Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 1
" LISTY PIOTRA DES NOYERS, SEKRETARZA KRÓLOWEJ MARYI KAZIMIRY, z lat 1680 — 1683, RZECZY POLSKICH DOTYCZĄCE.   wydane przez Ludwika Nabielaka. We Lwowie. Z Drukarni Zakładu Narod. im. Ossolińskich. 1867. "

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 2
" LISTY PIOTRA DES NOYERS, SEKRETARZA KRÓLOWEJ MARYI KAZIMIRY, Z LAT 1680 — 1683, RZECZY POLSKICH DOTYCZĄCE. Biblioteka cesarska rękopismów w Paryżu posiada liczne materyały do dziejów Polski trzech ostatnich wieków. Do ważniejszych pomiędzy nimi należy ciekawa..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 3
" ny, dobrze zatem świadomy wszelkich intryg i tajemnych sprężyn, jakie królowa w sprawach publicznych owej epoki poruszała: stanowi Des Noyers, wraz z Kochowskim i Rudawskim, jedno z najcenniejszych źródeł do powyższego okresu dziejów naszych. Może on osobliwie posłużyć do..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 4
" nych dziejopisarzy tej samej epoki, domowych i obcych, byłby przeto w historycznem piśmiennictwie polskiem rzeczą pożądaną (1). Na lat kilkanaście przed tem ogłoszeniem listów korzystał już był z tej części rękopismu Ludwik Jastrzębski do dzieła swojego: Porto folio królowej..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 5
" do króla dnia 17 grudnia 1655 roku z Sokala, uniewinnia się on z tego postępku, wyznaje ie pogwałcił wierność rzeczypospolitej i królowi powinną, a razem oświadcza, że winę swoja nawet śmiercią w obronie kraju i ojczyzny zmyć jest gotów. Otoż właśnie ten punkt..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 6
" dencyi weszły wszelako przez ich ogłoszenie w zakres użytku publicznego. Tom trzeci, ile mnie wiadomo, nie był jeszcze dotąd przez nikogo na korzyść historyczną użyty; a jednak obejmuje on okres dziejowy bardzo ważny: kilkoletnie, mozolne zabiegi i usiłowania Sobieskiego do zawarcia..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 7
" Trudności z zewnątrz pochodzące tworzyła głównie polityka dworu francuskiego. Traktat zwycięski zawarty w Nimedze roku 1679 postawił Ludwika XIV u szczytu potęgi. Zmusiwszy do neutralności lub do zawarcia przymierza w widokach własnego gabinetu wszystkie po kolei państwa, Hollandya,..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 8
" wiedzieć, kiedy list pisał, że sprawcą tego zerwania był Forbin-Janson, biskup belowacki?... Z wyjątkiem tego jednego punktu cokolwiek wątpliwego, i pominąwszy co z samej natury rzeczy wypływa: że piszący powtarza się czasem, lub zapisuje pogłoski niepewne, które w listach..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 9
" życzliwością podaje tu i owdzie środki dla ich uniknienia, jakie ku temu celowi za najstosowniejsze uważa. W listach tej trzeciej części maja echo główniejsze wydarzenia z odległych nawet krajów. Niektóre z nich, ważniejsze, podaję w ciągu niniejszej pracy w skróceniu lub..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 10
" niesione przezeń w pożarze, który przed trzema miesiącami pochłonął jego dom wraz z obserwatorjum, a w końcu pisze: -------------------------- miczne sporządził. Pierwsze prace swoje poświecił Heweliusz rozpoznaniu plam w słońcu, których rycinę wraz z opisem Gassendemu..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 11
" . .. "Co do wiadomości z Polski, mam tylko następujące doniesienia: Margrabia d' Arquien (1) bardzo był chory: królowa jejmość miała zabawić na Rusi dopóki margrabia nie przyjdzie do zdrowia; król zaś jegomość spodziewany w Warszawie, gdzie ma złożyć walną radę dla..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 12
" Warszawa, dnia 9 lutego 1680 roku. Korespondent zajmuje się jeszcze Heweliuszem, a o rzeczach polskich tak mówi: ... "Walna rada, o której pisałem, została ukończona, ale jak słychać, nic na niej pewnego nie postanowiono. Mówią, że król jegomość chce wprzód wyrozumieć intencye..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 13
