Malarstwo i poezya - strona 1
" JOHN RUSKIN   MALARSTWO I POEZYA                                     Wydawnictwo WÅ‚adysÅ‚awa OkrÄ™ta. "

Malarstwo i poezya - strona 2
" MALARSTWO I POEZYA. "

Malarstwo i poezya - strona 3
" Druk E. Lubowskieg i S-ki Szpitalna Nr. 10. "

Malarstwo i poezya - strona 4
" JOHN RUSKIN .   WYBÓR PISM. I. MALARSTWO I POEZYA   PrzeÅ‚ożyÅ‚ z angielskiego A. LANGE .   WARSZAWA 1900. Wydawnictwo WÅ‚adysÅ‚awa OkrÄ™ta . "

Malarstwo i poezya - strona 5
"   Дозволено Цензурою Варшава длÑ? 26 ОктÑ?брÑ? 1899 года.   "

Malarstwo i poezya - strona 6
" OD WYDAWCY. Zanimbyśmy się mogli zdobyć na przekład całkowity dzieł Johna Ruskina — nie będzie bez użytku tymczasowe ogłoszenie wyjątków z jego prac, których wybór — zatwierdzony przez samego autora — ogłosiła księgarnia George Allen'a. Wybór ten, p. t. Selection of..."

Malarstwo i poezya - strona 7
" O CELU SZTUKI. Chociaż co do wielu ważnych zjawisk najcenniejszym darem jest oglądać je własnem okiem — to jednakże niemało bywa rzeczy, co do których daleko godniejszem życzenia byłoby widzieć je cudzemi oczyma; a chociaż wobec malarza błahego, próżnego, który z afektacyą..."

Malarstwo i poezya - strona 8
" widziane w momencie swej idealności; to znaczy, że są wytworem wszystkich najwyższych, sił wyobraźni, zaprzątnionej odkryciem i zrozumieniem najczystszych prawd, które wyobraźnia tak układa, aby jaknajdoskonalej wystawić ich drodrogocenność i uwypuklić ich świetność. Są one..."

Malarstwo i poezya - strona 9
" jest podległą i streszczoną w swej własnej sile, w takim ładzie, aby się harmonijnie stosowała do innych, gdyż natężenie naszej rozkoszy wobec przedmiotu zależy, po pierwsze, od jego własnej piękności, a powtóre od bogactwa girlandy. I ci, którzy nawykli wiązać w grona i..."

Malarstwo i poezya - strona 10
" MALARSTWO UWAŻANE JAKO MOWA. Malarstwo lub sztuka wogóle jako taka z cala swoją techniką, trudnościami i szczegółami wykończenia jest niczem innem jak szlachetną i wyrazistą mową, mającą wartość jako pośrednik myśli, ale która sama przez się jest niczem. Ten, co naucza, jak..."

Malarstwo i poezya - strona 11
" znaczą precyzyą i siłą w języku linij, a wielkim rymotwórcą tego, który się odznacza precyzyą i siłą w języku słów. Wielki poeta, oto dokładna nazwa, i w tem samem znaczeniu może ona być do obu zastosowana, jeżeli pozwala na to wielki charakter obrazów i myśli, które każdy..."

Malarstwo i poezya - strona 12
" w nich samo tylko malowanie występuje; myśli tę bowiem czynią je dziełem sztuki wysokiej i świadczą że ich autor nie jest jedynie gospodarnym naśladowcą tkanek skóry albo fałd draperyi, ale człowiekiem ducha. (M. P. I. ) OKREŚLENIE POEZYI. Poezya jest to poddanie zapomocą..."

Malarstwo i poezya - strona 13
" wnych umysłach widok fajerwerków albo też ulica, pełna pięknych magazynów, ale uczucie jest niepoetyczne, bo grunt ich fałszywy, a czasem nieszlachetny. W rzeczywistości bowiem licha to rzecz wyładowywać uwielbienie czy to wobec płonących ogni bengalskich, czy też okien wielkich..."

Malarstwo i poezya - strona 14
" rzucony — znów się tu przypomina: opis ognistej fali maluje nam potwora, powstającego na oceanie. Dłońmi rozepchnięte W dwie strony ognie — zagorzały dwojgiem Skrzydeł pożarnych — purpurowych łun, Czarną pośrodku zostawiwszy próżnię! A oto nigdy nie odpoczywający..."

Malarstwo i poezya - strona 15
" niała — żar przenikający wskroś, niewytrzymany. Istota wewnętrzna płomienia nie była nam tu daną. Teraz słuchaj Dantego; Feriami'l sole in su l'omero destro, Che gia raggiando tutto I' Occidento, Mutava in bianco aspetto di cilestro;. Ed io facea con l'ombra piu rovente Parer la..."

Malarstwo i poezya - strona 16
" woli je podnieca, obwija się dokoła nich i wydaje owoce piękniejsze, niż te co rosną na drzewie. Ale to podniecanie, to obwijanie się — jest dziełem zakazanem, dziełem, które nieraz ból sprawia; funkcyą jej i znaczeniem jest sięgać do rdzenia, jej natura i godność polega na..."

Malarstwo i poezya - strona 17
" ludzkich przemienia ona w widzialne anioły — Fiole co w głębi morza od. tysiąca lat leżały utajone—wyobraźnia odkrywa i oddaje geniuszom. Wszelka wielka koncepcya poety czy malarza powstaje i utrwala się za pomocą tej zdolności. Każdy charakter, tak szeroko dotknięty przez..."

