niezmiernie ze im się udało pokonać cara w prawnych szrankach, z największą pociechą w sercu pozwolili się więzić w Warszawie carewiczowi,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 546
" ba było ludzi, którzyby się odważyli dać hasło przez wzięcie się do broni. Tacy ludzie zaraz się znaleźli. W tej właśnie epoce (w r. 1828) wcale nowe, odrębne od poprzednich związków powstało towarzystwo; nie wypłynęło ono z nich przez żadną afiliacją, ale, jak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 547
" dowcipu mało, a tego co ludzie zowią geniuszem, mocnem i rozległem pojęciem rzeczy, nic a nic. Lecz zato, co daleko więcej znaczy w podobnych przedsięwzięciach, miał ten człowiek wielki geniusz we własnem sercu; myślał czując; rozumem jego była miłość ojczyzny, cokolwiek także..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 548
" Na zgromadzeniu tych podchorążych dnia 16 grudnia 1828 Karol Karsznicki stanowczo zdecydował wszystkich do zobowiązania się pod przysięgą, że wielkie dzieło oswobodzenia kraju do skutku doprowadzone zostanie. Rady wojskowych są prędkie, a przysięga w obliczu karabinów nie dla samej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 549
" któremi zachowywała naturalne stosunki dawnego koleżeństwa; łatwo tedy mogła młodsze oficerstwo, naprzód garnizonu stolicy, a następnie całej armii w porze corocznych obozów pod Warszawą wciągnąć, ile że wszystkie niemal pułki przez gminy �?ukasińskrego, i Krzyżanowskiego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 550
" celu podchorążowie Godebski Józef i Żaba zaczęli wydawać, wkrótce potem zakazane pisemko, pod tytułem " Chwila spoczynku" . Dzieła zakazane, po większej części zagraniczne, wyświecające prawdziwy stan kraju, nadużycia których się rząd cara dopuszczał, i położenie Europy,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 551
" Belwederu z jednej strony, a z drugiej koszar kirysyerów i ułanów, o kilkanaście krokow od kolosalnej statuy Sobieskiego, stał oddzielny podłużny gmach, niegdyś oficyna dla dworzan króla Stanisława Augusta. W tym budynku mieściło się, uczyło, i doskonaliło w mustrze do trzechset..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 552
" do niego z batalionu saperów: Felix Nowosielski, Przedpełski podporucznicy, i Gawroński Kapitan; z pułku grenadyerów gwardyi: kapitan Kazimierz Paszkowicz, porucznik Piotr Urbański, podporucznik Karol Szlegel; z pułku 1go strzelców pieszych: podporucznik Koszucki. Tych obowiązano..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 553
" cono uwagę na Walentego Zwierkowskiego, Franciszka Trzcińskiego i Gustawa Małachowskiego. Wszyscy trzej weszli do związku. Ostatnia inicyacya, Gustawa Małachowskiego, zajęła szkołęnadzwyczajnym projektem na chwilę — lecz naraziła ją także na nadzwyczajne niebezpieczeństwo,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 554
" Gurowskiemu czyliby niemożna zebrać kilku odważnych ludzi, i na przypadek, gdyby, jak głoszono, familia carska przybyła do Warszawy, postąpić sobie z nią bez żadnej ceremonii, jak się wyraża Gurowski, dla dania tem hasła całemu ludowi w całej Polszcze, do rozkucia obcych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 555
" w pieciwnym razie byłaby nalychmiast przybrała charakter tej głębokiej rassowej antypaty, między Polską i Moskwą, jaki mieć powinno każde powstanie w kraju naszym. Gurowski obejmując to wszystko jednym rzutem oka, pospieszył dać znać Wysockiemu i podchorążym o tem co Działyński..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 556
" szkole z największą radością. Obiecuje złote góry, ofiaruje w zapale patryotycznym nietylko pomoc osobistą, lecz cały swój majątek. Oświadcza ze o wszystkiem Xcia Adama Czartoryskiego uprzedzić nie zaniedba; z daleka nawet napomyka Gurowskiemu Xięcia na dyktatora; ale nadewszystko..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 557
" nie tedy Wysockiego, który szczególniej z członkami izby chciał się poznać, odkrył Gurowski wszystko Zwierkowskiemu ; ten z radością dowiedziawszy się o tak ważnym zamyśle pojechał razem z Gurowskim do kwatery Wysockiego. Nastąpiła bardzo interessująca rozmowa. Wysocki..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 558
" i Małachowskiego, otrzymał z woli podchorążych upoważnienie od Wysockiego, porozumienia się z temi panami. Stosowny plan miał być ułożony przez jednego z nich (nazywano to w szkole programatem koronacyi) a potem poddany pod rozwagę wybranym przez podchorążych pełnomocnikom. Po..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 559
" mógł pojąć tej nagłej przezorności. Lecz domyślał się, że musiało zajść pewne nieporozumienie w tej mierze między Małachowskim i Działyńskim. Pobiegł więc do Zwierkowskiego, i zastawszy tam Felixa Nowosielskiego, Wysockiego i dwóch podchorążych, powtórzył im to co mu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 560
" 3cie p. Potocki w tymże czasie uda się do Wiednia, gdzie przez stosunki swych krewnych w tym samym względzie gabinet austryacki obiecywał wybadać; 4te dalej Małachowski bierze na siebie szerzyć wspólny zamiar aż do czasu koronacyi między obywatelami Galicyi, sandomierskiego i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 561
" szym sekrecie zachować, i nieustawać w działaniu. W kilka godzin potem spotkał Bernarda Potockiego, który go zapewnił, że rzeczy nie tak źle stoją jak się zdawało Działyńskiemu, że i on już z pierwszego przestrachu ochłonął, że odtąd obadwa działać będą według danego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 562
" protestowali się przeciwko gwałtownemu krokowi ! Co większa, sam nawet Małachowski nieradził tego przywodzić do skutku w co pierwej tak mocno wierzył. Podchorążowie, którym już ostre ładunki porozdawano w wigilią dnia mającego być dniem ostatnim dla dynastyi carów, przepędzili..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 563
" i jego braci na saskim placu, więcej, na ten raz jeden, ludzi wciągniono do spisku jak roztropność radziła. Wysocki siebie i podchorążych, i Małachowskiego, i innych związkowych poczytywał za zgubionych. Zeszedł na niczem dzień koronacyi ; ale jeszcze zamach nie był odkryty, co..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 564
" przeznaczeniem, i wszystkich, co o zamiarze wiedzieli. Ale nadaremnie! Posłowie nie chcieli; odmawiali swój sankcyi; uważali to za niebezpieczne i niepewne. Potocki nie-pojechał do Wiednia; Działyński niepojechał do Berlina; widząc, że rzeczy nie przyszły do skutku przybył..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 565
