Druk solwentowy

pojąć nie można, że właśnie dla tego wiara, dająca bezpośrednie wiedzenie Boga, wyższą być musi nad rozum. Herder zaś uważał objawienie Boga, tak w dziejach, jak w naturze. Zważając, że bezpośrednie wiedzenie i wiara w gruncie niczem innem nie są, tylko formalną jednością subjektu i objektu — czy to tym objektem jest Bóg, czy jakikolwiek inny przedmiot wiedzenia, — łatwo pojąć postęp filozofii do rzeczywistej jedności, do objektowania się idei wiekuistej w pojawach natury i ludzkości.
Szelling, żyjący dotąd, stawa w rzędzie najpotężniejszych geniuszów niemieckich w dziedzinie filozofii. Głęboki i płodny każdą myśl wielką chwytał zaraz i wyrabiał w osobne dzieło. Powiedzieć o nim można, że się kształcił w oczach publiczności. Pisma jego noszą przeto barwę rozmaitych systemów, które się w nim samym od czasu do czasu rozwijały. Trentowski w listach naukowych o Szellingu pokazał tego mędrca w czterech rozmaitych potęgach, i przedstawił krótki, ale wyrazisty jego obraz filozofii. (1) Dla nas będzie miał Szelling dwojakie znaczenie: będziemy go najprzód uważali w rozwoju filozofii czystego rozumu, powtóre w negacyi tejże filozofii, przerzucającego się w filozofią objawienia. Tylko uważanie go w pierwszym charakterze należy do niniejszego działu pisma naszego.
Postęp Szellinga, jakeśmy to już wspomnieli, na tem polega, że subjektowe stanowisko Fichtego zamienił na objektowe. Fichte przedstawił jedność subjektu i objektu, jedność mojości i niemojości, w nieskończonym procesie wypełniającej się wiedzy człowieka. Szelling daje nam jednią obojga w rzeczywistości, przez bezpośrednie


----------------------------------------
(1) Zob. Orędownik Naukowy z roku 1842. Ner 23 — 28.