Malarstwo i poezya - strona 18
" wego opisu, lecz skorośmy postanowili wytrwać na tem miejscu i oznaczyli sobie drogę — poprowadzi nas ona zawsze napewno z powrotem do tej metropolii królestwa dusz, zkąd możemy wyjść na wszystkie drogi i dostać się na brzeg najdalszy. Sądzę — że Quel giorno piu non leggemino..."

Malarstwo i poezya - strona 19
" snośó i rozkosz wody tryskajÄ…cej ze źródÅ‚a głównego naprzekór mÄ™tnym, ciepÅ‚ym, nieodÅ›wieżajÄ…cym drenom na Å‚Ä…kach innych ludzi. (M. P. II. )   MILTON I DANTE. WysiÅ‚ek Miltona w tem, co nam opowiada o swojem Inferno, na tem polega, aby wszystko uczynić nieokreÅ›lonem;..."

Malarstwo i poezya - strona 20
" które tak po prostu opisuje Sir Macaulay, oczywiście nie wiedząc, że razem uśmiecha się do Dantego. Te olbrzymie rowy są z głazów skalnych, równie jak mosty; gdy jednakże Dante bardziej zagłębia się w szczegóły, opowiada nam o różnych mniejszych rowach i groblach, w których..."

Malarstwo i poezya - strona 21
" z faktami, które widział; jednakże, o ile tu porównywamy zdolność wyobraźniową obu poetów, zaznaczam, że nieokreśloność Miltona nie stanowi świadectwa wyobraźni, ale świadectwo jej braku, co tu jest aż nadto widoczne. — Nie wypływa zaś stąd, że Milton dla tego niedał mapy..."

Malarstwo i poezya - strona 22
" ślony i ciemny. Jest że to jednak szczególny wypadek?.. U każdego innego, jak Dante, poety, mogłoby to być uważane za lekkomyślną niestałość, ale nie u twórcy Komedyi: tu dwa promieniste wiersze w jednej chwili tłumaczą nam naturę Raju i zarazem objaśniają nas, dla czego pisał..."

Malarstwo i poezya - strona 23
" dzi do miłości i gwiazdzistego bytu wiecznego błogosławieństwa. — Las ów tedy — pod wielu względami podobny jest do lasu w Kolonos; Jestto cisza i słodycz — i gromady ptaków; o tyle tylko różni się odeń, że przypuszcza przez swe liście lekkie wietrzyki, gdyż jest nieco..."

Malarstwo i poezya - strona 24
" krytego listkami trawy. Pierwszy raz widział on ją, jak zbierała kwiaty po kwiatach, a potem "przesuwała wciąż tysiączne kwiaty przez ręce; przyczem ućmiechała się radośnie, a pierwsze jej słowa, zwrócone do Alighiera — uprzedzają go, aby się nie dziwił jej — i mówi, że..."

Malarstwo i poezya - strona 25
" niemu wyciągnąwszy, pogrąża głowę jego w fali; po czem go przeprowadza na drugą stronę, wołając: tiemmi, tiemmi, i tak stawia wykąpanego, wolnego od wszelkiej pamięci bolesnej, u stóp ducha kontemplacyi najbardziej niebiańskiej. CM. P. III. ) SZEKSPIR. Zdaje się, że był on w..."

Malarstwo i poezya - strona 26
" znać celu; skoro bowiem człowiek ma jakiś cel j poważny w życiu, wszystko to, co jest styczne temu celowi lub też, co mu jest obce — wywoła przykrość lub niechęć w jego duszy. Szekspirowi niebo zakazało celów. Uwielbiać lub potępiać w zwykłem znaczeniu dobra — nie mogło..."

Malarstwo i poezya - strona 27
" stąpi gór, ani żadnej najwyższej piękności natury. Żyć on miał wśród renonkułów i koniczyn — śród bratków — śród mijających obłoków — fal Awonu — śród falistych wzgórz i lasów Warwicku, nie przeto by kochał to wszystko nad miarę, nie poto by przeniósł ich..."

Malarstwo i poezya - strona 28
" anachronizmów geograficznych i nic więcej. Ogólnie przyjęte myśli o rzeczach, jakie krążyły wówczas, Szekspir przyjmował jak je znalazł, ożywiając je czystą naturą ludzką, jakiegokolwiek czasu i wszystkich czasów; ale zagłębiając się w mniejsze szczegóły uczuć czasowych,..."

Malarstwo i poezya - strona 29
" Nawykliśmy uważać to złudzenie jako wybitną cechę opisu poetycznego, a żar ducha, w którym to złudzenie powstaje, jako najistotniej poetycki, gdyż namiętny. — Sądzę jednak, jeżeli rzecz dobrze rozważymy, że u największych poetów nie często znajdziemy fałsze tego rodzaju, i..."

Malarstwo i poezya - strona 30
" chętny, przystosowany du wzruszeń, jakie go wywołały. Dlatego nie można ufać człowiekowi, który jest niedokładny i niejasny w percepcyach, skoro nie posiada siły do opanowania wrażeń; i będzie to, ogólnie biorąc, znak najwyższej zdolności i stanowiska w szeregu istot, gdy..."

Malarstwo i poezya - strona 31
" jako ludzie którzy nie są poetami, jako poeci drugiego rzędu i poeci pierwszego rzędu. Jednakże, jakkolwiek by wielkim byl człowiek, są mimo to przedmioty, które muszą go wytrącić z równowagi; przedmioty, wobec których biedna jego natura ludzka musi się ugiąć — i popaść w..."