" która o mało na rusztowanie nie zaprowadziła wszystkich członków komitetu Sołtyka? Może tez dzielił opiniję szczupłej liczby tych krótkowidzących patryotów, których koronacya natchnęła nadzieją, iż po tym obrzędzie ustawa konstytucyjna ściślej przestrzegana będzie przez..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 566
" chwilami później, kiedy na głowę swoję niepolską włożył koronę, i berło najpiękniejszego rodu sławiańskiego śmiał porównać z. astrachańskiem, kazańskiem i sybirskiem. Że car nieodpokutował wtenczas za rozbiór Polski, ze niedaliśmy wtenczas przykładu jak okropnie mści..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 567
" wojsku konspiracyą, która miała dać hasło narodowi do powstania. I to dzieło przez Wysockiego rozpoczęte, i po większej części przez niego dokonane zostało. Nastąpił śród ciągłych prac wojskowego spisku sejm w maju r. 1850, ostatni w Polszcze kongressowej. W pierwszej części..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 568
" niecierpliwie liczącego przedoslatnie chwile kongressowej Polski, w tem uważany świetle, na tę skalę wzięty, znajduje się wyprzedzonym przez wypadki, jako reprezentacya narodowa nie ma inicyatywy w powszechnem i głównem działaniu narodowem, jest mały, jest prawie nic nieznaczący,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 569
" konanie wyroku sądu sejmowego, o arbitralne więzienie senatorów. Izba temu zaskarżeniu tylko większością dwóch przecinych głosów dojść nie pozwoliła, uchwaliła pomnik dla AIexandra, a adres napisany przez Małachowskiego przyjęła, przyjąwszy zmieniła za radą Lubeckiego...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 570
" skowski z pułku 4go strzelców pieszych, jeden z najenergiczniejszych aktorów na tej scenie. Nad Zaliwskim muszę tu zatrzymać uwagę czytelnika: wielka bowiem gorliwość w szerzeniu spisku uczyniła go jednym z jego naczelników. Zaliwski mogł mieć lat około czterdziestu. Czynny,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 571
" wiedzieć dla czego, chciał widzieć wodza, polityka. Przeto na co tylko ambicya bez głowy zdobyć się mogła, to wszystko czynił, żeby zepsuć reputacya Wysockiego w związku, bo zdawało się Zaliwskiemu, że w nim jednym jako twórcy i dotychczasowym nanaczelniku �?onspiracyi, znajdzie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 572
" działania użyte być mogły. Doląd spisek szerzył się miedzy samemi wojskowemi, a stosunki jego z cywilnemi były i nie tak częste i mniej ścisłe. Rewolucya lipcowa, o której wiadomość przed urzędowem o niej doniesieniemrozesła siew obozie, ułatwiała wszystko: z baraku do baraku..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 573
" popłochu pisywał minister oświecenia listy do kuzynaswego ministra sekretarza stanu, które po rewolucyi znalezione w odpisach (1) między papierami carewicza, sprawiedliwie nazwane zostały " przeczuciami i trwogami Stanisława hrabi Grabowskiego. " W jednym z tych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 574
" linski i Koźmian; ale najwyższy stopień widzenia rewolucyi mieli Szaniawski i Nowosilcow. Pierwszy przedsiębrał podróż, do wód mineralnych w Austryi, domek swój na Nowym świecie przeznaczając na barykady ; a drugi po wyraźnem, lecz bezskutecznem ostrzezeniu W...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 575
" temu., który z początku nadstawiał ucha szpiegom ; ale gdy mu coraz inne termina wybuchu naznaczano przestał im wierzyć, niespokojność stolicy poczytując za odgłos przemijający francuzkiego wstrząśnienia. W tym duchu pisywał rapporta do cesarza, i za wierność Polski..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 576
" trudnił się szczególniej stowarzyszeniem officerów kompanij grenadyerskich, i karabinierskich konsystujących w stolicy. Każdy pułk miał swoją osobną sekcyą. Każda sekcya wybierała delegowanego. Delegowani znosili się z Zaliwskim, Urbańskim, Paszkowiczem i Wysockim, przy których..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 577
" wski Floryan i Borlkiewicz, pułku 8go piech. liniowej Dąbrowski i Skrzynecki. Taki miał kształt, i taką organizacyą związek wojskowy w końcu października 1850 r. Oficerowie 4go pułku p. 1. wciągnięci do związku w październiku przez Urbańskiego i Zaliwskiego, odbywali swoje..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 578
" Wysockiego i podchorązych, lecz nie zmniejszył w nich nieograniczonego zaufania w reprezentacyi narodowej. Z utęsknieniem pragnęli oni widzieć między sobą posłów, bo zawsze to nieszczęśliwe roztrząsali zapytanie: czy naród potwierdzi rewolucyą podniesioną przez wojsko? Jakby temu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 579
" wypłynęły. Ponieważ wojskowi koniecznie chcieli widzieć między sobą posłów, odnawiali więc dawniejsze stosunki swoje ze Zwierkowskim, Trzcińskim i innemi. Wprowadzony do związku Roman Sołtyk. Wysocki szukał znajomości z Lelewelem, i zabrał ją przez Xawerego Bronikowskiego, z..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 580
" Wszelako przyparty, widząc do wszystkiego gotowość, wydobył z siebie odpowiedź, iż "co trzydzieści tysięcy wojska uczyni, za tem pójdzie izba, która o dobrym duchu wojska narodowego niepowątpiewa." — Jedną jeszcze okoliczność wytłumaczyć należy. Organizacya spisku..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 581
" w spisku Wysockiego i podchorążych, te prawdziwie organiczne idee rozkrzewić się niemogły. Członkowie towarzystwa patryotycznego przysposabiając materyały do powstania, sami chwycić za oręż nieśmięli, ale w każdej niemal epoce swego związku mieli szczególne upodobanie kierowania..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 582
" tam to dobrze, ze kiedy układano rozmaite projekta przed 29go na posiedzeniach związkowych, zawsze jakiś fatalizm z dnia do dnia przewlekał rzecz główną, rzecz pierwszą: rząd, jego kształt w powstaniu, jego naturę. Kogo postawić na czele? Jednemu czy wielu poruczyć kierunek? jak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 583
" kształcić się w nim niemogła: Nasamprzód: nieporozumienia między Wysockim i Zaliwskim. Zaliwski człowiek ordynaryjny, tępego i małego pojęcia, pokątny intrygant i kłamca, ale żarliwy w szerzeniu spisku, zazdrościł Wysockiemu wziętości, pierwszeństwa większego poważania,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 584
" ni z patryotyzmu rodacy, zostali przez Referendarza Chłędowskiego osobiście lub pośrednio uwiadomieni i o spisku, i o blizkim wybuchu: z pomiędzy nich wymienić w tej chwili można Xięcia Czartoryskiego, kasztelana Kochanowskiego i hrabiego Artura Potockiego. Wszyscy przyrzekli na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 585