" liusza zawiadamiając go, że król francuski posiał mu 6000 franków; co się zaś tycze pensyi tysiąca dwustu franków, którą mu dwór francuski Jawniej był wyznaczył, tej mu już od ośmiu lat nie wypłacają. Wiadomość o upowszechniającem się coraz bardziej zadawaniu trucizny (1)..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 14
" mienić w związek ogólny i zaczepny; ponieważ zaś potrzeba do tego złożenia sejmu, więc ta rzecz nie zaraz jeszcze przyjdzie do skutku. Dwór nasz przepędza karnawał na zabawach, grach loteryjnych i wydawaniu panien dworskich za bogatych panów. Został tu wzięty w areszt niejaki..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 15
" Od strony Węgier więcej się zanosi na wojnę jak na pokój. Cesarz jegomość zdaje się niby czynić ustępstwa rokoszanom węgierskim (1), ale ci niezupełnie ufają jego przyrzeczeniom; słychać, że z tego powodu przyszło nawet między nimi do nieporozumień. Karnawał zeszedł u nas..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 16
" skie, a nawet mała operę z wielką pociecha dworu, który ma tu jeszcze zabawić przez cały post, czekając na połóg królowej. De Bohan, były dowódzca wojska francuskiego na Węgrzech, wyjeżdża do Francyi w interesach prywatnych; z nim jedzie także de Gnenegaud, były pułkownik w..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 17
" Warszawa, dnia 22 marca 1680 roku. Po przedmiotach obcych Polsce i uwiadomieniu, że w Warszawie otrzymano ugodę xięcia luxemburskiego zawartą z dyabłem, tak mówi dalej: "Oczekujemy tu wielkiego posła moskiewskiego. Gdyby ci ludzie byli szczerzy; gdyby można ufać ich słowu i..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 18
" nerał Strasoldo chciał wojskiem swojem poobsadzać pasy, któreby im mogły posłużyć do odwrotu, taką powzięli ku niemu nieufność, że porozumiawszy się wszyscy na koń wsiedli i odjechali. Arcybiskup Strygoński, będący pośrednikiem do zgody, wysłał za nimi namawiając ich do..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 19
" że być w żaden sposób zachowana. Jeśliby Turek wtargnął tu w wielkiej sile, nie może się utrzymać długo dla braku dostatecznej żywności, a zmuszony rozpuszczać zagony po kraju, straci wojsko bez korzyści; gdyby zaś wkroczył w małej sile, będzie pobity. Wcale inaczej ma się..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 20
" szpanu, który przejeżdżał przez Paryż podczas mojej tamże bytności, powraca z swego poselstwa; uczyniono mu nadzieję, że Hiszpania dopomoże Polsce do wojny przeciw Turkom, odstępując dziesięciny stanów włoskich, — panem zaś tych dziesięcin jest papież. Mieszka tu u nas od..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 21
" jów o pomnożenie dochodów; jedni i drudzy chcą jak największych korzyści, a jak zwykle, publiczność będzie musiała każdemu z nich zadość uczynić. Słychać o wielkim pośle moskiewskim, że jest już ztąd o trzy mile, jednak wedle wszelkiego podobieństwa wjazd swój do stolicy..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 22
" Warszawa, dnia 26 kwietnia 1680 roku. Des Noyers użala się ciągle na pocztę brandeburska: "trzeba będzie (pisze on), chcąc niechcąc posyłać listy na Berlin, albo okrążać z nimi na Wrocław; w zeszłym jednak tygodniu zostały przepuszczone, bo prawem odwetu zatrzymano w Gdańsku..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 23
" powzięli, postrzegłszy że im jenerał Strasoldo odwrót chciał odciąć była im powodem do zerwania ugody z Cesarzem; teraz zaś jak słychać, są niechętniejsi niż kiedykolwiek przedtem. Poseł moskiewski jest jeszcze ztąd o trzy mile: czeka na dzień wjazdu, który jeszcze dotąd..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 24