Malarstwo i poezya - strona 32
" my u Homera; ani też zabarwiony uczuciem podmiotowem, jak to widzimy u Keatsa i Tennysona: natura u Walter Scotta ma życie własne i własny patos — niezależny od obecności i namiętności człowieczej — życie, które poeta kocha i z którem sympatyzuje, jak z isotą towarzyską,..."

Malarstwo i poezya - strona 33
" z ogółem współczesnych, a który jest tylko instynktowem przeczuciem, jakie ludzie mieć muszą; o obecności bożej, choć nie jest ono sformowane w wyraźną, wiarę. Grecy, jak wiemy, stworzyli 7, żywiołów bóstwa uosobione, u Dantego i pisarzy średniowiecznych — mamy ciągłą,..."

Malarstwo i poezya - strona 34
" rzeczy w falach i kwiatach? Szczęśliwa Greto, lube hyacynty! wy nie jesteście smutne, ani dziwne dla większości; wy jesteście tylko przejrzystą wodą i błękitnem kwieciem; i niczem innem nie będziecie dla mnie, wyjąwszy, że ja, myśląc o was, mogę wasz obraz w sobie ożywić, co..."

Malarstwo i poezya - strona 35
" zaszumi zewnętrzne i który jeżeli się postaramy, sądzę, że możemy wszędzie dostrzec u Scotta i czerpać z jego głębi, a który on pozwala nam dowoli otwierać czy zamykać. (M. P. III. ). CELE MALARSTWA KRAJOBRAZOWEGO. Malarz krajobrażów powinien zawsze mieć na oku dwa wielkie,..."

Malarstwo i poezya - strona 36
" też z nim rozmawia; przyjmuje udział w kształjtowaniu jego myśli i uczuć; podnieca w nim jogo własny entuzyazm; prowadzi go ku wszystkiemu co piękne; odrywa go od wszystkiego co nizkie, pozostawia mu tylko rzeczy jasne, uszlachetnione, uduchowione, w takim nastroju, aby widz czul się...."

Malarstwo i poezya - strona 37
" drabiny (nie ci, którzy tu zostali dopuszczeni, lecz którzy prawdziwe zasługi w jakimkolwiek rodzaju położyli), muszą być o wiele niniejsi i mniejszą budzą czy to ciekawość czy szacunek. I takie mając poczucie w duszy, pozwalamy naszym nauczycielom wzywać swych wychowańców do..."

Malarstwo i poezya - strona 38
" niemi kieruje — są pierwiastkiem wszystkiego zdrowia i siły w sztuce. Doprowadzamy do upadku młodego malarza, skoro mu nakazujemy, by naśladował wielką sztukę, nie wiedząc sami, co jest wielkość; a przecież poczucie, że dana sztuka jest wielką — że są głębie i szerokości,..."

Malarstwo i poezya - strona 39
" przeciwieństwo motywów, które budzą zajęcie jałowe i namiętności błahe. Styl bywa mniejszy lub większy w prostym -stosunku do szlachetności zajęcia i namiętności, jakie budzi przedmiot. Zazwyczaj wybór przedmiotów świętych, jak: Boże Narodzenie, Przemienienie Pańskie,..."

Malarstwo i poezya - strona 40
" Czytelnik, mam nadzieję., zechce zrozumieć jak wielkie znaczenie przywiązywać należy do słów, zawartych w nawiasie "o ile wybór jest szczery, " gdyż wybór przedmiotu — stanowi zazwyczaj jedyne wartościowe kryteryum szczebla malarza, o ile ten wybór płynie z serca; w istocie w..."

Malarstwo i poezya - strona 41
" wie ideałem jedynie dla tego, że nie ma ani dość pokory ani zdolności, by zrozumieć rzeczywistość.... Z powyższych rozumowań wynika naturalnie, że wybór, który charakteryzuje szkołę wysokiej sztuki, jest widoczny zarówno w traktowaniu przedmiotu, jak i w jego wyborze — i że..."

Malarstwo i poezya - strona 42
" gnać wyżynÄ™ najszlachetniejszych przedmiotów; a jeżeli posiadÅ‚ w samym sobie owe potÄ™gi w sposób naturalny i wÅ‚aÅ›ciwy, użyje ich ku pogÅ‚Ä™bieniu i udoskonaleniu wrażeÅ„, wywoÅ‚anych poczuciem swego przedmiotu. (M. P. III. ) ZNAMIONA WIELKOÅšCI II. MIÅ?OŚĆ PIĘKNA. DrugÄ…..."

Malarstwo i poezya - strona 43
" pnia kochający piękno duchowe — stoi na najwyższym szczeblu; Paweł Veronese i Corregio, namiętnie rozmiłowani w piękności fizycznej — są w drugim szeregu; Albert Dürer, Rubens i wogóle mistrze północni, widocznie mało czuli na piękno, a zatroskani jedynie o prawdę, ani..."

Malarstwo i poezya - strona 44
" w innych; nie może też nieprzerwany szereg piękności wywołać wrażenia piękności; musi on być przepleciony zjawiskami niższemi, aby piękność wystąpiła w pełniejszym blasku. Natura po największej części przemieszała pierwiastki niższe i wyższe, tak jak zmięszała, wschód..."

Malarstwo i poezya - strona 45
" piękno, a co nie. Najbrzydsze rzeczy zawierają pewien pierwiastek piękności; a w każdej jest pierwiastek właściwy, który nie może być oddzielony od brzydoty, ale musi być przyjęty wraz z tą rzeczą lub wraz z nią odrzucony. Im bardziej malarz bierze naturę taką jaką ona jest,..."