" towana oddawna, tak wybuchnąć miała jakby tylko była porywczą improwizacyą części wojska i ludu (1). Gdy organizacya wojskowa spisku dochodziła do skutku, czuł związek potrzebę oddziału osób cywilnych dla poruszenia ludu w mieście. Kiedy zacząć, czy w dzień czy w nocy? jak..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 586
" wistą przyczyną jego wstrętu było, iż niewypadało wojskowym, podług mniemania Wysockiego, targnąć się bezpośrednio na naczelnego wodza, co, ściśle rzecz biorąc, nieuwłacza szlachetnemu charakterowi naczelnika spisku. Jakkolwiekbądź, zachodziły z tego powodu mnogie trudności,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 587
" miesięcy przed rewolucyą ze Lwowa do Warszawy, wezwany przez Referendarza Chłędowskiego do redakcyi Dziennika Powszechnego. Trzeba wiedzieć, że natenczas peryodyczna literatura warszawska roztrząsała niezmiernie ważną kwestyą: co lepiej, czy pisać wiersze podług reguł, czy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 588
" Usamowolnienie w literaturze, niejako sprzysiężenie w sztuce, było figurą bliskiej emancypacyi narodu. Romantycy byli tedy rewolucyonistami, czyto że prawie wszyscy należeli do związku, czy tez, że i w teoryi kunsztu żadnej powagi nie uznawali. To usposobienie, wypadało rozwijać, bo..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 589
" mantycy mieli być sektą polityczną w piśmiennictwie dziennikarskim. Lecz tak był w rzeczy samej. Nabielak za przybyciem do Warszawy zabiera znajomość ze wszystkiemi gazeciarzami, ze wszystkiemi poetami j artystami. Pod rządem austryackim nie dostawało mu podniet i zawodu do..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 590
" szawy jako lokaj w służbie u jednego z swych przyjacioł, G —, pisarza i krytyka w literaturze ojczystej, kiedy go policya na Ukrainie i Podolu przy odgłosie bębnów poszukiwała. W tem położeniu układa i drukuje jedno poema, fantastyckie jak on sam, pełne dzikich, malarskich..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 591
" tego obrać dzień, w którym pułki polskie zaciągały na wartę. Od ulicy jerozolimskiej idzie na ukos do Dzieciątka Jezus wąska uliczka, prowadząca przez mazowiecką na plac saski. Tamtędy nie Nowym światem zwykł był carewicz przybywać na paradę. Podług pierwszego planu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 592
" Wychodzącemu na takie spotkanie. Gosszczyński zawsze towarzyszył. Później zmieniono ten plan ; spiskowi porę wieczorną osądzili za przyzwoitszą do rozpoczęcia rewolucyi. Carewicz miał być schwytany w Belwederze, i na tem stanęło. — Do epoki projektu rozpoczęcia rewolucyi na..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 593
" lucyi na saskim placu ; ale że wszystko jeszcze nie było do tego przygotowane, chociaż. młodzież cywilna już nawet próbę tej wyprawy odbyła, więc trzeba było ten termin odłożyć, co nastąpiło dopiero o godzinie 10 w nocy z 17go na 18ty października. Wszakże nie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 594
" o tem nie jest zawcześnie) spiskowi mogli i powinni byli wiedzieć, jak myślał Chłopicki w rzeczy powstania. Jeszcze w roku 1821 Umiński starał się go wciągnąć do związku, bo cóż mogło być naturalniejszego jak chcieć tak wielki talent wojskowy obrócić przeciwko nieprzyjaciołom..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 595
" będąc złym Polakiem tem jednem wyrażeniem doskonale siebie odmalował: jako syna wojuj, dla którego ojczyzna była tylko drugą matką. Tym kluczem łatwo otworzymy cały jego charakter. Z tego wypływało, ie mu tajemne związki taki wstręt czyniły. Następne starania, żeby go..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 596
" wi, nalegał między innemi Nabielak na Chlędowskiego, który się dobrze znal z Chłopickim, aby go względem powstania wybadał. Razu tedy jednego Chłędowski znalazłszy Chłopickiego u Henneberga, dyrektora kancellaryi konsulatu austryackiego, mówił mu wyraźnie o spisku w wojsku, o..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 597
" nie powiększyć, albo w ułamki zamienić, mogły. W listopadzie wypadki snują się jedne z drugich wewnątrz i zewnątrz związku z tak nadzwyczajną szybkością, iż żadne pióro tego nagłego postępu rzeczy wyrazić nie potrafi. Kiedy pewien okres w czasie dobiega do swej mety, zdaje..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 598
" policya z drzwi kościołów i rogów ulic. Uwięziono kilku uczniów uniwersytetu i badano. Jeden z nich wyznał bardze wiele. Mnożyły się codziennie, co godzina poszlaki. Spisek mniemał się jeszcze dość bezpiecznym; ale gdy została zwołana nowa komissya śledcza pod prezydencyą..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 599
" ba było myślić o rozpoczęciu rewolucyi. aby związek zewnątrz zagrożony, wewnątrz pełen rozterek i nieporozumień, uratować. Znaglały, także do działania pewne wiadomości o rozkazie wywiezienia ogromnych summ z królestwa. Wojsko oddawna już na stopie wojennej, co moment ruszone..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 600
" Kiekiernicki na Pradze, Zajączkowski i inni oficerowie na krakowskiem przedmieściu, i na różnych innych punktach. Broninikowski Xawery, Dunin Anastazy, Józef Kozłowski, L. Żukowski, Włodzimierz Kormański i ja, składaliśmy oddział cywilnych do poruszenia ludu w starem mieście. W..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 601
" balu pułkownik Ludwik Kicki spoglądając na nieznajomych sobie młodzieńców, których dziwny wyraz twarzy go uderzył, zapytuje Chłędowskiego: "Kto są ci z któremi rozmawiał?" Chłędowski powiedział mu, ze ta młodzież pojutrze wcale inne pląsy rozpocznie. Wtedy rzekł Kicki,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 602
" uwolnić od częstych powtarzań, zwrotów i ustępów w objaśnieniach szczególnych. Okażmy teraz związek zachodzący między rzeczami traktowanemi w tej pierwszej xiędze. Opisałem teatr powstania, Ziemie zabrane, Litwa i Ruś, których połączenie z królestwem kongressowem było celem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 603
" myślnych okoliczności, tyciące środków unieśmiertelnienia wojny, przesiąkł na wskroś nienawiścią Moskwy i trząsł się pod jej jarzmem. To pokazałem na oko czytelnikowi w obrazie administracyi tamtych krajów. Nigdzie nieprzestaliśmy być Polakami, ani pod roztropną, oświeconą..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 604
" i bez zwłoki. Wszystko więc zależało od odwagi, pośpiechu i zręczności pierwszego rządu. Obliczyłem siły cara w gubernjach polskich przed 20m listopada. Moment był dobrze obrany. Po kampanijach tureckich, perskiej i kaukazkiej, wśród cholery gwałtownie grassującej, niemogła..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 605