" Obaczymy, co sprawi przybycie wielkiego posła moskiewskiego, który odprawił nareszcie swój wjazd do Warszawy przedwczoraj, pierwszego maja, w orszaku wcale nieokazałym, ani świetnie, ani dworno. Należy jednak dodać na jego wymówkę, że jak' słychać, wszystek prawie sprzęt podróżny..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 25
" dwór wiedeński swoje zamiary, a jednym z głównych jest: wciągnąć Polskę całkiem w swój interes...   Warszawa, dnia 17 maja 1680 roku. ... "Poseł moskiewski znajduje tu dość przychylności dla ligi, o która się stara, ale przede wszystkiem chodzi mu o utwierdzenie pokoju..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 26
" i oznajmił, że go już nie zobaczy jak przy pożegnaniu; nie chcąc jednak wyjechać z Danii bez wyprawienia uczty, zaprosił na nią najznakomitsze osoby tamtego dworu, a między innemi i brata naturalnego królewskiego. W czasie uczty posprzeczali się xiąże z ambasadorem, który zadał..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 27
" cierpiąc na podagrę a z tej przyczyny nie mogąc chodzić, kazał się nosić w lektyce na audyencyę u cara Otoż i jeden z obecnych tu posłów moskiewskich, choć zdrów zupełnie, każe się także nosić w lektyce na posłuchanie u króla, ażeby ściśle oddać wet za wet; bo nie chcą..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 28
" Warszawa dnia 31 maja 1680 roku. ... "Poseł moskiewski niewiele tu sprawił; miał on tylko upoważnienie do ligi odpornej przeciw Turkom, dwór zaś tutejszy chce ligi zaczepnej, aby się nie dać osiedzieć Turkom na Ukrainie, których chce koniecznie wypędzić za Dniestr, a nawet i za..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 29
" jednego z żołnierzy znak siny jakby od pierścienia, nic mu zresztą złego nie zrobiwszy. Ogromna bania, będąca na wieży ratuszowej upadłszy, rozbiła się: znaleziono w niej żelazną szkatułkę z medalami złotemi i różna monetą z szóstego i późniejszych wieków, t. j. z czasów..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 30
" przemocą i dać mu pałki. Wiadomości dodają, że car chce się zgodzić na pokój, byle sułtan turecki ustąpił z Ukrainy i ze wszystkich krajów, które zajął z tej strony Dniestru. Na tę propozycyę wzmocnił Sułtan swoje wojsko i dał rozkaz chanowi krymskiemu, ażeby ze wszystkiemi..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 31
" Warszawa dnia 21 czerwca 1680 roku. "Wiadomości z Niemiec głoszą, że Strażburzanie ułożyli się dobrowolnie z Ludwikiem XIV: król bedzie miał u nich wolną bramę, oni zaś obsadzą miasto własną załogą i poburzą wszystkie warownie, które mają z tamtej strony nad Renem,..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 32
" Wyznawali wiarę katolicką, tron polski byłby ich z pewnością nie ominął; ale jako gorliwi wyznawcy wiary protestanckiej nie mogli mieć prawa do elekcyi. Zeszłej niedzieli mieliśmy tu wesele pana Marcina Kąckiego, kasztelana lwowskiego, generała artyleryi koronnej, z drugą córką..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 33
" Powiadają o ojcu Józefie Emeryku, kapucynie węgierskim, że to człowiek światły i ukształcony, a tak przywiązany do cesarza jegomości, jakby był własnym jego synem: mówi z nim z niesłychaną swobodą i otwartością, i cesarz jegomość ma też w nim wielkie zaufanie. Ale..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 34
" polskich; ale to jeszcze rzecz wcale niepewna, równie jak i ta pogłoska, że sułtan rozdał Tatarom puste pola, aby tam osiadali, co gdyby się sprawdziło, byłoby niezawodnie najgorsza ze wszystkich nowin... Mówią także, jakoby sułtan miał zamiar przenieść na Ukrainę wszystkę..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 35