Malarstwo i poezya - strona 46
" ZNAMIONA WIELKOŚCI III. PRAWDA. Najbliższa*) cecha wielkiej sztuki jest ta, która zawiera możliwie największą sumę Prawdy w możliwie najdoskonalszej harmonii. Gdyby sztuka była w stanie dać wszystkie prawdy natury, powinna by to uczynić. Ale to nie jest możliwe. Wybór musi..."

Malarstwo i poezya - strona 47
" Ale zdobywa swoją poszczególną prawdę z potężną subtelnością i umiejętnością, przy zależnej od nich malowniczej ekspresji. Veronese, przeciwnie, stara się wystawić wielkie stosunki wzajemne rzeczy widzialnych, nieba na górze — i ziemi pod niem. Za najważniejsze uważa,..."

Malarstwo i poezya - strona 48
" prawdy swą ognistą siłę; zasłania dla prawdy próżność światła, przenika dla prawdy grozę ciemności; żelazną rózgą popędza swą niezmordowaną inwencyę; i nie przebacza sobie ani żadnego błędu, ani braku myśli, ani zapomnienia; i poddaje wszystkie swoje siły, impulsy,..."

Malarstwo i poezya - strona 49
" pod kierunkiem najwyższej subtelości celu; podobnież dobry łucznik umiejętnie łuk swój przymierza do celu; widz, dostrzega tylko napięcie silnego ramienia, gdy w rzeczywistości, w palcach i w oku, jest niewypowiedzianie delikatna ocena przestrzeni, do rzutu strzały przystosowana. I..."

Malarstwo i poezya - strona 50
" za pomocą wyobraźni. Pod tym względem musi ona wypełniać definicyę daną już poprzednio o poezyi; i nietylko dostarcza ona podstaw do szlachetnych wzruszeń, ale dostarcza tych podstaw za pomocą, siły wyobraźni. Tu mamy raz na zawsze postawioną wielką granicę pomiędzy dwiema..."

Malarstwo i poezya - strona 51
" inny rodzaj sztuki, mniej albo więcej małej i ciasnej obejmuje i przywoływa tylko część ducha ludzkiego. Zatem idea tej wielkości jest słuszna, ponieważ sztuka poprostu jest mniejszą lub większą w stosunku do liczby władz ducha, które porusza i do których się zwraca. I to stanowi..."

Malarstwo i poezya - strona 52
" PRAWDA W PORTRECIE. Poznajemy zawsze rzeczy z ich najważniejszych atrybutów i przy pomocy bardzo niewielu z nich; jeżeli te atrybuty nie są odtworzone, to, choć może być tysiące innych niemniej godnych pamięci i wartościowych, jednakże, jeżeli brak tych atrybutów..."

Malarstwo i poezya - strona 53
" warg, właściwy mu tylko w chwilach najwyższego podniecenia ducha. Nikt oprócz przyjaciół na tym portrecie go nie pozna. Inny portret nie daje żadnej z jego zwykłych expresyi, lecz takie, w jakich bywa on tylko w najbardziej podnieconych momentach życia, gdy wybuchają naraz wszystkie..."

Malarstwo i poezya - strona 54
" te siły i uczucia utajone, których wola samego ducha nie mogła wywołać, ani świadomość zrozumieć, które znał tylko Bóg, i Bóg jeden mógł obudzić głębię i tajemnicę jej szczególnych i odrębnych atrybutów. Tak samo rzecz się ma z naturą zewnętrzną; ona też ma ciało i..."

Malarstwo i poezya - strona 55
" o tyle, o ile to jest dla nas dostępne; i jeżeli macie czas i sposobność, to skoro uzyskacie większą zręczność, pewne części krajobrazu mogą w przybliżeniu stanowić jaknajbardziej zwierciadlane odbicie rzeczywistości. Zresztą jakąkolwiek osiągniecie zręczność, koniecznym..."

Malarstwo i poezya - strona 56
" wa osłaniały je i rosły przyjaźnie, zginając się wedle jego zgięć; jakie wichry najwięcej go dręczyły, jakie gałęzie przechowały sio najtrwałej i jakie najwięcej rodziły owocu; i tak dalej, Na fali, lub w obłoku te linie główne wskazują bieg czasu i wiatru i zmienne losy..."

Malarstwo i poezya - strona 57
" naśladownictwo od innego rodzaju przyjemności którą często z niem mieszają; jest to realna podstawa rozmaitych, bardzo skomplikowanych środków artystycznych, do czego przyłączyły się w naszych umysłach liczne obce rzeczy. Chcę zaznaczyć jasno te odmienne źródła przyjemności i..."

Malarstwo i poezya - strona 58
" wistośó pozytywną przedmiota wskazują nam to, co jeden tylko zdolny jest odczuć; gdy np. oko widzi rzecz okrągłą, a ręka ją odczuwa płaską; spostrzegamy to zwłaszcza w malarstwie, gdzie pozory wypukłości, chropowatości, włosów, aksamitu itd. dane są na powierzchni gładkiej,..."

Malarstwo i poezya - strona 59
" rzeczy upodobnionych. Prosta przyjemność w naśladownictwie jest zupełnie taka sama (o ile może być ścisłą taka równość), bez względu na to czy podziwia tu bohater, czy też jego koń. Są inne współrzędne źródła przyjemności, skojarzone z nią w sposób naturalny, ale..."