" w utworzeniu małego królestwa polskiego konstytucyjnego, tej prawdziwej żmii politycznej w zanadrzu absolutnéj Moskwy. Wszystkie te okoliczności razem wzięte, stanowiły przed 29ym to co trzeba nazwać siłą powstania. Ta siła była wielka, a z jej użycia ciężki zdadzą rachunek..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 606
" historyą, mającą swój początek w Barskiej konfederacyi, a dalszy ciąg rozwijający się coraz bardziej po rozbiorze kraju w insurrekcyi Kościuszki, w legijonach, w wojnach francuzkich, w stowarzyszeniach patryotycznych między r. 1815 i 1830. Zdaniem mojem, wiekinieładu i słabości..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 607
" ryczne znaczenie. W tym, ogółnemi tylko pociągami nakreślonym, rysie królestwa, wprowadziłem także osoby i charaktery, mające w powstania zajmować pierwsze miejsca, mające grać główne role. Wtedy, przed 29ym, niebyło jeszcze pomiędzy nami żadnej nienawiści, ogarniającej wielkie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 608
" NOTY OBJAŚNIAJĄCE. I. O NIEKTÓRYCH NADUŻYCIACH XCIA LUBECKIEGO. (Do strony 335.) [w oryginale] Nazywano Baszą Lubeckiego w królestwie; poniekąd i sprawiedliwie, nietylko dla absolutyzmu ktory wprowadził, i wschodniej uległości do której za pensye i gratyfikacye..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 609
" jakby w paszaliku jakim, z cybuchem w ręku udziela audiencyą osobom interessowanym w sali bilardowej, który nieunosi się nigdy: a będziemy mieli żywy obraz Lubeckiego. Mnie się przynajmniej zdawało, że mu tylko nieco więcej lakoniczności, zawoju, buńczuków i seraju niedostawało,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 610
" kassy publicznej, przelew publicznego grosza z skarbu do prywatnej kieszeni, wtem rozumieniu zapewne Xiąże minister nie byt złodziejem. Jeżeli także definicya kradzieży zredukować zechcemy tylko do tego, żeby wpływ swój urzędowy przedawać za pieniądze i bezpośrednio prywatnym w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 611
" go na ten cel użyte, były operacyą Xięcia ministra, który owemi pretensyami tak tanio kupionemi zamierzał nabyć dobra rządowe; jeden z reprezentantów izby, którego słowom trzeba wierzyć, gdyż rząd królestwa znał deskonate, utrzymuje, że to dla tej a nie innej przyczyny..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 612
" co Newachowicz. byleby kilkutylkoosobom dogodna administracya koniec wziąć mogła. Xiąże minister te propozycye tak korzystne dla miasta i dla skarbu zostawia bez odpowiedzi, a to dla tego, ie Newachowicz obowiązał się kupować za cenę umówioną, bardzo wysoką, wódkę od sławnego P...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 613
" ną wprowadzane były. Są reskrypta komissyi rządowej skarbu, która fiskalizmem swojem wszystkie władze, urzędy i sądy opanowała, reskrypta mówie polecające prokuratorom, a nawet sądom: ażeby defraudantów karać kryminalnie, pomimo brak przepisu zachodzący pod tym względem w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 614
" sześciu żołnierzy. Podobnych przypadków możnaby kilkaset naliczyć. Z żydami miały one miejsce ledwo nie codziennie. Kary na defraudantów, jeżeli defraudant pieniędzy nie miał, poźniejszemi dekretami zamieniane na więzienia, przechodzić mogły i rzeczywiście przechodziły zakres..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 615
" beckich tego starostwa, intrat które do kassy królestwa nie wpływały, a które on z tejże kassy w summie blisko 800, 000 zł. polskich sobie wypłacić kazał. Zresztą nie wiem jakim innym jeszcze sposobem Xiaże minister kassę publiczną łupił. "

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 616
" II. G�?OS OBYWATELA Z POZNAŃSKIEGO DO SENATU KRÓLESTWA POLSKIEGO, Z OKAZYI SĄDU SEJMOWEGO. (Do strony 506) [w oryginale] Senatorowie! Zabierając glos w sprawie zleconej waszemu staraniu, winienem naprzód uwiadomić was, że na to wziąłem upoważnienie od rodaków, współziemian..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 617
" niechaj jedna wiarę wszystkiemu co tu powiem. Rzecz oskarżonych o zbrodnią stanu, tak ważnością swoja, jak rzadkim w dziejach ojczystych przykładem, silnie zajęła wszystkie umysły, i poruszyła wzniosłe wyobrażenia. Jestto zapewne jedno zdziwnych zdarzeń w ostatniej naszej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 618
" Jakie są te powody? Z dzisiejszego położenia Polski wynika, że na rozstrzygnienie tej sprawy rządy sąsiedzkich mocarstw obojętnie patrzyć niemogą. Król wasz jest razem carem Moskwy, a ci co mieli jakikolwiek udział w rozerwaniu ziemi ojców naszych, radziby to okazali przed całym..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 619
" dy w dziejach dostatecznie o tem przekonywają. Któż policzy niewinne ofiary skazane na śmierć i niesławę z wyroków ugruntowanych na prawnej zasadzie? Z tych przeto względów dobrze myślący rodacy, słusznie obawiać się mogą skutku waszych działań, bynajmniej niemając was w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 620
" rozszarpanej Polski nieusunął z przed oczu waszych, ani głucha zatarła niepamięć tego, co się stało przed niewielą laty. Niewidzę przeto potrzeby przypominać publicznych przygód tej rzeczy tak dobrze świadomym. Namienię tylko, czego może powszechność niezgadnie, że obca przemoc..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 621
" się u nas jakobinizmu, a najbardziej że nieumiemy rządzić się u siebie, znowu rozebrano Polskę. Siać przeto niezgodę i domowe zasilać kłótnie, wątlić i wycieńczać siły politycznego ciała, rozmyśliłem sprzeciwianiem się opóźniać złeczenie jego niemocy, a potem rozszarpać..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 622
" mierny pozorne miano, coż mu pozostanie? Zgoła nic oprócz ciężaru próżnego administracyi i wojska. Względem nas rozwiniono teraz systema ograniczali, i wytrawiania z istoty wszystkiego co naród znamionuje, żeby i cień rzeczywistej exystencyi nietułał się w pośród rozwalin Polski...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 623
" Owszem, pomnaża się ledwo nie codzień, i ani na moment niebyło przerwane. Tak jest senatorowie! Czas niezabliźnił głębokich, ran w macierzyńskim żywocie Polski, jątrzą się one i szerzą coraz bardziej; czas nieulżył ciężaru publicznej niedoli, zaostrzył tylko winę jej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 624
" cą utajone przed światem roboty. Policzcie szczerby w ustawie konstytucyjnej, roztrząsnijcie potem uklad edukacyi narodowej, a smutek jako mgła szeroki ogarnie serca wasze, gdy się dowiecie jakich praktyk użyto ku jej ścieśnieniu, ograniczeniu i utrudzeniu, toż aby wpajać w umysły..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 625