" Od czasu jak dwór nasz opuścił Wilanów, niemamy z tamtąd żadnych wiadomości; słyszeliśmy tylko, że się miał zatrzymać przez kilka dni w Pielaskowicach, majętności dziedzicznej króla. Basza kamieniecki pisał list uprzejmy do wojewody ruskiego, hetmana polnego koronnego donosząc,..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 36
" Dwór nasz bawi jeszcze w Pielaskowicach, zkąd, jak słychać, ma wyjechać jutro do Jaworowa. Baszowie, przybyli do Kamieńca, wysłali czausza z listami do króla jegomości, zawiadamiając, że są tam dla urządzenia granie, a razem żądając, aby król raczył wysłać spiesznie do nich..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 37
" bez niczyjego żądania, jakto już wmćpan widziałeś z listów moich poprzednich, bo dotąd nie uczyniono tu najmniejszego przygotowania nawet do wojny odpornej, gdyby Turek przeciw nam zaczepnie chciał działać. Pomocy rzeczywistej nie przyrzekł do tej chwili sam nawet papież, który z..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 38
" wne, nie mógł on tu dopiąć wszystkiego co od niego żądano; ale bezwątpienia byłby w stanie niedopuścić ligi z cessrzem, którą usiłują zawrzeć i z pewnością zawrą za pośrednictwem królowej, jeżeli ta w żądaniach dla domu swojego nie będzie zaspokojoną. U dworu..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 39
" tylko przybywa, kto tam ma konieczną potrzebę. Królestwo ichmość najlepiej tam lubią bawić. Margrabia de Béthune przysłał do Warszawy po swoje dzieci; bierze je z sobą na Ruś, aby się i one z dworem mogły pożegnać. Margrabia wyjedzie dopiero po przybyciu biskupa belowackiego,..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 40
" być mianowany gubernatorem na Szlązku: co jeśli przyjdzie do skutku, da mu sposobność czynienia tu praktyk dla siebie i dla domu rakuskiego, bez których się zapewnie nie obejdzie."   Warszawa, dnia 16 sierpnia 1680 roku. ... "Xiążę Radziwiłł nie przestaje czynić przygotowań..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 41
" inny mógł choć w części tego dokonać, jeżeli nie będzie równie hojnym i przystępnym dla wszystkich. Długi jego wynoszą na dwa. naście do piętnastu tysięcy talarów, które aby wypłacić, musi się ze wszystkiego wyprzedać, albo się ogłosić za bankruta, czego zapewne nie..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 42
" dzie w stanie wmieszać się także do tej sprawy, cesarstwo nie więcej złego uczyni, jak Hiszpanii. Mamy nareszcie wiadomości z pogranicza: Turcy sprawują się bardzo uprzejmie i łaskawie. Zapewnili, że poszlą tylko tysiąc koni z komisarzami do rozgraniczenia państw wyznaczonymi i aby..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 43
" Ambasadorowie francuski i hiszpański nie wysłali karet swoich na jego spotkanie z powodu pretensyi, jaką sobie rości do tytułu altecy: kazał im bowiem z góry oświadczyć, w jaki sposób chce być przyjmowanym; ci zaś niechcąc aby im narzucał prawa, bo go mają za niższego w..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 44
" mu rozkaz, aby spiesznie powracał do Polski uprzedzając przyjazd posła francuskiego. Jakoż przybył tu już, obrawszy krótsza drogę niż margrabia de Vitry. Pan Akakia pisał do mnie z Radna, w Siedmiogrodzie, dnia 16 sierpnia, że xiąże siedmiogrodzki przybył tam na winobranie;..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 45
" było między nimi trzech baszów. Na odległość kilku staj od naszych zatrzymali się. Wtedy wystąpili komisarze z obu oddziałów, zbliżając się ku sobie: Polacy, mając z sobą sześciu towarzyszów i kilku pachołków do trzymania koni; Turcy, z dziesięciu albo dwunastu spahów i..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 46
" żają, za grosz publiczny; a potem, że jakoby to on najwięcej się przyczynił do odwołania margrabiego de Béthune, który tam bardzo jest lubiony. Przyjaciele podskarbiego radzili mu, aby jechał na Gdańsk i na Prusy królewskie, gdzie lud daleko łagodniejszy. Będzie miał także nie..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 47