Malarstwo i poezya - strona 60
" zawsze będą miały takie znaczenie, a różnica każdego z nich staje się coraz mniej dostrzegalną w miarę, jak dzieło się uzupełnia. A zatem stosunek pomiędzy użytemi środkami i wywołanym skutkiem coraz się. zmniejsza i dlatego najmniejsze wrażenie siły odbieramy od dzieł..."

Malarstwo i poezya - strona 61
" zmarnowanego. Ilościowe znaczenie dzieła w szkica jest z konieczności mniejsze w stosunku do efektu, jaki uzyskuje obraz. A przecież obraz zawiera w sobie daleko większą potęgę, jeżeli poza całą dodatkowa pracą w nim zawartą, ani jedno dotknięcie nie zostało straconem. (M. P. I. )..."

Malarstwo i poezya - strona 62
" wykończona. Spojrzawszy teraz na łokieć tego płótna, widzimy je rzeczywiście przezroczystem — lekki, pozbawiony treści wyraźny cień; gdyż kark zdaje się mocny, wypukły i dokładny. Z właściwej odległości (dziesięć lub dwanaście łokci, zkąd cały obraz widzi się doskonale)..."

Malarstwo i poezya - strona 63
" koszy jest nie prawowity dla tego, że narzuca i szuka w tym, który tę rzecz odczuwa, ignorancyę sztuki. ... Prawowitemi źródłami rozkoszy w wykonaniu są zatem: prawda, prostota, tajemniczość, niedomówienie, stanowczość i chyżość, ale z tych, należy zauważyć, niektóre nie..."

Malarstwo i poezya - strona 64
" wy, to jednak z chwilÄ…, kiedy wyższe zalety zostajÄ… poÅ›wiÄ™cone dla nich w najmniejszym stopniu, mamy Å›wietny niedostatek. (M. P. I. ) TAJEMNICA SZCZEGÓÅ?ÓW. Weźcie najpowszechniej znanÄ… rzecz i starajcie siÄ™ narysować jÄ… tak prawdziwie, jak jÄ… widzicie. Upewnijcie siÄ™ dobrze o..."

Malarstwo i poezya - strona 65
" trawami i wszystkie jej trawki, albo krzak i wszystkie jego liście, a napróżno będziecie się starali odgadnąć, w jak powszechnej prawie żyjemy ciemności i zrozumieć że każdy rysunek wyraźny — jest to rysunek zły, i że nic nie może być prawdziwem, dopóki nie stanie się..."

Malarstwo i poezya - strona 66
" Jeżeli, badając obraz w całości, znajdziecie, że wykonanie jego daje się. zupełnie jasno wytłómaczyć, to znaczy, że jako dzieło malarskie, obraz ten nie może być pierwszej wartości. Od tej zasady nie masz wyjątków. Doskonałość w najwyższym stopniu bez niewyraźności..."

Malarstwo i poezya - strona 67
" rzeczach sądów ludzkich. Pierwsze i ostatnie nasze zdania schodzą się, choć na rozmaitej podstawie; okres średni jest najdalszy od prawdy. Wiek dziecięcy trzyma często prawdę w swoich słabych paluszkach, której nacisk wieku męzkiego nie umie zachować, a którą dopiero wiek..."

Malarstwo i poezya - strona 68
" nas tam prowadzi, dąży do swojego pierwotnego źródła. Lotny i silny artysta z konieczności lekceważy tych, którzy szukają drobiazgowych szczegółów raczej, niż wielkości wrażenia... Tak, iż jest dlań zupełnie niemożliwem osiągnąć ostatni wielki szczebel sztuki, na którym..."

Malarstwo i poezya - strona 69
" tnością jest fałszywe. Zbyt ostry nakaz wykończenia jest niszczący, gdyż usuwa rzeczy lepsze, niż sarno wykończenie. Pośpiech w wykończeniu, jaki jest uczciwie dostępny ludzkiej energii, jest z innej strony a nie w mniejszym stopniu fatalny. Oba błędy naruszają całkowitość. (M...."

Malarstwo i poezya - strona 70
" konane. Z chwilą jednak, gdy szkoła ta opuszcza łańcuch faktów naturalnych, przestaje rozwijać to, co stanowi oś jej dzieła. Z chwilą, gdy stawia sobie zadanie inne, niż opiewanie tego żywego dzieła i myśli tylko o wykazaniu swojej zręczności lub fantazyi, z tą chwilą jest ona..."

Malarstwo i poezya - strona 71
" dy; oczywistość tego, co się właściwie nazywa rysowaniem lub planem dzieła, jak niemniej jego prawdziwość. Zwierciadło nie rysuje, ono odbija i oddaje bez różnicy wszystko co się znajduje w jego zakresie; artysta rysuje, gdyż pewne rzeczy wybiera, inne odrzuca i wszystko w ład..."

Malarstwo i poezya - strona 72
" widzowi w najlepiej obrachowanej postaci, i umożliwia mu również te rzeczy przeniknąć i ta przeniknąć je z rozkoszą. Uznając zaś, że zdolności obu, to jest, twórcy i widza są ograniczone, ważnem jest uczynić wszystko, co się daje, cennem i pomocnem. Jeżeli dajesz jeden gran..."

Malarstwo i poezya - strona 73
" żecie uważać całość, jako rozszerzoną kompozycją muzyczną; jej części, jako powiązane z nią melodye całej legendy; drobne fragmenta konturów i linij, jako oddzielne pasaże w melodyach i aż do najdrobniejszej nuty całości, do najdrobniejszego dotknięcia — jeżeli tylko może..."