" rozbojów, od systematu gwarancyi i mieszania się W cudze sprawy. Azaliż to dziw jaki, Senatorowie! że w takim stanie rzeczy o innej Ojczyznie bezpieczniejszej, o nowej Jerozolimie poczciwi i pobożni rozmyślają? Cóżto dziwnego, że z pociechą w sercu słuchali syońskiej pieśni? Cóż..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 626
" jest ostatnią, jeszcze niedobytą twierdzą, w której się obwarowała dola nasza. To jedno stoi nam teraz za skarby, za ziemię utraconą, za liczne zbrojnych hufców zastępy, w tem jednem mieszczą się bujne nasiona przyszłej dzielności naszej. Jest w tej myśli tarcza bezpieczeństwa..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 627
" Wyższej ustawy salus patrio;, tę sprawę rozstrzygać należy. Całość Ojczyzny nierozdzielna! Słowa te potężne, dzielne, i nad miecz z obu stron ostrzejsze, i nad wszystkie ptaki i anioły prędsze, przelecąż jak dźwięk miedziany minio uszu waszych? azalii wydrzecie tę duszę..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 628
" dzieja, że się kiedyś, za przewodnictwem i pomocą bożą, w jedną nierozdzielną sprężemy całość, że będziemy twierdzą Europy, pogromem dla złych sąsiadów, i wybranym Sławiańszczyzny ludem. Te tylko wyobrażenia, senatorowie, są dzisiaj Polską. W cóż się przebóg obrócą..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 629
" pisma świętego, plewidła na oczyszczenie pszenicy, bo zawsze szkodliwe jest ze złymi obcowanie. Ci co między wami o nieprawości rozmyślają, niechaj wiedzą o temże chęci ich niedojdą celu, bo większość jest zacna i poczciwa, a usiłowania bezskuteczne niepopłacają u tych, co..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 630
" jabłko wieś darują; mężom takim jak wy, wiedzieć należy jako co waży i stoi. Choćby nawet przyszło stracić tę Polskę jaką dzisiaj macie, to ją lepiej straćcie, niżeli żebyście mieli skazać na rusztowanie sam' zamysł odbudowania całej i niepodległej. Zalecając powolne..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 631
" III. ZDANIE SPRAWY NAJJAŚNIEJSZEMU CESARZOWI I KRÓLOWI, PRZEZ PREZESA SĄDU SEJMOWEGO. Najjaśniejszy Panie! Zaszczycony wyborem W. C. K. Mości, powołany najwyższą Jego wolą do kierunku działań sądu sejmowego, składam u podnóża tronu W. C. K. Mości wyrok tego sądu przeciwko..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 632
" Znal to dobrze sąd sejmowy, że aby się należycie uiścić z tak ważnego obowiązku, najeżało mu wziąć za prawidło swego postępowania nieograniczone poświęcenie się dla monarchy, którego Opatrzność użyczyła Polszcze, niezachwiane przywiązanie do konstytucyi pochodzącej od..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 633
" ma się między urzędem publicznym i obrońcami, a oraz czas publicznej audyencyi. Wszystko to ściśle dopełnione zostało. Nadto. dosyć było ażeby rodzaj przewinień stanowiących zaskarżenie (Arty. 49.) które dowiedzione być miały, wchodził w kategoryą zbrodni stanu, i aby akta..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 634
" Panie motywa wyroku, że w całym toku audyencyi publicznej, trwały długie rozprawy między prokuratorem i obrońcami względem prawomocności przedstawionych dowodów. Kwestya ta, zupełnie prawna, którą rozstrzygały istniejące ustawy, niemogła być przedmiotem osobnych narad; weszła..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 635
" instytucyj dotychczas obcych dla kraju niemożna się odwoływać jak do praw obowiązujących, sąd niemógł jednak uznać rozumowań prokuratora za mogące być zastósowanemi. W sądzie przysięgłych śledztwo jest ustne, i odbywa się publicznie w obecności sądu i przysięgłych: tym..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 636
" ROZPORZĄDZENIA PRAWNE W TYM WZGLĘDZIE. Artykuł 73 statutu organicznego nie krępuje wprawdzie --------------------- spraw zwyczajnych, niemożna było tego czem innem z a stąpić tylko przekonaniem powziętem ze zgodności zeznań osób oskarzonych, popartych zresztą przez..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 637
" woli senatorów członków sądu, formami procedury. kiedy rzecz idzie o zadecydowanie realności fak- ------------------- dów które zrodziły w nich przekonanie, nieprzepisuje im prawideł od których szczególnie powinni, czynić zależnemi zupełność i dostateczność dowodu: przepisuje..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 638
" tów; lecz tenże artykuł przy końcu mieć chce: aby przekonanie swoje opierali jedynie na okolicz- ------------------------------- wiedzione przeciw oskarżonemu, równie jak sposoby jego obrony, czerpać we własnem swojem przekonaniu, czyli oskarżony popełnił lub nie popełnił czynu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 639
" nosciach objętych aktem zaskarżenia i instrukcyą, nieczyniąc bynajmniej wzmianki o śledztwie administracyjnem. ------------------------ pozbawiła te dowody charakteru sądowego, który powinna była im nadać. Mogł zapewne sąd sejmowy uwolnić się od uważania za rzecz obowiązującą..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 640
" Dla tego sąd mniemał spostrzegać w artykule 73 dobroczynny zamiar prawodawcy, dozwolenia sądowi sejmowemu by ocalił obwinionego, któregoby niewinność okazała się jasną, wtenczas nawet, gdy by dowody legalne zdawały się go potępiać, nie zaś potępienia go w braku tych..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 641
" do ustalenia ich przekonania, zamyka ich w granicach prawa, gdy idzie o wyrzeczenie wyroku. Sledztwo administracyjne i instrukcya sądowa, jasno są odróżnione w tej mądrej organizacyi, bez żadnego rozporządzenia któreby dozwalało uważać te dwa, sposoby postępowania za jednostajne i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 642
" Konieczność i korzyść form legalnych. Wszelkie prawodawstwo kryminalne, które stanowi instruk- ---------------------- wewnętrznego przeświadczenia o winie, brak dowodów legalnych mógł wybawić wielkiego winowajcę od kary na którąby zasłużył, a gorsząca bezkarność podawała..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 643
" eyą nieustną , na piśmie i przez delegowanych, otacza tę instrukcyę mnóztwem form opiekuńczych, ażeby usunąć od niej najmniejsze nawet nadużycia, postawić prawomocność dowodów które dostarcza w niezależności od wszelkiego podejrzenia, tak, aby mogła ustalić przekonanie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 644
" być może nawet, iż ani był do tego obowiązany ani czuł tego potrzebę. Mógł albowiem sądzić, iż śledztwo administracyine powinno mieć zostawione więcej swobody i więcej pola do działania, ażeby mogło dopiąć swojego celu, którym jest odkrycie pierwszych poślak przestępstwa,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 645