" "Z pogranicza podolskiego nie ma dotąd nic nowego. Komisarze nasi nic dalej nie zrobili w sprawie granicznej, bo baszowie nie otrzymali dotąd nowych rozkazów od Porty. "W Wiedniu pokazało się znowu morowe powietrze, co opożni zapewne powrót cesarza jegomości do stolicy. "   * * *..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 48
" zdawali; przyjmował ambasadorów zagranicznych od dworów wersalskiego i wiedeńskiego przybyłych; a 24 listopada dawał odprawę posłannikowi chana tatarskiego. Zjechawszy na święta Bożego Narodzenia do Lwowa, dawał tam posłuchanie posłowi rokoszan węgierskich, a po nowym roku..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 49
" Polski Xięstwa brandeburskiego krótko ale dobitnie charakteryzujące, które tu nie od rzeczy będzie przytoczyć: ... Niepomny na tyle otrzymanych dobrodziejstw, niegdyś lennik, kilkakrotnie jawnych nieprzyjacioł na zgubę Polski spólnik, dziś sąsiad niebezpieczny, jak przedtem czasu..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 50
" bór nastąpił, były jedynym prawie pomyślnym faktem w ciągu całego sejmu: odtąd przechodził on przez coraz smutniejsze koleje, aż na koniec prawie do pięciu miesięcy przeciągniony, nikczemnie zmarniał. Po przypuszczeniu izby z nowym marszałkiem do powitania króla, było zwyczajem,..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 51
" Dnia 31 stycznia około jedenastej godziny wieczorem, powracając biskup belowacki i margrabia de Vitry z odwidzin dworskich, przejeżdżali poprzed pałac Kazimierza Sapiehy wojewody połockiego, hetmana polnego litewskiego, kiedy jeden z jego służby zaczepił pazia margrabiego de Vitry,..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 52
" tych jak i całego poselstwa okazał się wkońcu bezowocnym, jak wszystko, co na tym sejmie traktowano. Oświadczyli oni na wstępie, że mają rozkaz zawrzeć z Polska przymierze zaczepne i odporne przeciw Turkom; atoli w tymże samym czasie otrzymuje król listy z Wołoch i z Wiednia..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 53
" żuje się izba od tej chwili coraz mniej skłonna do wojny z Turkarni; narady w materyi kontrybucyj nie ustają wszelako, są jednakże prowadzone tak namiętnie, że grożą co chwila zerwaniem sejmu. I posłowie ziemscy radziby już uchylić się od tej powinności: wielu z nich przemawiając..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 54
" Co tu w krótkości o sprawach sejmowych 1681 roku nadmieniam, wyjęte jest z dyaryusza tego sejmu wypisanego z archiwów francuskich; dalszy jego przebieg wraz z szczegółami zerwania, tudzież wypadki późniejsze aż do połowy sierpnia tego roku znajdzie czytelnik w listach następnych...."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 55
" Sejm nasz jeszcze się nie skończył; trudności mnożą się z każdym dniem, a zaledwo jedna załatwiona, wnet powstaje kilka innych. Takiej gmatwaniny i takiego zamieszania w obradach nie widziano jeszcze na żadnym z poprzednich sejmów, a nasz teraźniejszy jest to istny Proteusz przez..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 56
" na dzień bywa przedłużany, i co dzień słyszymy zapewnienia, że się ma jutro zakończyć, a tego jutro nie widać. Nikt niby nie chce go zerwać; są wszakże co utrzymują, że się bez zerwania przez samą przewlokę czasu rozchwieje, t. j. że posłowie będą się rozjeżdżali jeden..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 57
" wykonać, kiedy nawet przy znacznych wydatkach pieniężnych, jeśli komu dla przeważnego interesu chodzi o podobną sprawkę, nie łatwo ją i zbliska uskutecznić. A jakiż interes miałaby wtem Francya, która tu nic ważnego niema do przeprowadzenia? (1) Na sejmiku relacyjnym będzie..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 58