Malarstwo i poezya - strona 74
" Naśladował pewne główne linie — lub przeważył pewną miarę konieczną. Zaczyna, zmieniając i oczyszczając, i po pewnych doświadczeniach, osiąga tyle, że zdobywa formę, która materyalnie nie sprzeciwia się innym figurom. Formę poprzedza rysunek pnia, a ponieważ artysta nasz..."

Malarstwo i poezya - strona 75
" te ku górze, nie może się — jak to mu modomo— nie spotkać z drugiem i dla tego wystawia dwoje drzew na krzyż. Sądzi również, że powinna w nich być rozmaitość charakteru; dla tego jedno z drzew nagina on w sposób wdzięczny i elastyczny, a drugie rozczepia i robi zeń wiszer. Ten..."

Malarstwo i poezya - strona 76
" że od początku do końca, przepisy były mu zbawieniem, swoboda zgubą. Miał wypełnić dzieło czysto przypadkowe, pod kierunkiem samego uczucia, gdzie wszystko było zostawione jego własnemu wyborowi. Nie miał nigdy dokładnego poczucia wyboru, co należy czynić a czego nie należy...."

Malarstwo i poezya - strona 77
" z intensywną, instynktową silą odbywa się natychmiastowy wybór i zestawienie najwłaściwszych materyałów; i jeżeli oglądamy obraz malarza bez wyobraźni, zauważymy, że naruszając jakąś jego część, — chociaż reszta od tego w istocie ucierpi, gdyż w ten sposób brak..."

Malarstwo i poezya - strona 78
" rzemieślniczą. Droga po której wielu artystów dochodzi do "inwencyi", do pomysłu obrazu, jak, oni to zowią — jest taka: wybierają przedmiot, najczęściej bardzo zręcznie, z należytą liczbą wieżyc, gór, zburzonych chałup i innych materyałów, aby ogół zainteresować;..."

Malarstwo i poezya - strona 79
" utracić; a wówczas odtwarza — ile tylko może — wrażenie ducha widza, który ma jego obraz oglÄ…dać. (M. P. IV.)   FORMA I BARWA. Wszyscy ludzie zorganizowani normalnie i nastrojeni wÅ‚aÅ›ciwie — lubujÄ… siÄ™ w kolorze; jest to źródÅ‚o nieustannej rozkoszy i pocieszenia..."

Malarstwo i poezya - strona 80
" cznem jest, choćby forma była nie dokładna, aby kolor ściśle byt oddany: tak samo w muzyce do śpiewu, może nie wszystko tak jest istotne, jak treść słów, a jednak muzyka musi być całkowicie harmonijna lub jej chropowatość naruszy słowa; i lepiej jeżeli słowa będą niewyraźne,..."

Malarstwo i poezya - strona 81
" dynie talent rzeczywisty przez poważne studya, i kolor jest najrzadszą i najcenniejszą siłą, jaką posiada artysta. Każdy inny dar może być uprawiany błędnie, ale ten prowadzi do wszystkiego, co jest zdrową, naturalną, krzepką prawdą; uczeń może być wprowadzony w szaleństwo..."

Malarstwo i poezya - strona 82
" żyć; ale ilość ich ogranicza, tak iż użycie ich stanie się maksymalnem. Naprzykład co do przedmiotu, o którym mówimy w tej chwili, umiarkowanie w barwie nie powinno być niedoskonałem i prowadzić do przekrwienia lub niedokrwistości, ale nakazuje ono taki zarząd barw, aby we..."

Malarstwo i poezya - strona 83
" na zharmonizowanie jego melodyi — pozwala sobie na nagły rzut karminu i lazuru — i nagle cale płótno staje w płomienia! Podobnież co do krzywizny, która stanowi źródło przyjemnego charakteru form, zły rysownik nie rozkoszuje się nią tak, jak dobry, ale używa jej do tyla, że..."

Malarstwo i poezya - strona 84
" ważcie na krótką chwilę, jaki to los byłby świata, gdyby kwiaty były szare, liście czarne, a światło brunatne! Wyobraźcie sobie najdokładniej jak możecie, i rozważcie świat, choćby cokolwiek święty, a tak przemieniony, że wszystko się barwi jak cienie w Rafaelowskiem..."

Malarstwo i poezya - strona 85
" rybki, rubiny, opale, korale — jak są pięknie ubarwione; patrzcie teraz na aligatory, hipopotamy, lwy, wilki, niedzwiedzie, świnie, rekiny, ślimaki, grzyby, mgły i w ogóle rzeczy niszczące, drażniące, złowieszcze — a zrozumicie na czem polega sprawa kolorystów i..."

Malarstwo i poezya - strona 86
" dewszystkiem, że najprawdziwszą i najpoważniejszą religią malarza, najczystszą i najbardziej górującą, jest jego system barw. Powtóre okaże się, że, jeżeli kolor w pierwszej chwili pod ręką malarza ma jakieś dążności czysto zmysłowe, to natychmiast go unosi i przybiera..."

Malarstwo i poezya - strona 87
" ją tyle pierwiastku wiecznego i zapewne kolory jego pochodzą raczej z jego głębi duszy, niż z jego życia zewnętrznego: "w tym uśmiechu serce ludzkie jest pełne smutku, a kresem tego mirtu jest rozczarowanie. " (S. V. II). CHIAROSCURO. Chiaroscuro (światłocień) jest to bardzo..."

Malarstwo i poezya - strona 88
" sympatyi dla jego duszy, to go nie maluj. Idź i maluj bryły, kamienie, lasy, i te również będziesz malował z przejęciem, gdyż ich najwyższa piękność znajduje się. też w człowieku; jednakże nie obrazisz ich, jak to czynisz względem żywych istot, widząc tylko ich..."

