Apteka online

Res singulares non possunt sine Deo esse, nec concipi, et tamen Deus ad earum essentiam non pertinet (1) I owszem żadne wyobrażenia religijne nie dają Boga, ani w tej nieskończoności potęgi i rzeczywistości, ani w tej czystości pojęcia, obranego z wszelakiej skończoności, względności i ułomności, Boga niegodnej.
Wszystko tu zależy od dokładnego pojęcia istności, czyli substancyi, którą jest Bóg. Jest to wyraz wyborny w naszym języku, którego pojęcie od razu daje to, czego w substancyi wielu pojąć nie mogło, to jest, że istność a istnienie jedno jest. Istność ta jako taka; byłaby martwą abstrakcyą, próżnią w sobie. Pojmuje ją więc Spinoza w dwóch równie nieskończonych przymiotach, to jest myśli i rozciągłości. Obie są od siebie niezawisłe, ale obie są istnością Boga. Bóg już jest istnością myślącą, już istnością rozciągłą, atoli w obydwóch przymiotach nie jest przedmiotem zmysłów, ani doświadczenia. Tylko przez pogląd bezpośredni wiedzy naszej (scientia intuitiva) przejście jest od tych nieskończonych przymiotów istności boskiej do pojęcia w nich wszystkich rzeczy. To zaś, co zmysłami widzimy, i co rozum pojmuje, są tylko przeobrażenia owych nieskończoności, równie odwieczne, jak one, bo z łona nieskończonej istności, z konieczności jej natury płynące. Ztąd Spinoza ani na pytanie, jak się świat skończony ze świata nieskończonego wyłonił, ani na ideę stworzenia świata, wedle systemu swego natrafić nie mógł. Twory dla tego tylko są, że Bóg jest, ale krom tych tworów nie ma istność osobnego bytu.
I w tem leży wielka różnica filozofii Spinozy od innych filozofii rozumu. Istność, rozciągłość i myślenie są same


------------------
(1) Ethica P. II P. 10. Schol.