" wrotu omało że znowu nie został zerwany. Nikt nie wie, jak się to wszystko skończy."   Warszawa dnia 30 maja 1681 roku. "Sejm nasz źle się nareszcie skończył. Donosiłem przeszłą pocztą, że go zerwał poseł wielkopolski, nazwiskiem Przyjemski. Udano się doń z prośbą,..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 59
" nie zapalono świec w sali radnej tylko w pokojach pobocznych i tak przy tem słabem świetle, a raczej przy xiężycu oświecającym salę przez okna otwarte, pracowano aż do jedynastej godziny. I była już nadzieja, że wszystkie sprawy zostaną ukończone; ale znaleźli się tacy, którym..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 60
" w wielkiem niebezpieczeństwie. Daj Boże, żeby z tego nie wyniknęło co gorszego."   Warszawa dnia 6 czerwca 1681 roku. "Podług doniesień z Wiednia z dnia 26 maja odprawiono z Budy czausza obdarzywszy go hojnie, i dano wolność więźniom, o których uwolnienie starał się...."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 61
" Warszawa dnia 13 czerwca 1681 roku. "Nie ma już wątpliwości, że nas Moskale oszukali. Poseł ich przy dworze tutejszym oznajmił nareszcie, że jego carskie wieliczestwo, pan jego najmiłościwszy, zawarł pokój z Turkami bez Polski. Wymawiają się zaś tera, że Turcy mieli..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 62
" "Posucha trwa u nas ciągle; nie wiem, czy to dzieje się w skutek komety lub innych przyczyn atmosferycznych."   Warszawa dnia 20 czerwca 1681 roku. "Mamy tu już pewną wiadomość o tem, co spowodowało Turków do zawarcia pokoju z Moskalami: była to obawa, ażeby wojska polskie nie..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 63
" ażeby każdy miał czas myśleć o swojem bezpieczeństwie. Zdaje się, że uczynił to dla przyspieszenia uchwał sejmowych i to na żądanie Moskali, u których Turcy starają się, aby w ugodę z cesarzem nie wchodzili. Uważasz wmćpan za rzecz szkodliwą, że tu odsunięto cudzoziemców od..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 64
" przybył oddział granataków, którzy granaty i bomby tam robione wysyłają do Białogrodu; że Turey fortyfikują Belgrad, Neuhäusel nad Nitra, Białogród wielki (Stuhlweissenburg); że budują fortecę między Neuhausel a Strygoniem nad Murą: jednem słowem, że czynią wszelkie..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 65
" udać się do Wiednia, a z Wiednia na Ratysbonę do Strasburga, dla poznania tej części Niemiec w powrocie do Francyi. "   Warszawa dnia 11 lipca 1681 roku. ... "Morowe powietrze ponawia się w państwach cesarza Jmci od granic weneckich... Podług ostatnich wiadomości przywiezionych..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 66
" należy do rzędu spraw publicznych, dla których sejm został zwołany; inni zaś utrzymują, że jest poniekąd sprawa publiczną i przyznają protestantom wolność sumienia, ale nie chcą pozwolić na publiczny obrządek tego wyznania w kościele; a jeszcze inni domagają się, aby im wolno..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 67
" Warszawa dnia 25 lipca 1681 roku, ... "Uspokojenie rokoszan węgierskich staje się coraz wątpliwszem. Porta dała rozkaz Siedmiogrodzanom, Wołochom i Mułtanom, aby im pomagali wszelkim sposobem. Słychać już, że ci co się odłączyli od Tekelego, pustoszą kraj zapuszczając się aż..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 68
" Oprócz powyższych wiadomości z Krakowa, listy z Wiednia z 21 z. m. donoszą, że rokoszanie pustoszą i burzą wszystko; że Tekeli łatwoby się zgodził z wolą cesarza, ale że go inni nie chcą już uznawać za naczelnika i tak baczne maja nań oko, że nic nie może uczynić. Nie uznają..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 69
" ry jak donoszą postrzegł, że mix ile doradzano, aby nie zawierał ugody z Tekelim, kiedy tenże był dowódcą rokoszan. Dziś to rzecz już wcale niepodobna, skoro znaczna ich część wyłamała sio z pod jego posłuszeństwa. Pomimo to jednak wspierają się oni nawzajem, są panami pola i..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 70