Malarstwo i poezya - strona 89
" FAÅ?SZYWY IDEAÅ?.   Każdy może z Å‚atwoÅ›ciÄ… ocenić wartość rysów prawidÅ‚owych i piÄ™knie sformowanych czÅ‚onków ciaÅ‚a, ale daleko wiÄ™kszÄ… budzi uwagÄ™, wiÄ™kszÄ… sympatyÄ™ i treść, odkrycie wdziÄ™ku jakiejÅ› mijajÄ…cej ekspresy i lub przez życie caÅ‚e uksztaÅ‚towanego..."

Malarstwo i poezya - strona 90
" kało w przedmiot; ponieważ jednak jest ono tylko ilościowe, więc samo siebie unicestwia. Piękność fizyczna jest rzeczą szlachetną, jeżeli ją rozważać będziemy w doskonałości, ale sposób, w jaki współcześni dążą do tego ideału, uprzedza w nich realne widzenie tego, czego..."

Malarstwo i poezya - strona 91
" piękno wewnętrzne... Przedziwne zaplątania na liniach ust i cudowne cienie, i ognie strażnicze oka, i chwiejne rzęsy i nieskończone modulacye brwi, gdzie się wciela najwyższe człowieczeństwo, wszystko to jest dlań niewidzialne. Ostatecznie cały jego idealizm, popycha go do stóp..."

Malarstwo i poezya - strona 92
" wszystkie wielkie allegorye, jakie wynaleźli poeci, były w całej potędze odtworzone w dziełach malarskich — i stały się. wszystkim ludziom łatwo dostępne — i aby nasi artyści mieli wciąż podnietę do wynajdywania coraz nowych symbolów. I o ile powaga faktów oddziaływa na..."

Malarstwo i poezya - strona 93
" a co się tycze naszych nowoczesnych posągów, jak Fama, Justitia, Higiena i różne ideały metaforyczne, których szeroko się używa dziś jako insigniów, to można wytłomaczyć ich twórców, że niedokładnie wiedzą, czem jest realna potęga symboliki. Ale jest to potęga olbrzymia i..."

Malarstwo i poezya - strona 94
" ży przed nami otwarty i jeszcze jest do zdobycia. Dotychczas bowiem, wprowadzając postaci fantastyczne, albo mistrze byli takimi realistami, że robili duchy tak cielesne, jak figury z krwi i mięsa np. Rubens i często Tintoreto; lub przeciwnie, malowali blade i nie doprowadzone do..."

Malarstwo i poezya - strona 95
" jak one oddziaływają na ludzkie zmysły i ludzką, duszę. Sprawą jej jest malować zewnętrzną stronę rzeczy i zgłębiać naturalne wrażenia, jakie rzeczy te wywołują na istoty żywe. Sprawą wiedzy jest zastąpić Zewnętrzność faktami i wrażenia doświadczeniami. Obie, uważajmy,..."

Malarstwo i poezya - strona 96
" puszczone pomiędzy światem a jasnowidztwem, jakie sztuka wnosi w naturę widzialną. Cała wartość tego jasnowidzenia polega na tem, aby to było widzenie naoczne. Cała bezpośredniość, cała możliwość dania rozkoszy, całe samowładztwo tu zależy od osobistej pewności człowieka,..."

Malarstwo i poezya - strona 97
" oczy; czynić dostrzegalnemi rzeczy, których nigdybyśmy nie zobaczyli, gdybyśmy przedtem ich nie znali. Bynajmniej. Tak powiedzieć by mogli ci, którzy nie wiedzą, co to jest zdolność postrzegawcza wielkich artystów w porównaniu do innych ludzi. Nie masz wielkiego artysty, wielkiego..."

Malarstwo i poezya - strona 98
" kich krzywych ruchu projekcyi nie uzdolnią uczonego do narysowania wodospadu lub fali; i wszyscy członkowie Izby Lekarskiej, pomagając sobie nawzajem, nie potrafią ani zobaczyć, ani wystawić naturalnego ruchu ciała ludzkiego w potężnej akcyi, jakto uczynił dwieście lat temu syn..."

Malarstwo i poezya - strona 99
" rozmyślań w jakimkolwiek rodzaju, wie, że ich naturalna czynność jest zamykać oczy na świat zewnętrzny. Człowiek zamyślony głęboko ani widzi, ani czuje, choć może posiadać wielką siłę widzenia i wzruszenia. Ten, który cały dzień błądził dokoła jeziora Genewskiego i..."

Malarstwo i poezya - strona 100
" przykład, gdy człowiek poznający i myślący śledzi wschód słońca, to widzi on tylko coś z barwy promieni, jakąś zmianę obłoków, coś, co jest dlań nowem, i natychmiast przechodzi do labiryntu praw optycznych i pneumatycznych, nie widząc już, ani obłoków, ani porannych..."

Malarstwo i poezya - strona 101
" krępować; pod tym względem jest ogromna różnica między nauką i kształceniem. Artysta niepowinien być człowiekiem uczonym; niewątpliwie taki nadmiar nauki byłby dlań niekorzystny; ale, jeżeli można, powinien być człowiekiem wykształconym; to znaczy takim, który rozumie swoje..."