" RÓŻNICA MIĘDZY POSTĘPOWANIEM ADMINISTRACYJNEM I POSTĘPOWANIEM SĄDOWEM. Różnica, która koniecz- ----------------------- zachowanie i rozwinienie, w sposobie najzgodniejszym z duchem konstytncyi, ustanawiając opiekuńcze formy, w których śledztwo sądowe w rzeczy zbrodni stanu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 646
" nie między postępowaniem sądowem a postępowaniem administracyjnem zachodzić musi, okazuje się jeszcze więcej uderzającą, gdy nadzwyczajne okoliczności zniewalają rząd do przedsięwzięcia nadzwyczajnych środków. To właśnie miało miejsce z utworzeniem komiteta śledczego...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 647
" W. C. K. Mość objawiając swą szlachetną i wspaniałą wolą, by sprawa ta weszła na drogę konstytucyjną, odesłałeś nas do praw istniejących, do procedury obowiązującej w kraju, i przepisać raczyłeś, ze szczególniejszą pieczołowitością, formy które miała zachowywać..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 648
" Rodzaj szczególny tej sprawy. — Sąd sejmowy musiał zresztą uznać, zgodnie z opiniją prokuratora i komitetu śledczego, ie sprawa przedeń wytoczona w tem była odmienną od wszelkiej innej, iż niewskazywała istotnego corpus delicti, ani świadków, ani --------------------------..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 649
" jakichkolwiek właściwych dowodów, tak, iż dla otrzymania potrzebnego przekonania, niezostawało innego sposobu, jak same zeznania własne obwinionych. Wskazało atoli prawo, w jakich formach i jakim sposobem zeznanie obwinionege powinno być złożone, ażeby nabrało stanowczego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 650
" O ZWIĄZKACH TAJEMNYCH W POLSZCZE. — W. C. K. Mość znajdziesz w wyroku najpokorniej sobie złożonym, rezultat badań sądowych o tajemnych stowarzyszeniach w Polszcze. Byłoby to nadużywać drogich chwil W. CK. Mości, gdybym chciał w niniejszym rapporcie rozszerzać się w tym..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 651
" ło, jak naganna lekkomyślność i występna próżność. Nawyknienie do wolnego mularstwa, które od dawnego czasu zakorzeniło się było w kraju, połączone z nierozważnym patryotyzmem, dały początek wolnemu mularstwu narodowemu, które się potem przekształciło na towarzystwo..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 652
" JCH CEL. — Celem tych dwóch związków, które za jeden i ten sam uważać można, było utrzymywanie we wszystkich częściach dawnej Polski ducha narodowego, obyczajów, języka i pamiątek narodowych; — jego życzeniem i nadzieją było: że okoliczności przypadkowe, niestajac zawsze..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 653
" wiele szło o to, czy takie lub inne wyrażenie nie zawsze się w niej znajdowało, lub że w niej rozmaitym sposobem myśli były objawione, kiedy cel, dążność, znaczenie ogólne zostawały te same. Sąd atoli niemógł w tej mierze podzielać zdania prokuratora; zdawało się mu owszem,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 654
" zamiary zbrodnicze mowom i uczuciom, które według protestacyi stowarzyszonych były tylko patryotyczne. Lecz słuszna jest tu wyznać, że chociaż niemógł dowieść prawnie czynów, na myśli atoli i na życzenia stowarzyszonych rzucił podejrzenia i mocna zarzuty, których ważność..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 655
" WYRAŻENIA OSKARŻONE PRZEZ PROKURATORA JENERALNEGO. Opierając się na brzmieniu przysięgi, która oczywiście zmieniała się, a której text dosłowny niemógł być dowiedziony, prokurator jeneralny ustanowił jako faktum: że celem towarzystwa zwanego patryotycznem, było rozszerzanie i..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 656
" Narodowość. — Wszyscy oskarżeni i ich obrońcy, wyznając jednozgodnie że narodowość była jedynym celem związku, odwoływali się dla usprawiedliienia swego do traktatu wiedeńskiego. Uważają oni to dobroczynne dzieło ś. p. cesarza Alexandra, jako zapewnienie dane..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 657
" woli senatorów członków sądu, formami procedury, kiedy rzecz idzie o zadecydowanie realności fak- --------------------------------- dów które zrodziły w nich przekonanie, nieprzepisuje im prawideł od których szczególnie powinni czynić zależnemi zupełność i dostateczność..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 658
" tów; lecz tenże artykuł przy końcu mieć chce: aby przekonanie swoje opierali jedynie na okolicz- -------------------------------------- wiedzione przeciw oskarżonemu, równie jak sposoby jego obrony, czerpać we własnem swojem przekonaniu, czyli oskarżony popełnił lub nie popełnił..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 659
" ny, że gdyby nawet nieznajdowały się w niej, zbrodnia niebyłaby mniej dowiedziona pewnemi innemi wyrażeniami tejże samej przysięgi. Jednakowoż, pomimo wszystkich tłumaczeń jakim te dwa słowa uległy ze strony prokuratora jeneralnego, sąd niemógł podzielać zdania jego; ponieważ..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 660
" dla Rossyi, uszanowania dla konstytucyi i posłuszeństwa prawom: a to dopóki żaden dowód czynu, nie ustanowi przez inne zastosowanie tych słów, winy zaskarżonych. Odbudowanie Ojczyzny. — Co do wyrażeń odbudowanie czyli restaurowanie Ojczyzny, na które pro kurator..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 661
" Ojczyzny." (Mowa przy zamknięciu sejmn 1820 roku). Sąd niemógł uważać za obcą sprawie, tak wielkiej powagi; widział owszem że związkowi innych prowincyj, mogli byli czerpać jeszcze żywszą żądzę korzystania ze wszelkich dobrodziejstw zapewnionych królestwu przez tego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 662
" Zebranie w treść ogólnej kwestyi. — Niemożna tego za często powtarzać (a sąd znalazł w tej pewności nagrodę swych prac mozolnych), że myśl zbrodnicza oderwania się od berła W. C. K. Mości nie była w zamiarach związku; żadne zeznanie, żaden dowód nieobjawia, a tymbardziej..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 663
" aby sobie nadać więcej powagi w obec deputowanych rossyjskich, z własnego swojego natchnienia grał rolą deputowanego polskiego w Kijowie, chociaż wcale do tego niebył upoważniony. Wreszcie towarzystwo. Kosynierów, zwane patryotycznem, w całym ciągu lat czterech (1821 — 1825)..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 664
" NIEBEZPIECZEŃSTWO TOWARZYSTW TAJEMNYCH. — Lecz chociaż celem było związku wywierać tylko wpływ moralny i powolny, niesprzeciwiający się obowiązkom poddanych W. C. K. Mości, pewna jest atoli, że sąd byt przymuszony nieokazywać się wyrozumiałym tam, gdzie na podobny wzgląd..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 665