" Warszawa dnia 15 sierpnia 1681 roku. "Z Węgier wiem dzisiaj tyle tylko, że wojska rokoszan są w okolicach Spiża. Żądają, aby na sejm wyprawiono innych posłów, bo ci, co tam są, nie rozumieją poniemiecku. Zdaje się, że punkta najważniejsze ich żądań dotyczą zwrócenia..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 71
" Tu następuje w korespondencyi druga przerwa daleko dłuższa od pierwszej, bo spełna dwadzieściai pięć miesięcy trwająca; trzeci oddział listów w liczbie trzynastu zaczyna się dopiero 1go października 1683 roku. Ze Des Noyers wyjeżdżał w tym czasie do Francyi, jest o tym wyraźna..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 72
" Sandomierskiego przyjechali za królem aż w góry prosząc o Sejmik; ale ich znać król z niczem natenczas odprawił, bo w kilka miesięcy poźniej byli znów w tej samej sprawie u króla w Jaworowie. Na wiosnę następnego roku objeżdżał król dobra odleglejsze, za - złoczowskie;..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 73
" ską. Ale wszystko nadaremnie. I sułtan stawał się coraz wymagalniejszym, w miarę jak przygotowania jego wojenne dobiegały kresu; i nieubłagany przeciwnik cesarza, król francuski, podburzał coraz czynniej Węgry przeciw niemu. W kwietniu 1682 roku uznał się Tekeli otwarcie..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 74
" wie, zmienił tylko trakt komunikacyi: co szła dotąd na Stryj obrócił ją w bok Sambora, i tak rzecz swoją dalej prowadził. Król domyślając się wybiegu, polecił ludziom zaufanym, aby mieli baczne oko na wszystkie szlaki do Węgier. Przewożących listy schwytano na gorącym uczynku;..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 75
" swoim sposobem: "... wasza excelencya znasz bystrość umysłu królowej i głęboki rozsądek króla: bardzo zatem trudno zaspokoić ich samemi słowy, kiedy nie widza skutku przyrzeczeń.. " (1) Skorszy do obietnic w słowach niżeli w czynie, uznał nareszcie Ludwik XIV słuszność..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 76
" Zapewne w skutek tego doniesienia pisze w kilka dni potem sam król Francyi do swojego posła w Warszawie: "Przekonywam się, że znajdziesz wpan w sejmie polskim niemałą liczbę osób, które postanowiły niedopuścić uchwał interesowi mojemu przeciwnych itd." (1) Mimo wszelką obrotność..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 77
" a we wrześniu tego samego roku, wedle własnych słów Sobieskiego: "Bóg i Pan nasz na wieki błogosławiony, dał zwycięstwo i sławę narodowi naszemu, o jakiej wieki przeszłe nigdy nie słyszały," (Wyrazy króla Jana w liście z namiotów wezyrskich pisanym). O tych wypadkach..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 78
" dnia, bo Turcy nie mogli mieć z tamtych miejsc wyżywienia. Zależy im także na tem, Ażeby Turcy nie posuwali się za nadto w kraje chrześcian, zkąd oni wybierają niewolników, których w całej sprzedają Turcyi. Drugą bardzo ważną usługę oddali tem, że podczas bitwy przypadłszy..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 79
" ... Na Tatarach nie zdobyto żadnych dział, z tej przyczyny, że ich nie mieli i nigdy nie miewają... " Warszawa dnia 29 października 1683 roku. ... "Janczarowie odprowadzający młode niewolnice wezyra na tysiąc pięciuset wozach, jest bajka do romansu. Nic dziwnego, że krąży tyle..."

Listy Piotra des Noyers sekretarza królowej Maryi Kazimiry, z lat 1680-1683, rzeczy polskich dotyczące - strona 80
" Warszawa dnia 24 grudnia 1683 roku. "Z Rzymu donoszą, ie papież stara się utworzyć ligę morska przeciw Turkom. Wielki mistrz maltański zwołuje wszystkich kawalerów swego zakonu, a Wenecya czyni wielkie przygotowania."   Warszawa dnia 31 grudnia 1683 roku. "Aby uwiecznić..."