Malarstwo i poezya - strona 102
" OSTATNIE SÅ?OWA DO UCZNIA KRAJOBRAZU. HaÅ‚aÅ›liwe życie dni dzisiejszych zupeÅ‚nie siÄ™ nie nadaje do prawdziwej percepcji piÄ™kna przyrody. Skoro pojedziecie kolejÄ… żelaznÄ… do Cumberlandu, zamieszkacie w jakimÅ› bardzo uczÄ™szczanym hotelu i bÄ™dziecie chodzili po wzgórzach w wesoÅ‚em..."

Malarstwo i poezya - strona 103
" ponować obrazy, tylko wybierać niektóre z całego tłumu melodyjnych myśli, co w was zadzwonią, myśli, które zazwyczaj będą szlachetne i oryginalne w stosunku do waszej własnej głębi charakteru i ogólnej siły ducha; gdyż charakter waszej kompozycji określa się nie tyle..."

Malarstwo i poezya - strona 104
" dyletantyzm. Jeżeli chcecie uważać myśl o sztuce jedynie za zabawę i przyjemność, to ją lepiej odrazu porzućcie; sami sobie nie dobrego nie uczynicie i poniżycie swe dążenia w oczach innych. Nieskończenie lepiej będzie, jeżeli nie wejdziecie nigdy do galeryi malarskiej, niż..."

Malarstwo i poezya - strona 105
" to znaczy, korzystne dla niego samego lub dla kogo innego, może on wykonać, ale pod warunkiem, że od samego początku będzie wiedział, co jest dla niego możliwe, a co nie, co jest dostępne, a co nie; i aby zawsze pamiętał o majestacie i powadze wiecznych praw, jakie nad danem zjawiskiem..."

Malarstwo i poezya - strona 106
" PUBLICZNOŚĆ. Kogo tu włączyć? Zapominamy zwykle, że jest osobna publiczność wobec każdego obrazu i każdej książki. Wezwana do oceny jakiegoś poszczególnego dzieła, publiczność jest to owa gromada osób, które posiadają wiedzę, jakiej ono wymaga i zdolności, do jakich się..."

Malarstwo i poezya - strona 107
" O KRYTYCYZMIE MÅ?ODZIEÅ»Y. Zdrowa krytyka dziel sztuki jest niemożliwÄ… dla mÅ‚odych ludzi; gdyż polega ona głównie i to w najwyÅ‚Ä…czniejszy sposób, na rozpoznaniu faktów wystawionych w sztuce. Wielki artysta przedstawia fakty liczne i tajemnicze; koniecznem jest dla oceny jego dzieÅ‚..."

Malarstwo i poezya - strona 108
" osoby, mającej sądzić. Pewne cechy sztuki (jak np. energia) są miłe tylko dla niektórych usposobień; zaś pewna tendencya sztuki (jak np. uczucie religijne) może wywołać prawdziwą sympatyę tylko w pewnych umysłach. Potrzecie. Historya sztuki lub po prostu studyum dokoła przedmiotu..."

Malarstwo i poezya - strona 109
" tości, twój szacunek dla nich niewątpliwie się zmniejszy, władza uwagi względem nich się. znuży, a zapal twój dla nich wygaśnie: i nie możesz w takim stanie wydatkować dostatecznej energii, by się niemi rozkoszować należycie... Zatem mądrze to mam wyznaczono, że wielu rzeczy,..."

Malarstwo i poezya - strona 110
" go stworzenia, ono się zwraca do całego stworzenia. To w czem doskonałość przemawia, musi też czekać na doskonałość, która jej słucha. Nie wyłowię całości swej duszy i nie wleję wszystkich sił mego życia w swe dzieło, skoro ty, słuchacz i widz, połową ducha tylko uwagi mi..."

Malarstwo i poezya - strona 111
" podczas apelu. W każdem wielkiem dziele artystycznem ukrywa się jakieś wielkie wołanie, i naszą własną będzie stratą, jeżeli go nie dosłyszymy. My tego żądamy, my o to błagamy. Wielu ludzi nie wie nawet o co idzie, aż wezwani zostaną przez swych towarzyszy: serca ich umierają..."

Malarstwo i poezya - strona 112
" Spis Rzeczy. str. O celu sztuki ... 7 O istotnem poznaniu prawdy ... 8 Malarstwo, uważane jako mowa ... 10 Określenie poezyi ... 12 O wyobraźni w poezyi ... 13 Milton i Dante ... 19 Krajobraz Dantego ... 21 Szekspir ... 25 O złudzeniu patetyczności ... 28 Walter Scott ... 31 Cele..."

Malarstwo i poezya - strona 113
" str. Trzy stopnie rozwoju talentu ... 66 Wykończenie ... 68 Dwustronna natura sztuki ... 69 Kompozycja i Inwencja ... 73 "Malujcie swe wrażenia" ... 77 Forma i Barwa ... 79 Umiarkowanie w kolorze ... 81 Świętość barwy ... 83 Znaczenie daru barwy ... 83 Chiaroscuro ... 85 Fałszywy ideał..."

Malarstwo i poezya - strona 114
" Znaczenie skróceń pod rozdziałami M. P. — Modern Painters - Malarze współcześni. S. V. — The Stones of Venice — Kamienie Wenecyi. E. D. — Elements of Drawing — Zasady rysunku. J. E. — Joy for Ever — Radość wieczna (pod tym tytułem wyszła w nowem wydaniu Ekonomia..."

Malarstwo i poezya - strona 115
" Opuściły prasę GERHARTA HAUPTMANNA: "DZWON ZATOPIONY" "WOŹNICA HENSZEL", "KOLEGA CRAMPTON". MAURYCEGO MAETERLINCKA: "KSIĘŻNICZKA MALENA"...."