" STOPIEŃ WINY ZWIĄZKU ZWANEGO PATRYOTYCZNYM — Chociaż, więc sąd niemógł mieć pewności legalnej o dosłownej osnowie roty przysięgi, uznał jednak za rzecz nieulegającą wątpliwości, że była przysięga; a ten jeden czyn, na którym prokurator jeneralny niesądził za stosowną..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 666
" nia na zawsze skłonności (jakkolwiek niepodobnej) do popadania nanowo w dawne przewinienia — niemógł atoli sąd oprzeć się oczywistości, że związek zwany patryotycznym niczego ani nie popełnił ani zamierzał popełnić coby mogło być odniesione do zbrodni stanu, jakiej daje..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 667
" Oddzielna kwestya o znoszeniach siĘ ze związkami BOSSYAN. — Zostawało jeszcze sądowi wyrzec o znoszeniu się ze związkami rossyjskiemi, o które obwinieni byli niektórzy członkowie związku. Sąd musiał nasamprzód rozpoznać czyli cały związek mógł być odpowiedzialny za każdy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 668
" W skutku tego co było dowiedzione w aktach processu o nieczynności i braku zupełnym organizacyi towarzystwa, sąd niemógł go uważać za solidarne: lecz uważał każdego członka jako osobiście odpowiedzialnego za własne swoje czyny. Rzeczywiście żaden z nich nieotrzymał szczególnego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 669
" mi i aktami urzędowemi o istnieniu związków tajemnych w różnych krajach Europy. Zbliżenie do siebie tych okoliczności dozwoliło naturalnie kilku członkom towarzystwa wyprowadzić ztąd wniosek ie i Rossya tegoż samego wpływu doświadczała; lecz że niepodobna było aby rząd, który..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 670
" który go cechuje, uznać potrzeba, że jest wbrew przeciwnem wszelkiemu podobieństwu do prawdy, ażeby jeden z członków tego związku, miał z własnego tylko natchnienia, bez żadnego upoważnienia i wbrew celowi i duchowi związku prawie rozerwanego, starać się wchodzić w stósunki,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 671
" czą oczywistą, podług akt processu, że ci ostatni zawsze się lękali być wciagnionemi w ich zamiary, i że stale chcieli niełączyć się z nimi (1). Sprawy osób. — Wyrok złożony W. C. K. Mości zawiera wykład powodów które skłoniły sąd do wyrzeczenia o każdym oskarżonym...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 672
" z dnia 16 grudnia 1821 roku przez namiestnika króleskiego, zakazującem wszelkie tajemne związki w królestwie. OSKARŻENI UNIEWINNIENI. — Trzej oskarżeni zostali całkiem uniewinnieni co do tego punktu zaskarżenia: hrabia Sołtyk, Zabłocki i Załuski; dwaj ostatni, ponieważ sąd..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 673
" wych przyjmowań członków, i aby starali się zatrzeć ślady związku przez rząd zakazanego. Stopień ciężkiego przewinienia, które mogło nadto ciężyć na każdym z oskarżonych, pod względem stosunków jakie niektórzy związkowi mieli ze związkiem rossyjskim, zostawał tym sposobem..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 674
" KRZYŻANOWSKI. — Prokurator jeneralny starał się ustanowić we wnioskach swoich co do Krzyżanowskiego, że ten oskarżony powinien być uważany za wspólnika zbrodni związku rossyjskiego. Lecz z zeznań Krzyżanowskiego, a nawet z zeznań zbrodniarzy rossyjskich przytoczonych w uwagach..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 675
" do osoby Jego Cesarzewiczowskiej Mości W. X. Konstantego (1). O Niewyjawianiu. — Krzyżanowski atoli rozmawiał był z dwoma ofcerami rossyjskiemi przekonanymi później o zbrodnią stanu; zaniechał wyjawić stosownie do obowiązku swego, tego co zaszło między niemi: a ten jeden czyn..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 676
" przymuszały sąd do oznaczenia ścisłego stopnia winy i kary Krzyżanowskiego. Uznaliśmy nasamprzód, że gdyby było dowiedzione iż Krzyżanowski otrzymał zwierzenie się o knowanym zamachu na świętą osobę monarchy dobroczyńcy narodu i na jego dostojną rodzinę, nicby go uchronić..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 677
" dowodem, że niemógł być traktowany w pierwszej rozmowie, daleko mniej szczerej, mniej poufałej, a którą akta okazują jako niemającą w oczach rozmawiających osób żadnego rodzaju ważności aniautentyczności, jakto przyświadcza także zeznanie Xięcia Jabłonowskiego (1)...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 678
" którzy je prowadzili, lub że nieuniknie baczności nad wszystkiem czuwającej policyi; 2re, że zatem nielękając się żadnych prędkich skutków, mógł Krzyżanowski mniemać, iż na ten raz jest wolny od zaskarżenia rozmowy, której niełatwo mógł był dowieść, przeciwko świadectwu..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 679
" ku rzeczonej rozmowy, uczuł własne niebezpieczeństwo, że nieprzestał odtąd żałować swego błędu, i usiłować wyjść z niebezpiecznego położenia w którem się postawił. Myśl mienia kogokolwiek w Kijowie coby mógł dawać wiadomość o tem co się dziać będzie między..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 680
" neralnego z innych zeznań Xcia Jabłonowskiego, że wtedy rzeczywiście szło o połączenie dwóch związków i o dążenie wspólne do jednych celów. Sąd przeto mniemał, że podług akt przytoczonych, postępek Krzyżanowskiego nieokazywał rozmyślnego zamiaru zbrodni, ani w początku gdy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 681
" Mości, dostrzeże, jeżeli raczysz N. Panie przebiedz uwagi wyroku, ii w niewyjawieniu zbrodni, które na Krzyżanowskim cięży, okoliczności zwalniające winę i dowody oskarżenia, przeciwko którym prawo mocne wyłączenia wskazuje, tak się przeważają nawzajem, że sąd uznając..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 682
" teczne. Albowiem okazało się, że Krzyżanowski niepozwolił sobie szczegółowych zwierzań w Warszawie, o tem czego się w Kijowie dowiedział, i że zeznania Xcia Jabłonowskiego które zdawałyby się ciężyć na oskarżonych, tak są niewyraźne i tak ogólne, że oprócz niewielkiej ich..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 683
" waniach Rossyan, niemogli podług istniejących dowodów być przekonani o niewyjawienie; ponieważ., gdyby nawet niektórzy z nich słyszeli mówiącego Krzyżanowskiego albo Xcia Jablonowskiego o tym przedmiocie, akta nas nauczają, ie wyobrażenie jakie z tego powzięli było zbyt ogólne,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 684
" ZAKOŃCZENIE. — W. C. K. Mość oddając w ręce najwyższego sądu państwa rossyjskiego los oskarżonych o zbrodnią stanu, wyrzekłeś te pamiętne słowa, które staną się wiernym obrazom Jego panowania tak chwalebnie rozpoczętego: "poruczając los oskarżonych temu sądowi..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 685
" koić słuszne nasze powątpiewanie w tej mierze, porównywając rezultaty do którycheśmy doszli, z rezultatami wyroków wydanych przez inne sądy powołane do wyrzeczenia o sprawach związek mających z obecną. Najpokorniej upraszam W. C. K. M. abyś je raczył porównać. Wyrok sądu który..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 686
" spisku, i którzy czynny mieli udział w buncie. Przewinienia Krzyżanowskiego w żadnem, jakiekolwiek można uczynić przypuszczeniu, niedosięgały tego stopnia winy, a jednak był on skazany na trzy lata i trzy miesiące aresztu publicznego, z potrąceniem części tylko czasu swego..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 687
" W nim zbrodnie targające się na bezpieczeństwo, na prawa W. C. K. Mości i Jego tronu, ujrzałbyś N. Panie przejętych nas sprawiedliwą zgrozą, i jednogłośnie podających winnego całej surowości prawa. Nieomieszkalibyśmy równie (nasza przysięga i najdroższy dla nas interes jest w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 688
" stanowienia Rady; lecz ma nadzieję że W. C. K. Mość niebędziesz miał w podejrzeniu, aby w tej skwapliwej uległości, miało mieć miejsce nierozważne zapomnienie praw których nam straż i wykonanie polecić raczyłeś N. Panie. Jeżeliby taka była myśl Twoja N. Panie, racz przebaczyć..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 689
" Jestem z najgłębszem uszanowaniem Najjaśniejszy Panie, W. C. K. Mości wierny poddany. ------------------- nia. Przytoczenie więc tych słów przez sąd sejmowy, mówi przeciwko niemu samemu; albowiem sprawiedliwość jego niebytu bezstronna, bo w ocenianiu czynów miał tylko wzgląd..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 690
" (podpisano) hrahia Piotr Bieliński Senator Wojewoda, prezes sadu sejmowego. Warszawa dnia 30 czerwca 1828 roku. ----------------------------- jąc zarazem postrzedz, ie stosownie do praw istniejących. mógłby się uwolnić od uczynienia tego. Kończąc to zamknięcie i swoje wyznanie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 691
" IV. WYJĄTEK Z UWAG W. XCIA KONSTANTEGO NAD BAPPORTEM RAPY ADMINISTRACYJNEJ, W RZECZY SĄDU SEJMOWEGO. (Do strony 531.) [w oryginale] ".....W. C. K. Mość odsyłając swej radzie administracyjnej królestwa polskiego akta procedury, i wyroku zapadłego w sprawie oskarżonych o zbrodnią..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 692
" wolno będzie N. Panie, dołączyć do tego rapportu kilka postrzeżeń, które mi nastręczyła gruntowna tej sprawy rozwaga. Przedewszystkiem N. Panie, winienem w kilku słowach okazać obrót który wzięły obrady w tej materyi, a z którego wyniknął ten rapport. Delegowany W. C. K...."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 693
" W skutku tego wniosku. Minister skarbu przedstawi! radzie dość długie pismo, w którem usiłuje usprawiedliwić senat polski, z potępieniem kodexu obowiązującego, statutu organicznego przepisanego dla sądu sejmowego, prokuratora jeneralnego, jednem słowem, zpotępieniem wszystkiego co..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 694
" aniżeli Xże Lubecki, i załącza uwagi Nowosilcowa, równin sofistyczne jak Lubeckiego, ale zbyt uczone abyśmy je tu powtórzyć mogli. Lubecki i rada administracyjna broniąc sądu sejmowego, szczególniej opierali się na tem, iż senatorowie nie mogli chcieć zachęcać do rewolucyi, bo to..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 695
" tycznemu, którego u nich nic nieogranicza, a które Polacy po większej części mniemają być wyższem nad wszelkie zobowiązania, nad wszelkie powinności wypływające z obecnego ich stanu." "

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 696
" V. (Do strony 570). [w oryginale] Sądzę, iż tu jest najwłaściwsze miejsce odpowiedzieć na liczne zarzuty, które mnie przed rewolucyą, po rewolucyi, i w emigracyi czyniono, z powodu moich opinij i zachowania się mojego w związku. Od chwili wejścia do spisku jedna mnie..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 697
" zumień, które, chociaż zawsze zagodzone, mogły nakoniec osłabić i zerwać wszelkie stosunki między nami. W odnoszeniu się Wysockicgo i podchorążych do sejmu pod względem władzy kierować mającej powstaniem, widziałem słabość nie bezinteresowność; w abnegacyi..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 698
" W spisku podchorążych byli po większej części ludzie młodzi, oficerowie, podporucznicy, najwyżej kapitanowie; z cywilnych mało kto miał sposobność z imienia, z majątku, z wpływów lub z głowy dać się poznać krajowi, gdyż jak wiadomo, w królestwie kongressowem przed 29ym i w..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 699
" tuję was co i jest w stanie nas wsławić? Jeżeli naród nie zaufa tym wielkim czynom, jeżeli nie zaufa naszej energii, naszej śmiałości, czemuż nakoniec ufać będzie? Jeżeli po zajęciu Wilna poszlemy do cara list otwarty z tem wyrażeniem: "że głowę Konstantego rzucimy pod stopy..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 700
" rzuty, ale to jedynie dręczyło, ii myślano jakoby zbrodnią było mieć ambicya w spisku. Taki byt pod tym względem stan wyobrażeń w związku podchorążych aż, do rewolucyi lipcowej. Po dniach lipcowych, gdy się u nas gorliwiej krzątać zaczęto około powstania, ponawiałem moje..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 701
" tylko głowy swoje w ręce kata, a kraj naraża na największe nieszczęście. Wszystkie skutki ulicznego rozruchu pokonanego natychmiast przez rząd stanęły mi przed oczyma. Ani prośby brata, jednego z założycieli związku podchorążych, ani późniejsze przełożenia Wysockiego,..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 702
" szawy, i zimować w Warszawie. Korzystałem z tej okoliczności, żeby znowu wejść w stosunki z Wysockim. Otworzyłem mu zdanie moje: "spróbujmy jeszcze jednego środka (mówiłem mu), spróbujmy czy się nie uda zrobić teraz tego, czegośmy nie zrobili podczas koronacyi." Wysocki..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 703
" ciąć go byłoby nikczemnością, wyrzekłem się wszelkich moich opinij, i jakkolwiek bez żadnego lądu rzeczy dobiegały do swego kresu, jakkolwiek wszystko działo się Bóg wie po jakiemu, a nic tak jak jabym sobie życzył, dzieliłem jednak prace związkowych; nareszcie z bronią w ręku..."

$a Powstanie narodu polskiego, w r. 1830 i 1831. T. 1 - strona 704
" OMY�?KI. [w oryginale] Str. 570. — Nie Adolf, lecz Paulin �?ączyński był delegowanym z 2go pułku linijowego; zginął później w wyprawie na gwardye. Str. 586 i 587. —Nie dzień 18 Października, lecz 20ty byt pierwszy raz do powstania wyznaczony. Str. 600 wiersz 7...."